Tot slot van het congres dat het Vlaams ABVV vorige week vrijdag 6 mei 2022 in Brussel hield, was er een debat over hoe als vakbond extreemrechts bestrijden. Want extreemrechts is tegen alles wat vakbonden willen. Deelnemers aan het debat waren (van links naar rechts zittend op bovenstaande foto): Cynthia Bouw (vakbondsafgevaardigde voor de Algemene Centrale bij chemisch bedrijf Carpenter in Roeselare), Vincent Scheltiens (samen met Bruno Verlaeckt auteur van Extreemrechts. De geschiedenis herhaalt zich niet (op dezelfde manier), Raf De Weerdt (federaal secretaris van het ABVV), moderator Marcel Vanthilt, Mehdi Koocheki (algemeen secretaris ABVV-Antwerpen) en Jurgen Masure (sociale media-expert) (foto, met rechtstaande ook nog Miranda Ulens (l., algemeen secretaris ABVV en voorzitter Vlaams ABVV) en Caroline Copers (r., algemeen secretaris Vlaams ABVV) © AFF). Hieronder een verslag in onze reeks Vakbond tegen extreemrechts. De volgende keer steken wij ons licht op bij het ACV.

Historicus-auteur Vincent Scheltiens benadrukt het belang van een goede analyse. Welk zijn de gelijkenissen en welk de verschillen met extreemrechts vroeger? Zowel qua aard als qua conjunctuur waarin ze opereren. Vakbonden verdedigen de democratie, maar democratie is niet gewoon een kwestie van wie de meeste stemmen haalt. De ‘democratie’ in België was er lange tijd een zonder dat vrouwen mochten gaan stemmen. Pas in 1948 kregen vrouwen stemrecht bij alle verkiezingen. Democratie houdt ook in dat men tussen twee verkiezingen in raadplegingen houdt en overlegt op verschillende niveaus. Democratie is nooit definitief verworven. Na de Tweede Wereldoorlog was iedereen het er over eens dat er mensenrechten zijn en dat die beschermd moeten worden. De jongste jaren worden een aantal van de mensenrechten door rechts (N-VA) en extreemrechts (Vlaams Belang) in vraag gesteld, wil men die afvoeren. Ook is er racistische, seksistische, homofobe… praat die niet publiek afgekeurd wordt door deftige mensen. Nochtans is het van belang dat elke mens vrij kan meespreken.

Raf De Weerdt wijst op het verschil in woorden en daden bij het Vlaams Belang. Die partij komt nu wel op voor de koopkracht van mensen met eisen als een daling van de btw op energie en lagere benzineprijzen, maar in 2017 stemde het Vlaams Belang mee de verstrenging van de loonwet waardoor loonstijgingen bijzonder moeilijk worden. Dat een oppositiepartij mee de verstrenging van de loonwet stemt, is toch wel opmerkelijk. In het Europees Parlement stemde het Vlaams Belang dan weer tegen een verhoging van de minimumlonen. Het Vlaams Belang heeft een traditie om rechtspersoonlijkheid voor de vakbonden te vragen. Rechtspersoonlijkheid maakt actie voeren onmogelijk, want met rechtspersoonlijkheid kunnen de vakbonden aansprakelijk gesteld worden voor schade bij acties. Mehdi Koocheki gaat dieper in op het gevaar van extreemrechts voor de syndicale beweging. In zijn extreemste vorm, onder de nazi-bezetting, werden alleen al bij de scheepsherstellers in Antwerpen een veertigtal mensen opgepakt door de nazi’s en afgevoerd naar de concentratiekampen omdat ze op hun bedrijf opkwamen voor betere loon- en werkvoorwaarden.

Raf De Weerdt: “In 2017 stemde het Vlaams Belang mee een verstrenging van de loonwet waardoor loonstijgingen bijzonder moeilijk worden. Dat een oppositiepartij mee de verstrenging van de loonwet stemt, is toch wel opmerkelijk.” (foto © AFF).

Voor Koocheki is er niet één remedie tegen extreemrechts. Er zijn meerdere zaken nodig, maar met de toepassing in alle omstandigheden van de ABVV-waarden gelijkheid, rechtvaardigheid, solidariteit en democratie komen we al ver. Helaas werkt men vanuit de politiek tegen. Iedereen erkent het belang van de taal. Maar de huidige Vlaamse regering heeft de inburgeringstrajecten betalend gemaakt voor wie zich het Nederlands wil toe-eigenen. Migranten uit de Europese Unie kan men niet verplichten Nederlands te leren, en met de inburgeringstrajecten betalend te maken verhoogt de Vlaamse regering ook voor hen de drempel om er aan deel te nemen. Cynthia Bouw gaat hierop door. Het chemisch bedrijf waar zij werkt, was aanvankelijk een ‘wit’ bedrijf. Door toename van het werk werden er mensen uit alle windstreken aangeworven. Vanuit Polen over de Balkanlanden tot en met Pakistan en andere landen. Die mensen kennen geen Nederlands, en hun Engels is vaak gebrekkig. Dat brengt ook cultuurverschillen met zich (mannen die niet willen aanvaarden dat een vrouw hen leiding geeft…) en verkeerde interpretaties (een hoofddoek is geen probleem, maar om veiligheidsredenen mag geen loshangende kledij gedragen worden – het werd geïnterpreteerd als dat een hoofddoek niet mag, terwijl enkel een ander type van hoofddoek werd gevraagd).

