Debatfiches zijn in een of andere vorm zo oud als dat er politieke partijen en belangengroepen bestaan. In de recente politieke geschiedenis dook het woord en gebruik vooral op bij de N-VA. Even googelen brengt ons naar een artikel over Jeroen Overmeer, tegenwoordig kabinetschef van Vlaams minister-president Jan Jambon. In 2008 ging hij aan de slag als medewerker van N-VA-voorzitter Bart De Wever (foto rechts hierboven © AFF). “Als diens woordvoerder kneedde hij in enkele jaren mee de transformatie van de N-VA tot grootste partij van het land. Hij schreef onder meer de legendarische debatfiches die de toen onervaren N-VA-falanx moesten sturen”, aldus De Standaard. Tot en met over de prestaties van de Rode Duivels bij het Europees of Wereldvoetbalkampioenschap, de N-VA-politici hadden allen dezelfde mening. Debatfiches verduidelijken wat het partijstandpunt is, en wat men mag zeggen. In de hoop dat men gaat denken: “Als iedereen hetzelfde zegt, zal het wel zo zijn.”

Taal is een machtig instrument. Meer en meer worden woorden geïntroduceerd die het denkkader in een bepaalde richting duwen. Als men spreekt over de concurrentiekracht van de Belgische ondernemingen tegenover de ondernemingen in de buurlanden, spreekt men over de verschillen in “loonlast”. Nochtans is er geen Belgische noch Nederlandse, Franse, Duitse… arbeider of bediende die zijn of haar loon als een “last” ervaart. Het zijn enkel de ondernemingen en hun aandeelhouders die er belang bij hebben om het loon als een “last” te omschrijven. Woorden krijgen ook een andere inhoud. Kon men vroeger van “vrijheid” genieten mits onder andere goede overheidsondersteuning (onderwijs, gezondheidszorg…), tegenwoordig staat “vrijheid” meer en meer voor “zonder overheidsbemoeienis” en “zonder belemmering om het even wat mogen zeggen, ook al strookt het niet met de waarheid of is het discriminerend en kwetsend”… Wie greep heeft op de taal die men spreekt, geeft vorm aan de samenleving.

Onder redactie van Robrecht Vanderbeeken (in een vorig leven vakbondsman voor de werkers in de cultuursector, nu co-uitgever bij EPO) en Karim Zahidi (wiskundige en voorzitter van het Masereelfonds) beschrijven meer dan dertig auteurs in een veertigtal bijdragen de debatfiches van de Vlaamse elite in een boek dat, welja, Debatfiches van de Vlaamse elite als titel meekreeg. Deel 1 wijst op de klassiekers in de Vlaams-nationalistische fichebak. “De hardwerkende Vlamingen betalen zich blauw aan de luie Walen”, “De VRT is een rode burcht”, “Er staat een Chinese muur tussen N-VA en Vlaams Belang”… Deel 2 richt zich op het neoliberalisme als religie en natuurwet. “Het overheidsbeslag verstikt onze economie”, “Vermogensbelasting? Dan crasht de economie!”, “Statuut werknemers zet rem op arbeidsmarktflexibiliteit”… Deel 3 gaat in op de nieuwrechtse cultuuroorlog. “De wokeness-dictatuur”, “Bescherm de joods-christelijke beschaving!”, “Gutmenschen maken het draagvlak voor migratie kapot”…

Tom Lanoye: “Het anti-woke gedoe dient een agenda. En die agenda is conservatief, reactionair, bekrompen en antisociaal. Het debat over genderneutrale wc’s op een Amerikaanse universiteit waarvan je nog nooit hebt gehoord wordt aangezwengeld om niet te hoeven spreken over de blijvende fiscale beerputten in belastingparadijzen.” (foto © AFF).

