Amper twee maanden na de manifestatie van de 8 meicoalitie in Breendonk wordt vandaag in het Brusselse parlement met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de Brusselse regering aangemaand om van 8 mei een “jaarlijks weerkerende wettelijke betaalde feestdag” te maken “van zodra de federale wetgeving dit zal toelaten” (foto hierboven: feestvreugde op 8 mei 1945 aan het Beursgebouw in Brussel en (fragment van) het logo van de 8 meicoalitie © RV). Op 20 juni 2022 werd een voorstel van resolutie “betreffende de erkenning van 8 mei als wettelijke feestdag in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ter herdenking van de overwinning van de democratie op het fascisme” unaniem goedgekeurd in de commissie voor Financiën en Algemene Zaken. Vandaag, vrijdag 1 juli 2022, staat het voorstel op de agenda van de plenaire vergadering van het Brusselse parlement en de verwachting is dat het daar eveneens wordt goedgekeurd. Indieners van het voorstel zijn: Guy Vanhengel (Open VLD), Ridouane Chahid (Parti Socialiste), Juan Benjumea Moreno (Groen), John Pitseys (Ecolo), Fouad Ahidar en Els Rochette (Vooruit) en Emmanuel De Bock (Défi).

In de toelichting bij hun voorstel van resolutie herinneren de initiatiefnemers eraan dat op 8 mei 1945 de wapenstilstand met nazi-Duitsland wordt ondertekend en er een einde komt aan de bloedigste oorlog die ooit in Europa heeft gewoed. “Het is het sluitstuk van een oorlog en een interbellum tijdens dewelke in heel Europa de liberale democratieën in vraag werden gesteld, waar individuele rechten opgeofferd werden en dictatoriale partijen en regimes de macht overnamen of de democratische regimes bedreigden. Het gevolg was een ongeziene oorlog en Holocaust.” We mogen 8 mei en de voorafgaande periode nooit vergeten, stellen de initiatiefnemers. “Om lessen te kunnen blijven trekken uit dat tijdperk, is het van vitaal belang om het te blijven herdenken. En na de oorlog gebeurde dat ook, met bijvoorbeeld optochten en herdenkingen, steeds op 8 mei. Echter, sinds 1974 is 8 mei geen feestdag meer. De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog werd toegevoegd aan Wapenstilstand op 11 november. Nochtans, tijdens die dag wordt vooral de militaire strijd herdacht, terwijl de herinnering aan de verschrikkingen die autoritaire, dictatoriale regimes teweeg kunnen brengen hier minder bij betrokken wordt. Gelukkig pikte het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in 2003 de datum van 8 mei terug op. Het koos deze dag als de datum waarop het Brussels Hoofdstedelijk Gewest haar officiële feest viert (het Irisfeest, AS).

“(…) Echter, hoewel er op 8 mei wel feest wordt gevierd in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, is dit geen betaalde feestdag voor de bevolking. Extra jammer is dat in de voorbije decennia nauwelijks de link werd gelegd met het verleden en de waarden van een democratie. Er werd dus weinig gebruik gemaakt van deze historische datum om te werken aan sensibilisering, en al evenmin om het als een herdenkingsmoment in te vullen. De voorbije jaren pleitten verschillende historici (bijvoorbeeld Herman Van Goethem, Koen Aerts…) (link in de tekst door ons gelegd, AS) er nochtans voor om van 8 mei toch terug een echte herdenkingsdag te maken, waarbij de val van het nationaal-socialisme en de triomf van de democratie en de mensenrechten zouden worden herdacht. Ook recent kwam binnen het sociale middenveld een brede coalitie tot stand van organisaties, vakbonden, culturele verenigingen en de academische wereld, die ervoor pleit om van 8 mei opnieuw een echte feestdag te maken. De huidige federale regering heeft in haar regeerakkoord ook de bepaling opgenomen : « De deelstaten krijgen de mogelijkheid om van hun feestdag een betaalde feestdag te maken. Dit wordt georganiseerd zonder budgettaire meerkost. ». Voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is er dus een opportuniteit om onze jaarlijkse feestdag op te waarderen.”

Enkele van de initiatiefnemers om in Brussel van 8 mei een wettelijke feestdag te maken: v.l.n.r. Guy Vanhengel (Open VLD), Els Rochette (Vooruit) en Juan Benjumea Moreno (Groen) (foto’s © Facebook).

