Komend weekend wordt wereldwijd actie gevoerd tegen racisme. In Vlaanderen, Brussel en Wallonië aanstaande zondag 20 maart 2022. Waar lees je onderaan dit artikel, eerst een verhaal uit Frankrijk over het grootste transportbedrijf met koelwagens in Europa dat in woorden en met affiches tegen racisme is, maar niet optreedt als er racistische uitingen zijn in het bedrijf. Integendeel. Als vakbondsafgevaardigden racisme aanklagen, worden ze ontslagen.

In de vestiging van STEF, Europees leider in transport met koelwagens, in Essarts en Bocage, in het departement Vendée, wordt een discussie aan het koffiemachine over de dood van de zwarte Amerikaan George Floyd beëindigd met: “Een zwarte minder, dat is geen probleem”. Een uitzendkracht uit Martinique, een Frans overzees departement in de Caraïbische zee, krijgt er te horen dat hij beter “teruggaat bananen eten”. Mehdi Khechirem en Yoann Jadaud, CGT-vakbondsafgevaardigden bij STEF Vendée, vragen de leidinggevende dat dergelijke uitspraken niet langer geduld worden. Tevergeefs. De vakbondsafgevaardigden starten op 17 maart 2021 dan maar een ‘waarschuwingsprocedure’ bij de arbeidsinspectie, die ze documenteren met een verslag twintig bladzijden dik. STEF betwist de feiten niet, maar relativeert. Het bedrijf wil slechts ingrijpen als een rechtbank hen zou verplichten. Er is nochtans een uitspraak van het Franse Hof van Cassatie, in een andere zaak, waarin racistische opmerkingen van een werknemer tegen een andere werknemer als ernstig wangedrag worden gekwalificeerd, die het “onmogelijk” maken de eerstgenoemde werknemer in het bedrijf te houden.

Er worden bij STEF wel affiches van de overheidscampagne Allen verenigd tegen haat opgehangen, maar als het concreet wordt doet men niets. De arbeidsinspectie herinnert STEF Vendée aan haar verplichting om “onverwijld een einde te maken aan deze situaties”, maar het management stopt liever haar tijd in het aanvechten van het ziekteverlof van een van haar werknemers slachtoffer van racisme. Ook start het bedrijf een ontslagprocedure voor de twee vakbondsafgevaardigden die agressief gedrag worden verweten. Mehdi Khechirem wordt onder andere verweten een kaderlid een klap te hebben gegeven, maar camerabeelden die zes maanden later worden vrijgegeven tonen dat er op geen enkel moment geweld is gebruikt. Eén van de twee vakbondsafgevaardigden wordt ook beschuldigd van seksistisch gedrag. De vertrouwenspersoon voor ongewenst seksueel gedrag in het bedrijf is verrast geen kennis te hebben van een onderzoek dat over de opgeworpen feiten zou gevoerd zijn. Op 8 september 2021 weigert de arbeidsinspectie het ontslag van de vakbondsafgevaardigden. Als er al ongepaste opmerkingen zouden gemaakt zijn, kunnen ze geen ontslag rechtvaardigen. Vooral niet in een verslechterd werkklimaat als gevolg van de passiviteit van de werkgever.

Het Franse bedrijf STEF, Europees leider in transport met koelwagens. Volgens Mediapart een bedrijf met een groot verschil in woorden en daden tegen racisme (foto © Facebook).

Als Khechirem en Jadaud terugkeren naar de werkvloer worden ze onthaald op boze reacties van een dertigtal werknemers, vooral kaderleden. STEF Vendée schrijft naar de arbeidsinspectie: “Zoals we ons konden voorstellen veroorzaakt de bekendmaking van uw beslissing veel opschudding binnen het bedrijf: gevoel van onrecht, onbegrip, angst en tranen.” STEF Vendée gaat in beroep tegen de uitspraak van de arbeidsinspectie bij het Ministerie van Arbeid. Omdat er op 28 februari 2022 nog geen uitspraak is van het Ministerie, betekent dit dat het Ministerie impliciet het ontslag van de vakbondsafgevaardigden verwerpt. STEF Vendée kan hiertegen nog administratief beroep aantekenen.

“Wij stellen racisme aan de kaak en het zijn wij die aangevallen en ontslagen worden”, zeggen de twee vakbondsafgevaardigden die op hun beurt klacht indienen voor ‘vakbondsdiscriminatie’ en een oproep doen voor financiële steun verwijzend naar de artikels die over hun zaak in de pers zijn verschenen. STEF, een bedrijf met een jaaromzet van drie miljard euro, hekelt de “valse beschuldigingen” die als doel hebben “gewelddadig gedrag te verbergen”. Het bedrijf houdt vol dat “er nooit een werknemer is ontslagen wegens het aan de kaak stellen van racisme”.

Bij de vestiging van STEF in Brive, in het departement Corèze, wordt nog een CGT-vakbondsafgevaardigde, Abdelatif Mensari, ontslagen nadat hij het racisme in het bedrijf aanklaagt. De arbeidsinspectie weigert tot tweemaal toe het ontslag goed te keuren. In beroep gaat het Ministerie van Arbeid wél akkoord met het ontslag. De vakbondsafgevaardigde erkent dat hij een “lastig karakter” heeft, maar STEF verzuimt professionele hulp te bieden. Mensaris vraag om een opleiding communicatievaardigheden te mogen volgen, wordt pas vijf jaar na de aanvraag goedgekeurd. STEF heeft al herhaaldelijk vakbondsafgevaardigden aan de deur gezet of willen zetten.

Het racisme blijft inmiddels voortduren. In november 2021 stopt een heftruckchauffeur bij STEF in Essarts en Bocage haar interimopdracht nadat ze vaststelt dat het ‘diversiteitsmanagement’, waartoe STEF zich in 2018 had verbonden, dode letter blijft. Zo reageerde een teamleider op een medewerker die sprak over een Congolese vriend die werkt zoekt, met: “Doe geen moeite ons een zwarte man te sturen, die zou onze paletten nog gaan stelen”. Bij STEF in Brive nam een directielid ontslag met als reden “een gespannen klimaat binnen het bedrijf door ‘giftig bedrijfsmanagement’” en “discriminatie omwille van geslacht en afkomst”.

Aanstaande zondag 20 maart 2022 zijn er acties tegen racisme in Antwerpen, Bertrix, Brugge, Brussel, Charleroi, Genk, Gent, Ieper, Kortrijk, Leuven, Liège, Mons, Namur en Oostende, Foto rechts: beeld uit een nationale betoging tegen racisme in 2019 (foto © AFF).