Zoals bekend is er al enige tijd discussie over het ‘vrijheidsmonument’ in Zedelgem (foto rechts hierboven © Facebook), in 2018 geplaatst naar aanleiding van de 11.727 krijgsgevangenen uit Letland die tijdens de Tweede Wereldoorlog opgesloten werden in het Britse krijgsgevangenenkamp Vloethemveld. Overigens maar een fractie van de circa 100.000 soldaten die er opgesloten werden. Het monument kwam er op initiatief van amateurhistoricus en Vlaams Belang-gemeenteraadslid Pol Denys. Dat de leden van het Letse Legioen streden aan de zijde van de Duitse Wehrmacht, en een groot deel ervan voorheen lid was van de Sicherheitsdienst, de veiligheidsdienst van de SS, en van de politiebataljons van de Ordnungspolizei, werd verzwegen. Zij begingen oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid waaronder de moord op tienduizenden Letse en Duitse Joden in Letland en op burgers in delen van de bezette Sovjet-Unie. Na een advies van vijftien internationale experten besloot het gemeentebestuur dat het monument weg moet van het plein waar het nu staat.

Pol Denys zag zijn levenswerk tenietgaan. De gemeenteraad van Zedelgem besloot ook nog eens om af te stappen van de naam Brivibaplein (“Briviba” is Lets voor “vrijheid”), en het plein waar het betwiste monument voorlopig nog staat haar oorspronkelijke naam terug te geven, Peerdenblik. Pol Denys verwittigde zijn vrienden in Letland over wat er in Zedelgem gaande was, en in Letland begon men brieven te schrijven naar onder andere de Belgische ministers van Buitenlandse Zaken Sophie Wilmès en van Defensie Ludivine Dedonder.

Maar men begon ook Didzis Bērziņš (foto links helemaal bovenaan © University of Latvia), professor aan de universiteit van Latvia (Letland) die één van de vijftien experten was die het wetenschappelijk advies over het monument in Zedelgem formuleerde, te bedreigen met een publieke en politieke campagne gericht tegen zowel zijn persoon als tegen zijn professionele positie, zijn wetenschappelijke integriteit en expertise. Ook andere Letse historici kregen het te verduren, maar omdat zij in het buitenland wonen en werken zijn de gevolgen voor hen minder ingrijpend. De historici Bruno De Wever, Pieter Lagrou en Koen Aerts hebben hierover een brief gestuurd naar een aantal Vlaamse, federale en Europese parlementsleden. Ze vragen hierin initiatief dat enerzijds de solidariteit met hun Letse collega’s kan versterken en dat anderzijds getuigt van diplomatische waakzaamheid ten aanzien van Letse tussenkomsten over de toekomst van een omstreden monument op het Belgische en Vlaamse grondgebied.

Het advies van vijftien historici over het ‘De Letse Bijenkorf’-monument hoofdpunt in het televisienieuws van Letland (foto © RV).

Volgens de brief van de Letse minister van Buitenlandse Zaken zou de ambassadeur van Letland in België, Andris Razāns, voorbije dinsdag 14 december een bezoek brengen aan de gemeente Zedelgem, en is “van de gemeente de bevestiging ontvangen dat er nog geen besluit is genomen over de verplaatsing van het monument”. Naar wij vernamen van burgemeester Annick Vermeulen (CD&V-Nieuw) is er voorbije dinsdag een digitaal overleg geweest met ambassadeur Andris Razāns, en is afgesproken dat de gemeente Zedelgem contact opneemt met de kunstenaar die het monument ontwierp en het Letse museum van de Bezetting dat het monument mee financierde. Samen wil men bekijken hoe het verder moet met het monument, want na het advies van de historici heeft het college van burgemeester en schepenen van Zedelgem wél beslist dat het monument weg moet van het Peerdenblik-plein.

Blijft de pijnlijke vaststelling dat als een Vlaams Belanger, in casu: Pol Denys, zijn zin niet krijgt, wetenschappers een andere mening hebben en een democratische meerderheid die wetenschappers volgt, er zowel privé als professioneel bedreigingen komen voor een wetenschapper. Gezien die wetenschapper een advies verleende voor een aangelegenheid in ons land, horen de Belgische autoriteiten hiertegen met klem te reageren.

Burgemeester Annick Vermeulen (CD&V-Nieuw) vooraan bij de inhuldiging van het monument in 2018, met naast haar Pol Denys (Vlaams Belang): “Het is nooit de bedoeling geweest de Letten te eren, maar dat komt nu anders over. Daarom moet nu gereageerd worden.” (foto © Facebook).