Hij staat slechts op de 26ste plaats bij ‘De 100 Belgen van 2019’ samengesteld door de lezers van Het Laatste Nieuws. N-VA-voorzitter Bart De Wever staat op 10 (komend van 4 vorig jaar toen hij Nina Derwael, Theo Francken en Nafi Thiam moest laten voor gaan); Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken staat op 7 (komend van 12 vorig jaar). Het goede nieuws is dat Dries Van Langenhove intussen gezakt is in die top-100. Van de 11de plaats vorig jaar naar de 30ste plaats dit jaar. “Hij”, Jan Jambon, klimt van de 46ste plaats vorig jaar, naar de 26ste plaats dit jaar – maar van een Vlaams minister-president zou men toch beter mogen verwachten. Al doet Jan Jambon het in die top-100 beter dan zijn voorganger. Geert Bourgeois haalde vorig jaar in functie zijnde als Vlaams minister-president zelfs niet de top-100.

Vandaag, 28 december 2019, staan er interviews met Jan Jambon in drie kranten: Gazet van Antwerpen, De Tijd en Het Nieuwsblad. In die laatste krant is Jambon ook opgenomen in een gephotoshopt schilderij à la Pieter De Bruegel de Oude. Vooral het interview in De Tijd is interessant omdat (a) de journalist veertien dagen lang Jan Jambon mocht volgen op diverse plaatsen, en (b) hij zich vragen stelt als: is Jan Jambon de koele cijferaar die bespaart op cultuur of de passionele operaliefhebber?, de minzame levensgenieter of de brutale machtspoliticus?, de pragmatische bestuurder of de keiharde Vlaams-nationalist?

Zelf hebben we Jan Jambon altijd beschouwd als een brugfiguur tussen rechts en extreemrechts. Dat blijkt bij de Vlaams-Nationale Debatclub waar, terwijl Jan Jambon bestuurslid is van de Vlaams-Nationale Debatclub, naast mensen uit de rechtse Vlaams-nationalistische hoek ook figuren als Jean-Marie Le Pen en de Britse negationist David Irving uitgenodigd werden als spreker. Dat blijkt uit Jambons eind jaren tachtig mee aan de wieg staan van de Vlaams Blok-afdeling in zijn woonplaats Brasschaat, zonder evenwel bij verkiezingen zelf op een Vlaams Blok-lijst te staan of verder actief te zijn bij het Vlaams Blok. Het zou niet goed aankomen bij IBM waar Jambon toen accountmanager was. Zelfs op familiefeestjes zat extreemrechts mee aan tafel. Jan Jambons (intussen ex-) echtgenote is een zus van voormalig VMO’er en Vlaams Blok-parlementslid Pieter Huybrechts.

In 2005 richt Jan Jambon in Brasschaat een N-VA-afdeling op, op vraag van… CD&V-burgemeester Dirk De Kort die het lastig heeft met het Vlaams Belang en voorstelt dat Jambon een N-VA-afdeling zou oprichten om dan in kartel met de CD&V naar de gemeenteraadsverkiezingen te trekken. In 2007 wordt Jan Jambon zo in Brasschaat schepen onder burgemeester Dirk De Kort; in 2013 zelf burgemeester met Dirk De Kort als schepen; in 2019 opnieuw burgemeester… met de CD&V van Dirk De Kort die naar de oppositiebanken wordt verwezen. Groot geworden aan de hand van de CD&V koos de N-VA in Brasschaat nu Open VLD als coalitiegenoot. Jan Jambon speelt het politiek spel hard.

In Gazet van Antwerpen herhaalt Jan Jambon dit weekend dat hij graag met het Vlaams Belang de onderhandelingen had willen opstarten voor een Vlaams regeerakkoord. Jan Jambon: “Of we dat (regeerakkoord, AS) hadden bereikt, weet ik niet. Hoeveel water zouden ze in de wijn hebben gedaan? Maar we hadden kunnen kijken wat ze waard waren. We hebben het hen veel te gemakkelijk gemaakt.”

Of er dan geen probleem is met mensen als Filip Dewinter of Dries Van Langenhove die – dixit Gazet van Antwerpen – “geregeld op of over de rand gaan van racisme, onverdraagzaamheid, haatzaaierij, stigmatisering en noem maar op”? Jan Jambon: “Dat zijn zaken waar het in zo’n onderhandeling dan over gaat. Als ze bij het discours van Dewinter of Van Langenhove blijven, kunnen we waarschijnlijk geen akkoord maken. Met iemand als Tom Van Grieken kunnen we wel praten. Dat had Vlaams Belang intern moeten oplossen.”

Jan Jambon vindt dat met mensen als Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken best te praten is (foto: Tom Van Grieken bij de S.O.S. Democratie-manifestatie op 20 oktober 2019 in Antwerpen, op straat samen met neonazi’s © AFF).

Jan Jambon maakt hier dezelfde fout als Johan Leman ooit, toen die dacht dat met Gerolf Annemans wel te praten valt. Johan Leman is daar later op teruggekomen. Filip Dewinter en Gerolf Annemans zijn twee handen op één buik.  Filip Dewinter zei daarover in 2009 in Gazet van Antwerpen: “Ik heb een andere stijl dan Gerolf. Wanneer hij de scapel hanteert, klop ik al eens met de voorhamer. We hebben daar elk ons eigen publiek voor. Maar dat is steeds in goed overleg gebeurd. Wij streden wel voor hetzelfde programma.” En Gerolf Annemans bevestigde dit bij Phara: ““Ik gebruik het beeld van twee kreeften die elkaars scharen vasthouden, en zo zijn wij altijd dezelfde richting uitgegaan op ’t straat.”

