Een 25-jarige Zweed die op 4 november 2021 door de Zweedse politie is aangehouden in Falköping, een gemeente met een 16.000 inwoners, is nu officieel in verdenking gesteld voor het voorbereiden van een bomaanslag. Hij had materiaal verzameld voor een bom die vijftig keer krachtiger zou zijn dan de bom die de Noorse terrorist Anders Breivik op 22 juli 2011 liet ontploffen in Oslo. De nu in beschuldiging gestelde Zweed is gelieerd aan de Scandinavische neonazibeweging Nordiska motståndsrörelsen (NMR, foto hierboven © EXPO).

De Zweedse veiligheidsdienst Säkerhetspolisen (Säpo) vermoedt dat de man al meer dan een jaar bezig was met het voorbereiden van een aanslag op een school. Welke school zou nog niet beslist zijn. In een schuur bij de boerderij waar de man woonde werd vijftig ton kunstmest gevonden. De grotendeels uit kunstmest bestaande bom die Anders Breivik in Oslo liet ontploffen, waarbij acht mensen om het leven kwamen, woog zo’n 950 kg. Vijftig keer minder dus. In de boerderij waar de man woonde vond men, verspreid over meerdere kamers, camouflagekledij, een helm, diverse wapens tot en met buskruit. De man zou met een 3D-printer wapenonderdelen vervaardigd hebben; in zijn garage had hij een eigen laboratorium ingericht. Bij de huiszoeking vond men een handboek over gewapende strijd en boeken waarin beschreven wordt hoe men explosieven kan maken. De man had een grote interesse in nazi-Duitsland en volgens de Säpo meerdere zoekopdrachten gedaan naar het Derde Rijk en Hitlers boek Mein Kampf. Op zijn smartphone en computer vond men meerdere foto’s van hakenkruisen en extreemrechtse berichten.

Kunstmest en (onderdelen van) wapens gevonden na de huiszoeking op 4 november 2021 (foto’s © Zweedse politie).

De man had eerder een aanvraag ingediend om een jachtgeweer te mogen aanschaffen, maar dat werd geweigerd toen de Säpo signaleerde dat de man lid was van de Nordiska motståndsrörelsen (“Noordse Verzetsbeweging”, NMR). Deze neonazistische groep is gevestigd in Zweden, Noorwegen, Finland en Denemarken, en heeft ook leden in IJsland. Naargelang het land en de taal is de naam en afkorting verschillend, maar telkens een variant op “Noordse Verzetsbeweging”. De groep werd in 1997 opgericht in Zweden door het samensmelten van meerdere neonazistische organisaties. In de jaren die volgden werden ook in andere Scandinavische landen afdelingen opgezet. Zelf omschrijft NMR zich als: “Hoewel de Verzetsbeweging ernaar streeft een staat met autoritair leiderschap te creëren, is het ook ons ​​doel om vrijheid en democratie te ontwikkelen en veilig te stellen. De Noordse Nationale Socialistische Republiek zal een leidende staat zijn, maar het wordt ook een volksdemocratie.” De organisatie zegt dat haar strijd bloedvergieten zal vereisen. De NMR heeft Adolf Hitler en Corneliu Codreanu, een Roemeense fascist, geprezen in haar publicaties.

In Zweden noemt de NMR zich Svenska motståndsrörelsen (“Zweedse verzetsbeweging”, SMR). De SMR staat bekend om haar verzet tegen niet-blanke immigratie naar Zweden. In november 2003 deden Zweedse veiligheidsdiensten een huiszoeking bij vooraanstaande leden, waaronder oprichter Klas Lund die later veroordeeld werd tot een gevangenisstraf voor illegaal bezit van vuurwapens. In december 2013 vielen gewapende SRM-leden een antiracistische betoging in Stockholm aan. In 2014 werden twee SRM-leden verkozen als gemeenteraadslid voor de Sverigedemokraterna (“Zweedse Democraten”, zusterpartij van het Vlaams Belang). Een jaar later richtte de SMR een eigen partij op, die in 2018 slechts 0,03 % van de stemmen kreeg. De SRM is belangrijker voor haar geweldplegingen zoals bij onder andere bomaanslagen in november 2016 en januari 2017 in Göteborg, betogingen in september 2017 in Göteborg en in april 2018 in Stockholm, en andere gewelddaden zoals in juli 2018 in Gotland. Zweedse en Finse NMR-leden kregen training in gebruik van vuurwapens en explosieven bij de Russkoe imperskoe dvizhenie (“Russische keizerlijke beweging”, RID) die we kennen omdat ook Belgen er op training gingen.

Simon Lindberg (38 j.), huidig NMR-leider. Hij kreeg een celstraf van drie maanden aan zijn broek nadat hij in 2006 LGBTQ+-activisten aanviel die condooms uitdeelden (foto © EXPO).

De man die nu in Zweden vervolgd wordt voor onder andere zware wapencriminaliteit, overtreding van de wet op ontvlambare en explosieve goederen en algemene vernieling, is eerder veroordeeld voor mishandeling bij een SRM-betoging in het centrum van Göteborg. Een tegenbetoogster spuwde hem in het gezicht, waarop hij haar in het gezicht sloeg en de vrouw op de grond viel. De man ontkent na de huiszoeking in zijn boerderij enig misdrijf gepleegd te hebben. Het is af te wachten hoe de rechtbank hierover gaat oordelen. Alleszins hebben de Zweedse veiligheidsdiensten groot onheil voorkomen.

Volgens het jongste jaarverslag van EXPO, Zweedse antiracistische en antifascistische organisatie gesticht door journalist-auteur Stieg Larsson, is het aantal rechtsextremistische activiteiten in Zweden in 2021 gedaald naar 1.482, terwijl het in 2020 nog 2.042 was. Dit zou vooral het gevolg zijn van splitsingen binnen de NMR/SRM. Gezien 2022 een verkiezingsjaar is, wordt een opflakkering van het aantal activiteiten verwacht. Tegelijk met de daling van het aantal fysieke activiteiten is er een stijging van het aantal media-activiteiten, waarbij men de restricties van grote IT-bedrijven probeert te omzeilen. Voorts zijn vorig jaar verschillende nieuwe kleinere rechtsextremistische groepen ontstaan, waarvan een aantal zich richten op vechtsporttraining. Steeds meer mensen verzamelen op eigen houtje wapens en maken plannen voor gewelddaden die door extreemrechts worden aangemoedigd en geromantiseerd.

Het jaarverslag van EXPO stelt in 2021 in Zweden een daling vast van het aantal fysieke rechtsextremistische activiteiten, een stijging van de media-activiteiten en vechtsporttraining, en meer mensen die op eigen houtje wapens verzamelen en plannen voor gewelddaden maken (foto © EXPO).