Vrijdag 17 juni 2022 meldde het Bormshuis op Facebook dat de oude deksteen aan het graf van August Borms vervangen is door een nieuwe, omdat de oude barsten vertoonde. In het weekend van zaterdag 18 en zondag 19 juni werd het kruis aan het graf van Borms omvergetrokken, waarbij ook de nieuwe deksteen vernield werd. Het graf werd daarenboven besmeurd met rode verf. Is er een verband tussen beide gebeurtenissen of is het louter toeval? Dat moet blijken als men de vandalen vindt, maar wij zijn geneigd te denken dat het geen toeval is. Hoe meer collaborateurs geëerd worden, hoe meer tegenreactie dit uitlokt. Waarna sommigen van de weeromstuit andermaal hulde gaan brengen aan deze ‘activist’ (term die Filip Dewinter vorige week gebruikte). Een ‘activist’ kan inderdaad een activist voor de Vlaamse zaak zijn, maar evengoed een activist voor het klimaat, voor dierenrechten en noem maar op. Een ‘activist’ is volgens het woordenboek van Dale een “aanhanger, lid van een actiegroep”. Een ‘collaborateur’ is volgens van Dale “iemand die in een bezet land met de vijand samenwerkt”, en dat is wat Borms exact deed.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog is Borms een van de oprichters en leden van de ‘Raad van Vlaanderen’ die met de Duitse bezetter collaboreert. Als die Raad op 22 december 1917 de Vlaamse onafhankelijkheid uitroept, valt dat natuurlijk op een koude steen. Zowel bij de Duitse bezetter als bij de Belgische overheid. Op 6 september 1919 wordt Borms door het hof van assisen tot de doodstraf veroordeeld voor collaboratie, doodstraf die nog geen half jaar later wordt omgezet in een levenslange gevangenisstraf. Tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreert Borms opnieuw. Op de IJzerbedevaart is Borms spreker voor Deutsch-Vlämische Arbeitsgemeinschaft (DeVlag)  en het Vlaams Legioen, een onderdeel van de Waffen-SS (foto hierboven: Borms achter een spreekgestoelte met het SS-logo en achter hem een hakenkruisvlag, en het vernield graf © CegeSoma en Facebook).

Borms wordt voorzitter van de door de Duitse bezetter opgerichte ‘Commissie tot uitvoering van de herstelverordening van 6 september 1940’ die 1.692 aanvragen tot schadevergoeding behandelt, ingediend door veroordeelden uit de Eerste Wereldoorlog. Borms vergeet daarbij zichzelf niet en krijgt een schadevergoeding van 1.050.000 frank (in reële waarde nu: 785.000 euro) en een jaarlijks pensioen van 281.000 frank (21.000 euro) bovenop. In september 1944 benoemt Jef Van de Wiele (DeVlag) Borms tot adviseur van de Vlaamsche Landsleiding, een schimmige Vlaamse regering in ballingschap in Duitsland. Na de overgave van nazi-Duitsland duikt Borms onder, maar hij wordt opgemerkt en in 1945 voor collaboratie ter dood veroordeeld door de krijgsraad. Na een beroepsprocedure wordt hij op 12 april 1946 geëxecuteerd.

We hebben het leven van August Borms langer dan hierboven eerder dit jaar geschetst, naar aanleiding van het, na de coronajaren, hernemen van de ‘grote’ Bormsherdenkingen in Merksem. Op 24 april 2022 werd August Borms voor de 76ste keer herdacht met een plechtigheid (een misviering, optreden van de VNJ-fanfare, toespraken en bloemenkransen neerleggen). Dit jaar was Gaëtan Claeys, nationaal voorzitter van de Nationalistische Studentenvereniging (NSV), de hoofdspreker. In 2010 is een andere NSV-voorzitter de spreker: Tom Van Grieken, intussen Vlaams Belang-voorzitter. In 2017 is de gastspreker Bart Laeremans, intussen burgemeester van Grimbergen.

