De derde aflevering van ons jaaroverzicht 2021. De maanden mei en juni waarin haast dagelijks bericht wordt over de zoektocht naar de verdwenen gewapende extreemrechtse militair Jürgen Conings, en in de klassieke media meer aandacht dan ooit is voor het gevaar van extreemrechts. Voor de duiding en de oorsprong van de foto’s hierboven verwijzen we naar de eerste aflevering van ons jaaroverzicht. De vorige afleveringen vind je hier.

In mei en juni is heel het land in de ban van de verdwijning van Jürgen Conings. Hij blijft 35 dagen van de radar, en is de Belg waar het meest naar gegoogeld werd in 2021 (foto © Facebook).

Mei 2021 De vriendin van de 46-jarige beroepsmilitair Jürgen Conings slaat alarm als Jürgen Conings niet naar huis is teruggekeerd na zijn dagtaak in de legerkazerne van Leopoldsburg. De volgende uren wordt duidelijk dat Conings aan de haal is met een wapenarsenaal uit de legerkazerne, twee uur lang op uitkijk stond aan de woning van viroloog Marc Van Ranst, dreigementen heeft geuit richting Marc Van Ranst en een Limburgse moskee, en afscheidsbrieven heeft achtergelaten. Jürgen Conings werd al twee jaar in foute kringen gesignaleerd, onder andere bij Vlaams Legioen. Volgens een andere bron verscheen Jürgen Conings al in 2015 op de radar van een veiligheidsdienst. Bij Tomas Boutens (in de winter van 2003-2004 samen met Conings op missie in Afghanistan, nadien actief met het neonazistische BBET en Project Thule), Emmanuel Maris (Vlaams Legioen) en anderen worden huiszoekingen gehouden. Tom Van Grieken verwerpt elke band met zijn partij, maar verzwijgt dat Conings in 2020 lid was van het Vlaams Belang. Op Facebook uiten meer dan 45.000 mensen hun sympathie voor Jürgen Conings. Drie dagen op rij zijn er enkele honderden mensen die in Maasmechelen betogen als steun voor Jürgen Conings. Spijts massale inzet van soldaten en anderen, vooral in het Natuurpark Hoge Kempen, blijft Conings spoorloos.

De rechtbank in Mechelen veroordeelt vier Voorpost-militanten tot elk zes maanden celstraf (voor iedereen met uitstel, met uitzondering voor Nick Van Mieghem wegens eerdere veroordelingen voor de Voorpost-actieleider). Europarlementslid Tom Vandendriessche viseert meteen de rechter in Mechelen. Meerdere politici en opiniemakers veroordelen de uitspraak van de rechtbank. Anders dan Voorpost en de meeste media voorstellen wordt niet de slogan ‘Stop islamisering’ veroordeelt, maar dat op dezelfde spandoek het voorgesteld wordt alsof elke vrouw in Vlaanderen verplicht zal worden een nikab of boerka te dragen. Voorpost gaat tegen het vonnis in beroep. De pleidooien in beroep worden op 12 januari 2022 in Antwerpen gehouden.

Hind Fraihi en Bas Bogaerts brengen hun impressies over extreemrechts online (twee jaar onderduiken in vijftig Facebookgroepen…) en offline (de ‘Mars tegen Marrakesh’, de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 en de parlementsverkiezingen in 2019…) in het met prachtige foto’s geïllustreerd boek Achter het schild van extreemrechts. Ook in Nederland worden interessante boeken over extreemrechts gepubliceerd. Jong N-VA’ers aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) stelen spandoeken van de sans papiers die aandacht vragen voor hun moeilijke situatie. De VUB start een tuchtprocedure tegen de Jong N-VA’ers; onderwijsminister Ben Weyts (N-VA) doet het af als een studentikoze activiteit. Vlaams Belang is in een kiespeiling nog steeds de grootste partij. Desondanks wil bijna twee op drie Vlamingen meer bevoegdheden voor België.