Cynthia Bouw haalt inspiratie voor haar aanpak voor deze en andere problemen bij de ABVV-werkgroep Superdiversiteit. Collega’s uit andere bedrijven vertellen er hoe zij de zaken aangepakt hebben. Voor Bouw moet in nog veel meer vormingen aandacht zijn voor omgaan met diversiteit. Je mag niet meepraten met extremisten. Je moet ook niet zeggen: “Jij bent een racist”, maar je moet racisme niet vergoelijken. Wél samen aan tafel zitten, en met elkaar praten zodat men elkaar leert kennen. Dat verandert de kijk naar elkaar. Vincent Scheltiens beaamt dat je steeds moet uitgaan van de realiteit. Werkplaatsen, en de wereld tout court, worden nu eenmaal diverser. “We moeten er samen door.” Wat extreemrechts voorstelt voor mensen van een andere afkomst is onrealistisch en onmenselijk. Mehdi Koocheki: “Er is deze week nog op een blog (Antifascista Siempre) herinnerd aan de non-discriminatieclausule die bij General Motors in Antwerpen werd toegevoegd aan het arbeidsreglement, waarna het voorbeeld werd opgepikt en ook in andere bedrijven werd toepast. Zo kunnen we ook van elkaar leren over hoe omgaan met superdiversiteit.”

Moderator Marcel Vanthilt dringt aan op nog meer, en concrete, mogelijke acties tegen extreemrechts. Wat kan dat zijn? Vincent Scheltiens vindt dat men moet erkennen dat mensen boos zijn. Na de pandemie is er nu de oorlog en de stijgende levensduurte. Dat grijpt in op de kleine wereld waarin mensen zich bewegen. Mensen zijn ontredderd en boos. Maar extreemrechts brengt geen sociale, fatsoenlijke oplossingen. “Ook ik ben boos, maar denk er niet aan om extreemrechts te stemmen.” Jurgen Masure haalt een Duitse studie aan over stemmen voor extreemrechts. Een deel van het electoraat stemt om culturele redenen (de islam, de vreemdelingen…) voor extreemrechts, maar een nog groter deel om redenen van koopkracht, sociale (on)zekerheid… Door harder in te zetten op die laatste thema’s kunnen we mensen weerhouden voor extreemrechts te stemmen. Cynthia Bouw krijgt het slotwoord. Ze wijst erop dat weerwerk bieden veel tijd vergt. Het werk stopt nooit: collega’s gaan weg, er komen nieuwe collega’s… Maar het loont wel. “Als men kan samen werken, kan men ook samen leven.”

Mehdi Koocheki (op de foto vorige maand bij een betoging voor de verbetering van de koopkracht): “Met de toepassing in alle omstandigheden van de ABVV-waarden gelijkheid, rechtvaardigheid, solidariteit en democratie komen we al ver.” (foto © AFF).

Sociale media-expert Jurgen Masure verwijst tussendoor naar de gigantische budgetten die partijen als Vlaams Belang (bijna 900.000 euro) en N-VA (1.700.000 euro) vorig jaar uitgaven aan advertenties op Facebook (Voor Vlaams Belang was dat al fors minder dan in 2020 toen de partij van Tom Van Grieken 1.400.000 uitgaf aan Facebook-advertenties). De N-VA gaf aan één Facebookadvertentie (tegen dierenmishandeling) 175.000 euro uit. Als vakbond is het moeilijk daar tegenop te boksen, maar Masure gelooft wel in een betere digitale dienstverlening vanuit de vakbond en gerichte advertenties naar bepaalde doelgroepen. Caroline Copers, algemeen secretaris Vlaams ABVV, kreeg samen met Miranda Ulens het slotwoord. Caroline Copers zegt trots te zijn op het werk van mensen als Cynthia Bouw, maar beseft dat het ABVV meer moet doen dan om mensen als Cynthia te ondersteunen.

Dat sluit perfect aan bij wat wij na het debat bij een rondvraag hoorden. Bij mensen die op de werkvloer staan tussen andere arbeiders en bedienden. Over het algemeen vond men het een goed debat, maar tezelfdertijd vraagt men naar een vertaling voor op de werkvloer. “Ik zou die mensen (de panelleden, met uitzondering van Cynthia Bouw) wel eens willen zien als ze (op de werkvloer) geconfronteerd worden met extreemrechts.” We weten intussen wel wat de geschiedenis ons leert, en dat de ‘oplossingen’ van extreemrechts onrealistisch en onmenselijk zijn. Maar hoe leg je dat uit op een manier dat je collega’s mee zijn? Hoe reageer je op tegenwerpingen? Om de strijd tegen extreemrechts te laten lukken, zal de vakbond een instrumentarium en ondersteuning moeten uitbouwen in nauw overleg met de mensen op de werkvloer.

Cynthia Bouw: “Als men kan samen werken, kan men ook samen leven.” Uiteraard werd het congres van het Vlaams ABVV afgesloten met het zingen van De Internationale (foto’s © AFF).