Zondag 11 september 2022 werden in Zweden parlementsverkiezingen gehouden. Nu sinds woensdag alle stemmen geteld zijn, komt men uit op 48,8 % van de stemmen voor het links blok, waarvan 30,3 % voor de sociaaldemocratische Socialdemokraterna, en 49,5 % van de stemmen voor het rechts blok, met daarbinnen als grootste partij de extreemrechtse Sverigedemokraterna (SD, “Zweden Democraten”) met 20,5 % van de stemmen (0,2 % minder dan eerst gedacht). Tweede grootste rechtse partij is de liberaal-conservatieve Moderata Samlingspartiet met 19,1 % van de stemmen (foto hierboven: het SD-partijlogo, het Vlaams Belang zien we nog niet zwaaien met bloemetjes © Facebook).

Sverigedemokratena (SD) verzamelt de avond na de verkiezingen in het Elite Hotel Marina Tower in Nacka, vlakbij de Zweedse hoofdstad Stockholm. Even na middernacht beklimt SD-leider Jimmie Akesson (43 jaar) het podium in een van de zalen. “Wanneer wij twaalf jaar geleden voor het eerst het parlement binnenstapten, hadden wij 5,7 % van de stemmen. Vandaag zijn wij aan 20,7 %. Dat toont de weg die wij doorlopen hebben: van een kleine partij waar iedereen om lachte tot de tweede grootste partij van het land.” De partij is in 1988 onder meer opgericht door drie Zweden die actief waren in de neonazibeweging. Drie op twintig stichtende leden. Met Akesson aan het hoofd sinds 2005 is het doel om er een ‘normale’ nationalistische partij van te maken, en er een van de belangrijkste politieke formaties van het land van te maken.

Dat laatste is gelukt, maar of het een normale partij is geworden? In het verleden zijn weliswaar neonazi’s uit de partij gezet, maar veel bleef bedekt. Er was het antifascistische Expo nodig dat screenshots had gemaakt van memes over het ophangen van zwarten opdat Daniel Cedergren opstapte als SD-lijstrekker bij de gemeenteraadsverkiezingen in Järfälla (stad met 60.000 inwoners) en als derde op de lijst voor de regionale raadsverkiezingen in Stockholm. Expo bracht, samen met de krant Expressen, nog twaalf andere SD-kandidaten in beeld die moslims willen uitroeien, antisemitische complottheorieën verspreiden en nazi’s prijzen. Hierna werd de kandidatuur van Björn Halldin voor de gemeenteraad van Åmål (9.400 inwoners) ingetrokken. Hetzelfde gebeurde voor Göran Nordin in Gagnef (1.200 inwoners), met Lena Cederlid in Falun (36.500 inwoners), Aril Lindberg in Västerås (107.000 inwoners), Morgan Svensson in Jönköping (84.400 inwoners), Jessica Nordström in Hylte (10.400 inwoners), Sonja Hellström in Norsjö (2.100 inwoners), Anders Stacke in Vaggeryd (4.700 inwoners) en Jonas Lingvärn in Karlshamn (18.800 inwoners). Of daarmee al het vuil weg is bij de SD is nog wat anders, maar het is opmerkelijk.

Heel anders dus dan bij het Vlaams Belang. Toen Het Laatste Nieuws in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 vijftien aangebrande kandidaten in beeld bracht, reageerde de Vlaams Belang-top daar heel lauw op. Van de vijftien geraakten zes verkozen, en ze konden zich al zes probleemloos installeren als Vlaams Belang-gemeenteraadslid. Bekendste voorbeeld is Ilse Annemans in Dendermonde die meerdere racistische en nazistische foto’s en afbeeldingen geliket had en toch Vlaams Belang-gemeenteraadslid kon worden én opnieuw voorzitster van het Vlaams Belang Dendermonde. Ook nadien bakte ze het bruin, maar haar positie in de schaduw van Barbara Pas werd niet in vraag gesteld.