Auteurs zijn schrijvers als Tom Lanoye, Lucas Catherine en Rachida Lamrabet; medewerkers van studiediensten als Olivier Pintelon en Sacha Dierckx; (ex-) universiteitsprofessoren als Jean-Paul Van Bendegem en Patrick Deboosere; filosofen zoals de twee samenstellers van het boek; en anderen (Dominique Willaert, Ludo De Brabander, Herman Loos…). Het boek is opgedragen aan de vorig jaar overleden sociolinguïst Jan Blommaert die jarenlang opriep om “goed op de woorden te letten waarmee we ons samenleven beschrijven. Op wie spreekt en wie buiten beeld blijft. Op het gebruik van frames en vooral: in wiens belang er wordt gesproken. Taal is niet neutraal. Taal is strijd, klassenstrijd.” Twee eerder gepubliceerde bijdragen van Jan Blommaert zijn hernomen in Debatfiches van de Vlaamse elite. Korte maar krachtige bijdragen. De meeste bijdragen in het boek zijn eerder kort, maar daardoor ook het meest to the point. Wie al te lang uitweidt (Ico Maly, Thomas Decreus) verliest daarmee helderheid.

Tom Lanoye fileert met de taalvirtuositeit hem eigen het hele gedoe tegen de woke-cultuur, Michelle Graus schetst onder andere het verschil tussen de CVP die tekeerging tegen linkse journalisten als uiting van eigen vertwijfeling, en de N-VA die Angela Merkel en het Europees Hof van de Mensenrechten vervloekt, en daarmee niet alleen een oorlog voert tegen links maar tegen alle democratische instituten en verworvenheden. Guy Vanthemsche wijst op periodes waarin Vlaanderen proportioneel veel meer werklozen telde dan de andere landsdelen. Met het uitvlakken van interne verschillen per landsdeel wordt daarenboven een fout vijandbeeld gecreëerd. Dany Nobus herinnert aan hoe in de allereerste uitzending van VB TV meteen nepnieuws verspreid werd, en de N-VA bij een campagne tegen het ‘Marrakeshpact’ eveneens beelden manipuleerde. Robrecht Vanderbeeken wijst onder andere op landen als Costa Rica, Cuba, Portugal, Spanje… waar het gemiddeld inkomen per persoon vele malen lager ligt dan in de Verenigde Staten, maar ook landen zijn die veel beter scoren op het vlak van gezondheid, armoede en geluksgevoel. Dominique Willaert haalt er het bedrag aan bedrijfssubsidies bij, dat ongeveer even hoog is als wat aan vennootschapsbelasting wordt geïnd. De rest van de samenleving haalt bijgevolg geen profijt uit die vennootschapsbelasting, alle retoriek over ‘de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen’ ten spijt. Alexander Deprez wijst op misleidende partijnamen als Partij Voor de Vrijheid, Forum voor Democratie en Alliance for Peace and Freedom waar stuk voor stuk autoritaire partijleiders en denkbeelden achter schuil gaan. Enzovoort, enzoverder.

In Debatfiches van de Vlaamse elite zit veel ‘eten en drinken’, nuttige informatie en verfrissende invalshoeken om de samenleving te bekijken.

Robrecht Vanderbeeken & Karim Zahidi (red.), Debatfiches van de Vlaamse elite, uitg. EPO, 256 blzn., 24,90 euro. Het boek is verlucht met cartoons van Lectrr, terwijl Mario Debaene zorgde voor de cover van het boek én de vormgeving van het boek die van ons een 10 op 10 krijgt.

Politici als Bart De Wever en Theo Francken verwijzen graag naar onze ‘joods-christelijke beschaving’. Lucas Catherine: “Eeuwenlang was Europa anti-joods. Het begon al bij de Eerste Kruistocht met ‘onze’ Godfried van Bouillon. Hij was nog maar pas vertrokken naar het Heilig Land toen hij de joden van het Rijnland en Hongarije al massaal uitmoordde, belust op hun bezittingen.” (foto: glasraam in de Sint-Michielskathedraal in Brussel waarop de afgebeelde joden hosties stelen en met dolken doorboren zodat er bloed uitkomt © AFF).