Met de gisteren op 96-jarige leeftijd overleden Paula D’Hondt verdwijnt een monument uit de Belgische politieke geschiedenis. Als Koninklijk Commissaris voor het Migrantenbeleid (1989-1993) is ze de eerste die beleidsvoorstellen formuleert om migranten te integreren in de samenleving. Aanleiding zijn spanningen die naar bovenkwamen met het succes van het Vlaams Blok bij de gemeenteraadsverkiezingen op 9 oktober 1988. De werkgevers die de migranten naar hier hadden gehaald, leerden de migranten enkel het hoogstnodige Nederlands aan om zonder al teveel ongelukken te kunnen werken. Verder keken ze niet om naar de buitenlandse werkkrachten die ze naar hier hadden gehaald. En de overheid keek ook weg. Het waren religieuzen en ‘geitenwollensokkers’ die als vrijwilligers de migranten een volledig pakket Nederlands aanboden en zich bekommerden om hun huisvesting enzomeer. Verspreid over drie rapporten deed Paula D’Hondt honderden voorstellen. De reactie vanuit de politiek was matig. Eerst luisterden de ministers naar Paula D’Hondt op interministeriële conferenties, daarna werden die conferenties minder vaak bijeengeroepen en stuurden de ministers hun kabinetschef of adviseur. Na enige tijd was het – dixit Paula D’Hondt – bij wijze van spreken enkel nog hun ‘koffiemadam’ die kwam luisteren.

Vanuit de linkerzijde was er kritiek op de voorstellen van Paula D’Hondt over de inpassing van migranten omdat die teveel de nadruk zouden leggen op assimiliatie, kritiek geformuleerd door de inmiddels ook overleden Jan Blommaert. Paula D’Hondt werd door de linkerzijde echter vooral op handen gedragen. Omdat ze kwam luisteren naar de noden in wijken en verenigingen (foto hierboven: Paula D’Hondt op een werkvergadering in de Stuibenbergbuurt in Antwerpen © archief AFF), omdat Paula D’Hondt de overheid wees op haar plichten en daar op bleef hameren, en omdat ze zich recht hield ten overstaan van de aanvallen vanuit het Vlaams Blok. In 1991 en 1992 nomineerden de lezers van Humo Paula D’Hondt tot ‘Vrouw van het Jaar’ en in 1993 werd op de Gentse Feesten aan Paula D’Hondt de ‘Prijs voor de Democratie’ uitgereikt.

Vanuit het Vlaams Blok werd Paula D’Hondt met alle middelen bekampt. “Meer dan twee jaar lang zal het Vlaams Blok overal waar Paula D’Hondt het woord komt voeren, manifesteren en betogen”, schrijft het Vlaams Blok  in haar terugblik Vlaams Blok: 20 jaar rebel. Maar hoe manifesteert het Vlaams Blok? Paula D’Dhondt in Trouw: “Filip Dewinter van het Vlaams Blok heeft mij een hoer genoemd. Nobele Vlaamse huisvaders komen ’s nachts naar mijn dorp om plakkaten op te hangen: ‘Alleen hoeren profiteren van de integratie van buitenlanders’. Aanhangers van het Blok hebben drie keer geprobeerd mijn huis aan te vallen. Ze wilden ook eens mijn auto omkiepen, om me letterlijk in de goot te doen belanden. Als ik ergens ga spreken, word ik dikwijls ontvangen op scheldpartijen. Die zijn, naar gelang de graad van beschaving, meer of minder heftig. Maar altijd heftig.”

Paula D’Hondt bij de overhandiging van haar eerste beleidsvoorstellen over het migrantenbeleid aan premier Wilfried Martens (CVP, nu: CD&V). Rechts van Martens adjunct-Koninklijk Commissaris Bruno Vinikas (foto © TV Oost).

Zowel in juli 1991 als in november 1992 zijn er ook (doods)bedreigingen voor Paula D’Hondt, en in die tijd moest men meer moeite doen om die te versturen dan met wat te tikken op het klavier van een personal computer. In 1991 is er een ‘Anti Islamitisch Moordcommando’ dat Paula D’Hondt, Mieke Vogels (Agalev, nu: Groen), Louis Tobback (sp.a, nu: Vooruit), Kris Merckx (PVDA) en anderen wil “opruimen”. Een jaar later blijkt dat de brieven komen van een Vlaams Blok-lid uit Heusden-Zolder, ook samen met een ander Vlaams Blok-lid betrokken bij een brandstichting aan een moskee in Hasselt. In 1992 krijgen Paula D’Hondt, Jef Sleeckx (sp.a, nu: Vooruit) en anderen in rode inkt geschreven dreigbrieven. De auteurs blijken twee Vlaams Blok-militanten te zijn die, samen met twee anderen, ook nog molotovcocktails gooiden naar het huis van een Marokkaanse vzw in Borgerhout.

Het Koninklijk Commissariaat voor het Migrantenbeleid is een doorn in het oog van het Vlaams Blok en het afschaffen ervan staat dan ook als eerste punt in het beruchte zeventigpuntenplan dat Filip Dewinter op 6 juni 1992 presenteert op een colloquium in Antwerpen. Het Koninklijk Commissariaat voor het Migrantenbeleid wordt opgevolgd door het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding, eerst onder leiding van Paula D’Hondts kabinetschef Johan Leman. Als in 1996 een geactualiseerde versie van het zeventigpuntenplan verschijnt, is het eerste punt in het plan de afschaffing van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding. Centrum inmiddels bekend als het interfederaal gelijkekansencentrum Unia.

Na twee maanden onderhandelen van Vlaamse regeringsformateur Bart De Wever met het Vlaams Belang valt Vlaams Belang uit de boot voor het vormen van de regering-Jambon, maar besluit die regering niet langer een Vlaamse toelage te geven aan Unia. Iets wat niet in de verkiezingsprogramma’s van N-VA, CD&V en Open VLD stond, wél in het verkiezingsprogramma van het Vlaams Belang. In een reactie op haar overlijden zegt Wouter Beke, CD&V-voorzitter bij de vorming van de regering-Jambon, over Paula D’Hondt: “Ze baande als eerste de weg voor een beleid van gelijke kansen, racismebestrijding, migratie en inburgering. Een christendemocrate met een sterke overtuiging.” Wouter Beke en de hele CD&V had beter de erfenis van Paula D’Hondt met dezelfde sterke overtuiging als die van Paula D’Hondt verdedigd.

In een interview in De Standaard zei Paula D’Hondt in 2011 reeds: “Ik ben gelukkig om wat ik gekregen heb, om wat ik gedaan heb. Maar ik ben ook ongelukkig omdat ik zoveel gebrek aan moed heb gezien. Ook binnen mijn eigen partij.”

Hoe Paula D’Hondt werd voorgesteld door het Vlaams Blok. En protest bij het colloquium waar, zoals later bleek, het zeventigpuntenprogramma van het Vlaams Blok werd voorgesteld met als eerste punt het afschaffen van het Koninklijk Commissariaat voor het Migrantenbeleid (foto’s © Vlaams Blok en AFF).
Advertentie