Bart Laeremans op de Bormsherdenking in 2017: “Het is dit jaar precies 100 jaar geleden dat de Raad van Vlaanderen onder impuls van Dr. August Borms de Vlaamse zelfstandigheid uitriep. Men kan discussiëren over de omstandigheden waarin dit gebeurde, maar Borms en de zijnen waren hun tijd ver vooruit.” (foto © YouTube).

In de jaren zestig en later staan prominente politici van de Volksunie (VU) als Hugo Schiltz en Vic Anciaux aan het graf van Borms in Merksem, zij-aan-zij met een collaborateur als Ward Hermans, medeoprichter van de Algemeene SS-Vlaanderen en hoofdredacteur van De SS-man die in 1992 overlijdt. In 1966, twintig jaar na Borms’ overlijden, verbiedt de gemeente Merksem de huldiging. Desondanks dagen een 1.500 mensen op voor de herdenking. Driehonderd rijkswachters en acht waterkanonnen kunnen niet verhinderen dat er rellen uitbreken. Een honderdtal mensen wordt administratief aangehouden. In 1976, dertig jaar na Borms’ overlijden, dagen een 2.000 mensen op voor de herdenking. Vanaf midden jaren tachtig gaat de opkomst achteruit omdat nogal wat VU’ers niet samen met Vlaams Blok’ers willen gezien worden.

In 1991 wordt het Bormshuis geopend in Antwerpen. Voorzitter van de vzw Bormshuis is de in 2019 overleden Bob Hulstaert, gemeenteraadslid van 1989 tot 2012, en voorts actief bij het Vlaams Belang Merksem. Op de website van de stad Antwerpen wordt het Bormshuis geprezen als genoemd naar “een Vlaams-nationalistische voorman”. Zonder meer. De jongste jaren zijn er telkens zo’n 150 mensen die de Borms-herdenking in Merksem bijwonen. In 2016 is onder andere Filip Dewinter een van de aanwezigen (zie illustratie onderaan ons vorig Borms-artikel). In 2021 zijn onder andere Dimitri Hoegaerts en Ellen Samyn er. De eerste is een medewerker van Gerolf Annemans, de tweede is een ex-medewerkster van Gerolf Annemans en intussen Vlaams Belang-parlementslid. Dit jaar was er onder andere een van de minst bekendste maar invloedrijkste mensen bij het Vlaams Belang: Michel Cardon, politiek secretaris van Tom Van Grieken en verantwoordelijke voor de communicatie van het Vlaams Belang.

Naar aanleiding van het vandalisme aan het graf van Borms riep Voorpost-organisatieverantwoordelijke Luc Vermeulen op om “de brokstukken van de haat (te) laten verdwijnen onder een bloementapijt”. Brokstukken waren er gisteren niet meer. Die zijn vorige week maandag al weggehaald door de stadsdiensten, die ook de kosten van het herstellen voor hun rekening nemen. Een bloementapijt was er wel, maar met een veertigtal mensen was de opkomst mager. Toch waren alle geledingen binnen en buiten het Vlaams Belang vertegenwoordigd. Officieel los van het Vlaams Belang, maar innig met die partij verbonden: Voorpost, met naast Luc Vermeulen en Voorpost-actieleider Nick Van Mieghem nog een paar andere Voorpost-leden. Niet iedereen overigens in uniform. Buiten het Vlaams Belang, en echt in de buitenbaan: Rob Verreycken. Bij het Vlaams Belang: van personeelslid Chris Luyckx en districtsraadslid in Ekeren Kurt Van Noten, tot de al genoemde en ook in april aanwezige Michel Cardon. De Antwerpse politie hield discreet toezicht.

Voorpost-organisatieverantwoordelijke Luc Vermeulen tijdens zijn toespraak aan het graf van August Borms waar men een kleine, witte buste van Borms had geplaatst (zie op de linkerhelft van de grote foto, tussen de vlaggendragers Kenneth Cauwenberghs en Victor Dieltjens), en de gisteren andermaal aanwezige Michel Cardon, politiek secretaris van Tom Van Grieken en verantwoordelijke voor de communicatie van het Vlaams Belang (op de kleine foto: bij de herdenking op 24 april 2022) (foto’s © Facebook).