Tussen Dries Van Langenhove en Tom Van Grieken is het verschil trouwens minder groot dan het lijkt tussen Filip Dewinter en Gerolf Annemans. Zie bijvoorbeeld de ‘Schild & Pint’-avonden van de Vlaams Belang Jongeren (VBJ) waar Tom Van Grieken zélf de mensonterende slogan “Linkse ratten, rol uw matten” lanceert (zie vanaf 4’30 op deze video).

In De Tijd blijkt dat Jan Jambon helemaal niet de doordachte dossiervreter is die hij pretendeert te zijn. “Hij neemt niet meer dan enkele pagina’s per dossier door”, getuigt een anonieme bron. Dat hij op het openingscollege van de afdeling politicologie bij de UGent beweerde dat preventieve gezondheidszorg federale materie is, terwijl het wel degelijk tot het Vlaamse domein behoort, en zelfs een belangrijk onderdeel van het Vlaams regeerakkoord is, bewijst dat Jambon zich, in tegenstelling tot zijn voorganger Geert Bourgeois, niet in alle materies even grondig verdiept.

Jan Jambon bij het openingscollege politicologie aan de UGent eerder dit jaar, waar Jambon zei dat preventieve gezondheidszorg een federale bevoegdheid is – terwijl het een Vlaamse bevoegdheid is en een belangrijke plaats inneemt in het Vlaams regeerakkoord (foto © VRT).

De Tijd noteerde: “Iemand uit de cultuurwereld die met het kabinet onderhandelde, was evenmin onder de indruk van Jambons dossierkennis. ‘Hij heeft het protest van de sector onderschat. Hij ging ervan uit dat de kunstenaars die de projectsubsidies nodig hadden alleen jonge en amateuristische mensen waren, terwijl ook bestaande organisaties er structureel gebruik van maken. Eigenlijk was het een misverstand, liet hij uitschijnen. Hij had niet door hoe fijnmazig de kunstensector is. Het is alsof je over de gezondheidszorg zou praten zonder goed door te hebben wat een huisdokter en een thuisverpleger doen.”

En Jambon durft ook wel eens fake news verspreiden. Bij een toespraak in de Vlaamse zakenclub De Warande in Brussel, en bij een toespraak in Hasselt waar Jambons Limburgse ouders bij aanwezig zijn, hekelt Jambon het systeem waarbij vluchtelingen na hun erkenning het kindergeld gestort krijgen voor de hele periode waarin hun aanvraag liep. Jan Jambon: “En dat terwijl ze heel die tijd bad, brood en bed van de overheid kregen. Ik heb het verhaal gehoord van een familie die meteen een huis kon kopen van dat kindergeld. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?”

Een huis kopen met het bijeengespaard kindergeld van een asielprocedure, is dat geen fake news?, vraagt De Tijd zich af. De krant rekende het na: “Kinderen die voor 2019 geboren zijn, krijgen in Vlaanderen tussen 93 euro en 259 euro. Zelfs in een extreem scenario waarbij een gezin vijf kinderen zou hebben en twee jaar moest wachten op asiel, kom je zo op een maximaal bedrag van 32.000 euro. Dat is veel geld, maar lijkt niet genoeg om in Vlaanderen een huis mee te kopen.”

Jan Jambon gaat er hard tegenaan als hij over vluchtelingen spreekt (fotomontage © RV).

Het interview in Het Nieuwsblad is minder interessant dan de fotocollages die de krant maakte met schilderijen van Pieter Bruegel de Oude (1525 à 1530 – 1569) en Frans Pourbus de Oude (1545 – 1581). Bij het schilderij ‘De dwaasheid van de wereld’ van Pieter Brugeel de Oude, waarin meer dan honderd spreekwoorden afgebeeld worden, werden een aantal bekende koppen opgeplakt. Zoals voormalig Vlaams minister voor Omgeving, Natuur en Landbouw Joke Schauvliege bij het spreekwoord ‘Die zijn pap gemorst heeft, kan niet alles oprapen’ (Schade kan nooit helemaal worden goedgemaakt) en Anderlecht-man Vincent Kompany bij “Tegen de maan pissen” (Iets onmogelijks proberen). Bij het schilderij ‘De parabel van de verloren zoon’ van Frans Pourbus de Oude, tijdgenoot die schilderde à la Pieter Bruegel de Oude (zie hieronder), werd het hoofd van Jan Jambon geplakt op de nar in het midden van het schilderij.

Overigens is op de middenpagina van het jongste nummer van het N-VA-ledenblad Nieuw-Vlaams Magazine nog een ander schilderij van Pieter Bruegel de Oude afgedrukt, met daarin twaalf koppen van N-VA’ers verwerkt. Jan Jambon staat hier afgebeeld als iemand die vanuit het raam van een huis de omstaanders vastberaden toespreekt. Vastberaden is Jan Jambon wel, maar ook iemand die zijn dossiers niet echt goed kent en er niet voor terugschrikt een loopje met de waarheid te nemen. De afbeelding van Het Nieuwsblad met Jan Jambon als een nar is dan ook terecht.

In een schilderij van Frans Pourbus de Oude (afbeelding links) monteerde Het Nieuwsblad voor een van haar bijlagen (afbeelding rechts) een aantal bekende koppen, waardoor Jan Jambon als de nar in het midden werd afgebeeld. Terecht. Het meisje met de dwarsfluit links werd met photoshop Anuna De Wever (foto © RV).