Er is verandering op komst in Zweden, en de meest besproken tweet de voorbije verkiezingscampagne © Instagram en Twitter).

De regering van de inmiddels afgetreden Zweedse sociaaldemocratische premier Magdalena Andersson lag onder vuur door de groeiende criminaliteit in Zweden en de snelle prijsstijgingen. Nassreddin Taibi berichtte daarover bij SamPol: “In de afgelopen acht maanden alleen zijn er ruim 250 schietpartijen tussen criminele bendes geweest, waarin 47 vooral jongvolwassenen hun leven hebben gelaten en velen meer gewond zijn geraakt. Hiermee komt Zweden per inwoner bovenaan te staan in de EU als het gaat om ernstige criminaliteit. Ter vergelijking, in België waren er ‘slechts’ 23 vuurwapendoden over een heel jaar tijd. (…) Energie, inflatie en criminaliteit domineren de verkiezingscampagne. Peilingen laten zien dat rechts onder kiezers het meeste vertrouwen heeft op deze thema’s. De Zweden-Democraten zien het relatief open migratiebeleid als hoofdoorzaak voor de hoge criminaliteit. De liberaal-conservatieven en christendemocraten pleiten voor hogere straffen.”

In een gesprek met ’t Pallieterke zegt SD-ideoloog Mattias Karlsson deze week wat er met de Zweden Democraten in de regering zou veranderen: “Eerst en vooral maken we dan een einde aan de massamigratie naar Zweden. Ten tweede moet er meer recht en orde komen. De politie moet uitbreiden en er moeten zwaardere straffen komen voor criminelen. Ten derde willen wij economisch een andere koers. Men moet werk maken van Zweedse jobs en de huidige energiecrisis beter aanpakken. De belastingen moeten omlaag en we moeten de kerncentrales heropstarten die onder groene druk zijn gesloten.” Wat Karlsson er niet bij vertelt in ’t Pallieterke is dat de Zweden Democraten vóór de verkiezingen à la Donald Trump aan het klagen waren over vervalste en gestolen verkiezingen, en zo het vertrouwen in het Zweedse kiesstelsel ondermijnden. Voorts verspreiden SD-kandidaten de waanzinnigste samenzweringstheorieën en maakten ze ruimschoots gebruik van allerlei obscure, al dan niet door het Kremlin ondersteunde, ‘sociale media’. De grove SD-retoriek tegen minderheden en ondermijning van sociale instellingen nam toe naarmate de verkiezingen naderden. De meest besproken tweet tijdens de verkiezingscampagne was er een van SD-kopstuk Tobias Andersson die een metrostel toonde beschilderd in de SD-kleuren, met de slogan ‘Welkom met je biljet enkele reis. Volgende halte: Kaboel’ (zie hierboven).

In Zweden heeft men niet de gewoonte om centrumregeringen te maken. Het is ofwel het rechts ofwel het links blok aan de macht. In het verleden wilde de voorzitter van de liberaal-conservatieven Ulf Kristersson niet samenwerken met de Zweden Democraten, maar dat is veranderd. Tegenwoordig hebben de Zweden Democraten meer problemen met de liberaal-conservatieven dan omgekeerd. De vraag is enkel nog of Kristersson en de andere rechtse partijen een regering willen vormen met gedoogsteun van de Zweden Democraten, of met de Zweden Democraten mee in de regering. Dat laatste is alvast de ambitie van hun partijleider Jimmie Akesson. De Zweden Democraten willen vermijden wat hun geestesgenoten in Denemarken overkwam. In 2015 wilde de Dansk Folkeparti, spijts ze met 21,1 % van de stemmen de tweede grootste Deense politieke partij was, niet deelnemen aan de Deense regering. Ze wilde die regering wel gedoogsteun geven. Vier jaar later kreeg de Dansk Folkeparti nog maar 8,7 % van de stemmen en was ze meer dan de helft van haar parlementszetels kwijtgespeeld.

SD-partijleider Jimmie Akesson wil minister worden (foto © Facebook).
Advertentie