De zaak-Conings zorgt voor een stortvloed van artikels over extreemrechts (foto’s: De Morgen en Knack © RV).

Juni 2021 De zaak-Conings zorgt eind mei – begin juni voor een nooit geziene aandacht voor extreemrechts in de media (Apache, De Morgen, De Standaard, De Tijd, Het Laatste Nieuws, Humo, Knack, Solidair, VRT/Terzake…). Vijf weken na zijn verdwijnen wordt Jürgen Conings dood teruggevonden door jager Leonard Houben en burgemeester Johan Tollenaere. De sterke lijkgeur zorgde ervoor dat Conings ontdekt werd in een met varens dichtbegroeide omgeving. Complottheorieën gaan onmiddellijk online; Vlaams Belang-politici spelen in op absurde verhalen. In Dilsen wordt spijts een verbod een herdenkingsplechtigheid ingericht in de buurt van waar Conings werd gevonden. Sprekers zijn Luk De Gent (inrichter van de ‘Mars tegen Straffeloosheid’ in Oostende en Blankenberge in 2019), Rob Verreycken (Project Yggdrasil) en Tomas Boutens (Project Thule). Koen J. wordt opgepakt nadat hij verdacht wordt van copycat-gedrag met Jürgen Conings. Hij wordt naar de gevangenis van Dendermonde en daarna van Gent overgebracht.

Wanneer iemand een strafbare mening uit, in casu alles wat aanzet tot haat, discriminatie of geweld, in een openbare publicatie is er sprake van een drukpersmisdrijf. Als dat misdrijf is ingegeven door racisme, xenofobie of negationisme kan sinds 1999 de correctionele rechtbank optreden. Andere vormen van drukpersmisdrijven, zoals homofobie of discriminatie op basis van religieuze overtuiging, moeten volgens de grondwet door een hof van assisen worden behandeld. Dat is een dure en omslachtige procedure waaraan men niet begint, waarmee daders van dit soort misdrijven in de praktijk vrijuit gaan. Minister Vincent Van Quickenborne wil daarom artikel 150 van de grondwet herzien, zodat ook andere haatspraak dan ingegeven door racisme, xenofobie en negationisme, effectief kan bestraft worden. De wetsvoorstellen hiervoor botsen op kritiek van N-VA, Vlaams Belang, PVDA en anderen. Moet aanzetten tot haat onbestraft blijven?, vraagt Ton Rennenberg bij Apache; Wat strafbaar is, moet je ook kunnen vervolgen, stelt Dirk Voorhoof.

Gunnar Verreycken wordt veroordeeld tot zes maanden celstraf met uitstel voor zijn Hitlergroet in het Fort van Breendonk. Zes conservatieve katholieken moeten werkstraffen uitvoeren en een geldboete betalen nadat ze het kunstwerk Holy cow in de kerk van Kuttekoven vandaliseerden. Het ledenaantal van het Vlaams Belang stijgt van 18.763 in 2020 naar 22.194 (+ 18 %) half juni 2021. Voorpost betoogt in Mechelen na de veroordeling voor hun ‘Stop islamisering’-spandoek. Marine Le Pen staat met lege handen na de regionale verkiezingen in Frankrijk. Het Europees voetbalkampioenschap houdt velen in de ban. De Rode Duivels knielen bij het begin van elke wedstrijd als teken van verzet tegen racisme en discriminatie. Na in Kortrijk op 1 mei, wordt op 8 juni ook in Kapelle-op-den-Bos het straatnaambord Cyriel Verschaevelaan weggehaald. In Kapelle-op-den-Bos wordt het de Mim Van Keerlaan, naar de jeugdschrijfster die haar boeken onder de naam Mim El Messaouidi publiceerde.

Inhuldiging van de Mim Van Keerlaan, voorheen de Cyriel Verschaevelaan, in Kapelle-op-den-Bos (foto’s © gemeente Kapelle-op-den-Bos).