Tim Verheyden, de VRT-journalist die de externe én interne communicatie van Schild & Vrienden in beeld bracht, publiceerde vorige maand het boek over de impact van fake news en desinformatie Het had waar kunnen zijn. De titel deed ons onmiddellijk denken aan tweets van Filip Dewinter, zoals die keer dat hij een filmpje tweette over een blokkade door transmigranten in Calais (Frankrijk), maar even later bleek dat het ging om een filmpje over een ‘gele hesjes’-actie in Visé (België). Dewinter tilde niet zwaar aan dat hij iets verkeerd de wereld had ingestuurd. “Het hád waar kunnen zijn”, repliceerde hij. Wegens tijdsgebrek hebben we het hele boek van Tim Verheyden nog niet kunnen lezen, en verwijzen wij graag door naar een recensie bij De Wereld Morgen. De hoofdstukken over fake news en desinformatie naar aanleiding van het coronavirus en de veldtocht van Jürgen Conings hebben we wél kunnen lezen, en die konden wij helemaal onderschrijven.

Vorige week werd alvast in Duitse sociale media een opzienbarende foto verspreid met als bijschrift: “Oekraïense vluchtelingen op het strand in Kroatië. Maar ik krijg keer op keer te horen dat het geen nazi’s zijn.” Op de foto zien we een man met ontbloot bovenlijf, waarvan de volledige rug bedekt is met een tatoeage waarop Adolf Hitler is afgebeeld, gevolgd door een Sieg heil! Achter het hoofd van Hitler is een embleem van de NSDAP te zien, inclusief een hakenkruis. De man naast hem, kleiner van gestalte, heeft onder andere allerlei runetekens die gebruikt worden door rechtsextremistische organisaties op zijn rug laten tatoeëren, naast een variant van een hakenkruis en een wolfsangel (zie foto hieronder). dpa-factchecking ging na of het echt Oekraïense vluchtelingen zijn.

Zeker één van de twee mannen op de foto is een Hongaarse neonazi, en dus geen Oekraïense vluchteling. Van de andere man is de identiteit niet bekend, maar niets wijst er op dat hij een vluchteling is. Het lijkt er eerder op dat de twee in Kroatië waren samen met een groep Hongaarse neonazi’s. De foto werd begin juli 2022 genomen in de Kroatische badplaats Rijeka. De foto zoals die gedeeld wordt op Facebook is afgesneden en geeft weinig prijs over de mogelijke locatie. Op Twitter staan twee, grotere en duidelijkere, foto’s. Ook de voorkant van de ontblote lijven is te zien, en daarop staan nog meer hakenkruisen en verwijzingen naar (neo)nazi’s.

Een van de foute Facebookberichten, met op de achtergrond het strand in Kroatië zoals ook helemaal bovenaan dit artikel (foto’s © Facebook en cc. Flickr/Thomas Kohler).
Een mens zou zich al eens kunnen verslikken in een drankje dat je rustig aan het drinken bent als je dit voorbij ziet komen (foto’s © Twitter).

Het Twitteraccount waarop de ‘betere’ foto’s staan, is dat van Antifasisticki Vjesnik, een antifasctische Kroatische website. Zij geven als locatie de Morski Prasac strandbar in de havenstad Rijeka (Kroatïe). Met Google Maps wordt bevestigd dat de foto inderdaad daar is genomen. De foto’s werden opgepikt door verschillende lokale media. Zo schrijft de Kroatische nieuwssite Dnevnik dat de lokale politie meerdere klachten kreeg over het duo. Uit politieonderzoek bleek dat de twee het strand begin juli bezochten.

De man links op de foto’s is te zien in foto’s uit 2020. Toen was hij op een ‘familie- en sportdag’ in Boedapest georganiseerd door het Hongaarse Nordic Sun Records ter ere van Ian Stuart Donaldson, de in 1993 overleden zanger van Skrewdriver en oprichter van het neonazistisch netwerk Blood & Honour. De man op de foto had toen minder tatoeages in het gezicht, maar de druppelvormige tatoeage onder zijn rechteroog en de tatoeages op zijn rechterarm zijn duidelijk te herkennen. Hij speelt basgitaar in de groep Fehér Vihar (“Witte Storm”), een groep uit het neonazistisch Blood & Honour-circuit. Op een foto van een optreden in 2018 draagt hij ten overvloede een Blood & Honour-T-shirt.

Uit een bericht van de Hongaarse tak van Blood & Honour blijkt dat op 2 juli in Kroatië een concert werd ingericht met de groepen Feher Torveny, Kodex Frei en Smart Violence. Er waren een zeventigtal concertgangers, afkomstig uit Kroatië, Duitsland, Engeland, Hongarije, Slovenië en Zwitserland. Feher Torveny was overigens eerder ook in ons land. Op 27 oktober 2007 lokten ze, samen met de andere geprogrammeerde groepen, 600 à 700 neonazi’s naar de wijk Wolfsdonk in Aarschot.  In 2019 ging een gelijkaardig evenement door in een Kroatische kuststad. Of dat Rijeka was, is niet bekend maar doet er niet toe. Het is duidelijk dat de ‘heren’ op de foto geen Oekraïense vluchtelingen zijn, maar neonazi’s die naar aanleiding van het Blood & Honour-concert op 2 juli in Kroatië zijn.

De vakantieganger links op de vorige foto’s, hier achteraan op een foto van een optreden van Fehér Vihar in 2018 (foto © Antifasisticki Vjesnik).

Blijft de vraag waarom de foute informatie over de ‘Oekraïense vluchtelingen’ gedeeld werd. Voor zover wij konden nagaan op Duitse sociale media kan het zijn dat het niet uit onwetendheid is, maar vanuit kringen van coronasceptici tot rechtsextremisten die er niet voor terugschrikken om anderen van neonazisme te beschuldigen terwijl zijzelf sympathie hebben voor neonazi’s aan de zijde van het Russische leger zoals de ‘Roesitsj eenheid’ en het ‘Russisch Keizerlijk Legioen’.

Langs Oekraïense kant is er het neonazistisch Azov-bataljon. Het werd als regiment geïntegreerd in het Oekraïense leger. Recent werd de wolfsangel in het Azov-embleem vervangen door drie zwaarden geplaatst in een drietand, maar schuilt daar meer achter dan de suggestie van een Britse public relationsdienst? ‘Als het fascisme is in de man, is dit iets dat er moeilijk uit kan.’ Blijft dat het regime van president Volodymyr Zelensky in Oekraïne schatplichtig is aan oligarchen, corruptie schering en inslag is in Oekraïne, kritische pers opgedoekt en minstens geïntimideerd wordt… Het arbeidsrecht wordt naar de wensen van de oligarchen hervormd. Maar de ‘Oekraïense vluchtelingen’ aan het strand van Kroatië: dat zijn Hongaarse neonazi’s.

De neonazi’s van Roesitsj (ook als ‘Rusich’ geschreven) uit Sint-Petersburg, een onderdeel van de Wagnergroep die in Oekraïne ingezet wordt om ‘orde op zaken’ te brengen (foto © vk.com)
Franse voetbalhooligans supporteren tijdens de wedstrijd van het Franse Lyon tegen het Oekraïense Dynamo Kiev op 12 juli 2022 voor de Oekraïners door een vlag te tonen van het Azov-bataljon met het oude embleem (met Zwarte Zon en wolfsangel), en het Azov-regiment met het nieuwe embleem. Of er voor de rest nog wat veranderd is, is maar de vraag (foto’s © Telegram).