Volgens Doorbraak-hoofdredacteur Pieter Bauwens was er “meer pers dan anders op de 18de IJzerwake”, maar in de kranten vandaag vonden we enkel een verslag in De Morgen. Als kop boven het artikel staat een uitspraak van een man wiens zoon in het uniform van het Vlaams Nationaal Jeugdverbond (VNJ) driftig met een Vlaamse vlag aan het zwaaien is: “Het mag weer: zeggen wat je denkt.” Tja. Zolang je maar niet Marc Van Ranst bent, want anders probeert Vlaams Belang Jongeren-voorzitter en nieuwbakken Vlaams parlementslid Bart Claes jou van Facebook en Twitter af te laten smijten. Mensen met dieren vergelijken mag van Bart Claes alleen in de slogan ‘Linkse ratten, rol uw matten’.

Anders dan in 2012 moesten de deelnemers aan de IJzerwake bij het betreden van het IJzerwaketerrein dit jaar hun voeten niet afvegen aan een Belgische vlag. Op de ‘Kameraadschapsavond’ die Voorpost de avond tevoren in De Pannenhoeve in Leisele inrichtte, lag nog wel een Belgische vlag op de vloer om je voeten aan af te vegen.

De IJzerwake zondag 25 augustus 2019 (foto hierboven: screenshot Het journaal, 25 augustus 2019) begon met een verkorte misviering. De priesters op het podium – dit jaar vijf, vorig jaar waren het er nog zes – zijn allemaal hoogbejaard, en dan kan je niet verwachten dat ze een volledige mis opdragen. Na de belijdenis in Christus volgde de herdenking van de overledenen.

Dat men de vorig jaar overleden Paul Doevenspeck, ooit nog medewerker van Volksunie-man Hugo Schiltz en nadien in rechtse wateren verzeild, en de eveneens vorig jaar overleden Lode Van Dessel, die met ‘Vlaanderen Kleurt’ massaal Vlaamse strijdvlaggen liet verspreiden, wil herdenken, is te begrijpen. Maar als eerste bij de dodenherdenking werd dit jaar August Borms opgevoerd. Omdat hij 100 jaar geleden, in 1919, wegens collaboratie een eerste keer tot de doodstraf werd veroordeeld (doodstraf die niet werd uitgevoerd, pas na de volgende inval van de Duitsers en een tweede veroordeling voor collaboratie werd Borms in 1946 geëxecuteerd).

Bart Vanpachtenbeke. Screenshot Focus-WTV, 25 augustus 2019.

Voorpost, dat vanaf donderdag de hele infrastructuur op de IJzerwake-weide opbouwde, mocht dit jaar ook de gastspreker leveren. Het kan niet altijd, zoals in 2014, Thierry Baudet zijn. Bart Vanpachtenbeke, sinds 2006 actief bij Voorpost en sinds 2015 voorzitter van Voorpost, presenteerde zich als een “jonge Vlaming”. Hij vindt het “dringend tijd dat de macht van de rechters en de alsmaar internationalisering teruggeschroefd wordt”, maar verheugt zich over “de nieuwe generatie jongeren die zich verzet. Zowel in de straten als in de parlementen, maar ook in de voetbalstadia en op de festivalweiden”. De “wereldvreemde rechters” wordt verweten dat ze “inmiddels de macht hebben om bijvoorbeeld weduwen van Syriëstrijders met hun kinderen te laten terugkeren naar België, ondanks de veiligheidsrisico’s”.

Na Vanpachtenbeke was – hij grapte er zelf over – de “oude Vlaming” Wim De Wit aan de beurt. De IJzerwake-voorzitter speechte twintig minuten lang, met als opvallendste uitspraak: “In principe geldt nog altijd de vrijheid van meningsuiting, behalve als het gaat over moslims, negers, holebi’s, transgenders, travestieten, zigeuners, feministen en bepaalde politici.” Het ontlokte gelach en applaus, dat nog aanzwol toen Wim De Wit uithaalde naar Karel De Gucht en diens inschatting van het Vlaams Belang.

De IJzerwake-voorzitter haalde dan wel uit naar dat niets zou gezegd mogen worden over “negers”, bij Schild & Vrienden hebben ze anders een Limburger met Afrikaanse roots ingelijfd. Jedidja Van Otterdijk, die het IJzerwake-podium opgestuurd werd met een bloemenkrans. Op Facebook werd een foto ervan gedeeld met als commentaar: “Duidelijk voor iedereen? Vlaming zijn heeft niets te maken met kleur, geaardheid, geslacht of wat dan ook. Vlaming zijn is een identiteit van het hart.”

Jedidja Van Otterdijk. Screenshot Focus-WTV, 25 augustus 2019.

Mensen met Afrikaanse roots actief bij extreemrechts – Jedidja Van Otterdijk ging bij de voorbije verkiezingen ook op pad voor het Vlaams Belang – is niets nieuw. Bij het Front National (FN) van Jean-Marie Le Pen waren er zelfs FN-verkozenen met Afrikaanse roots. Toch zouden we ons met een ander kleurtje niet veilig voelen bij een aantal IJzerwake-bezoekers. Zo was Lieven Vanleuven er, die naam maakte door bij een Pegida-actie in Gent in 2015 naar VRT-journaliste Danira Boukhriss te roepen: “Ik ben geen racist, kieken, ik kan je gewoon niet rieken of zien” en meer van dat.

Lieven Vanleuven was niet de enige uit de extreemrechtse tot neonazistische hoek op de IJzerwake dit jaar. Zo waren er leden van de Autonome Nationalisten Vlaanderen en van de nieuwe club van BBET-veroordeelde Tomas Boutens. Voor een groepsfoto van Schild & Vrienden daagden zestien mensen op; voor een groepsfoto van leden van de Nationalistische Studentenvereniging (NSV) een twintigtal mensen. De populairste politicus op de IJzerwake-weide was Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken. Filip Dewinter verontschuldigde zich op Twitter voor zijn afwezigheid wegens een “buitenlandse verplichting”. Welke zei hij er niet bij.

Na het podiumgebeuren konden de aanwezigen – 3.850 volgens de organisatoren, een 600 meer dan vorig jaar – onder andere gaan volksdansen aan het IJzerfolk-podium en snuisteren in het aanbod tweedehandsboeken en -tijdschriften zoals het VMO-blad Alarm.