“Als wettelijke, betaalde feestdag kan 8 mei zo uitgroeien tot een dag waarop we onze democratie, onze vrijheden en onze rechten vieren en nadenken over hoe we onze vrije samenleving nog kunnen verbeteren. Want een wettelijke feestdag, die geeft de mensen tijd om te reflecteren over een bepaald thema of scharniermoment. Tijdens dit feest kunnen talrijke evenementen plaatsvinden hieromtrent – het maatschappelijke middenveld kan hier zeker een mooie rol in spelen – waarop men aan de slag kan gaan om dit feestelijk in de verf te zetten en de dialoog met mekaar aan te gaan rond deze thema’s. Ook kan er aan bewustmaking worden gewerkt omtrent de gevaren die een democratie kunnen bedreigen. Daarnaast is er eveneens nood aan een moment waarop hulde gebracht wordt aan zij die zich, ter verdediging van de democratische waarden, in het verleden hebben verzet tegen autoritaire regimes, op welke manier dan ook. Het verzet in de Tweede Wereldoorlog heeft bijvoorbeeld immense offers gebracht – velen bekochten het verzet met hun leven – en toch wordt hier momenteel weinig aandacht aan besteed binnen het Gewest. Terwijl dit in de buurlanden groots wordt herdacht – bijvoorbeeld met Bevrijdingsdag in Nederland (5 mei) en de Armistice in Frankrijk (8 mei) – bleef die herdenking sinds 1974 zeer beperkt in België. Dat dit in ons land onder andere te maken heeft met het onverwerkt verleden van de collaboratie met het fascistische regime, mag echter niet langer een reden zijn om de verschrikkelijke periode van de Tweede Wereldoorlog niet te herdenken tijdens een jaarlijkse aangelegenheid. (…)”

Bij goedkeuring van de resolutie wordt de Brusselse regering opgedragen de federale regering te melden dat Brussel wenst dat 8 mei in de kalender van de wettelijke feestdagen wordt opgenomen. Omdat in het federaal regeerakkoord staat dat de invoering van een nieuwe wettelijke feestdag “zonder budgettaire meerkost” moet, zou men in ruil bijvoorbeeld Pinkstermaandag als wettelijke feestdag kunnen afschaffen – waardoor er een evenwicht ontstaat met vijf burgerlijke feestdagen en vijf feestdagen van katholieke oorsprong. Anderzijds heeft men bijna overal elders meer wettelijke feestdagen dan de tien in België (van 11 in Frankrijk en Zweden tot 14 in Oostenrijk en 16 in Zwitserland). Eén wettelijke feestdag meer in ons land zal de concurrentiepositie van de bedrijven in België ten opzichte van andere landen niet fundamenteel veranderen. Allicht vraagt de federale regering hierover advies aan de Nationale Arbeidsraad, waar de vakbonden de invoering van 8 mei als wettelijke feestdag zullen verdedigen.

Het voorstel over 8 mei werd in het Brusselse parlement ingediend op 3 mei 2022. In het Vlaams parlement volgden de Groen-politici Meyrem Almaci, Bjorn Rzoska en Staf Aerts op 10 mei 2022 met een voorstel van resolutie “over de erkenning van 8 mei als wettelijke feestdag in Vlaanderen ter herdenking van de overwinning van de democratie op het fascisme”. In het federaal parlement werd op 19 mei 2022 door de PVDA’ers Peter Mertens, Raoul Hedebouw, Nadia Moscufo, Gaby Colebunders en Sofie Merckx een wetsvoorstel “tot invoering van een wettelijke feestdag op 8 mei” ingediend, en op 16 juni 2022 door Anja Vanrobaeys, Vicky Reynaert en Kris Verduyckt (Vooruit) en Sophie Thémont (Parti Socialiste) eveneens een wetsvoorstel “strekkende tot het invoeren van een wettelijke feestdag op 8 mei” ingediend. Ook de wetsvoorstellen van Peter Mertens en Anja Vanrobaeys zullen allicht voor advies verwezen worden naar de Nationale Arbeidsraad vooraleer daarover een beslissing valt. Met de opdracht die de Brusselse regering vandaag krijgt, kan de federale regering alvast de Nationale Arbeidsraad om advies vragen over 8 mei als wettelijke feestdag. Dat spaart tijd voor zodra de 8 mei-voorstellen in de andere parlementen behandeld worden.

Applaus op de manifestatie van de 8 meicoalitie in Breendonk waar gevraagd werd van 8 mei een wettelijke feestdag te maken. In het midden, met een lichtblauwe trui: Brusselaar Simon Gronowski (foto © AFF).