Mario Boon (46 j.) is sinds 1999 auteur en illustrator van stripverhalen en prentenboeken voor kinderen en volwassenen. Zijn werk is niet alleen in Vlaanderen en Nederland verspreid, maar ook in landen als Australië, Brazilië, Rusland en de Verenigde Staten. Zijn grafic novel over Dirk, een 50-jarige geschiedenisleraar die geconfronteerd wordt met darmkanker, is vertaald naar het Antwaarps, Duits, Italiaans, Portugees, Spaans, Turks… tot en met het Arabisch en Chinees. Mario Boon waagde zich nu aan een tweede ‘realistische’ strip. Over verzet tegen de nazi’s, collaboratie en de gruweldaden in het Fort van Breendonk.

De aanzet voor Onze Oorlog ligt in Mario Boons geboortestad Sint-Truiden. In de nacht van 24 op 25 mei 1943 hielden de nazi’s er een razzia waarbij 63 verzetsmensen brutaal van hun bed werden gelicht en naar het Fort van Breendonk werden gebracht. Onder hen een volledige voetbalploeg die trainde op een veld dat onder de landingsroute van het militair vliegveld van Brustem lag… waarmee ze tijdens de trainingen het komen en gaan van de Luftwaffe op de luchtmachtbasis van Brustem konden observeren om vervolgens die informatie door te spelen aan de geallieerden. Roger Rutten schreef een dik boek over die razzia. Mario Boon start met het verhaal over de voetbalploeg om in een realistische maar toch ook komische stijl  verder het verhaal te doen over het verspreiden van sluikpers, spionageactiviteiten, het moeten onderduiken voor de nazi’s, het harde leven in Breendonk, de rechtszaak voor de beulen van Breendonk… Ook collaborerende Vlamingen actief bij het VNV van Staf De Clercq en de gruweldaden van de oostfronters komen aan bod. Een beetje vreemd in het verhaal is de door een kampbewaker en een gevangene in Breendonk gedeelde passie voor de bokssport. Met in die tijd onder andere boksers als Karel Sys, een man uit Oostende die de lieveling was van de Algemene SS-Vlaanderen, en Max Schmeling, een Duitse bokser die weigerde mee te draaien met het naziapparaat.

Het Fort van Breendonk en het leven daar tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt realistisch in beeld gebracht, zonder enige overdrijving. Mario Boon brengt ook Sint-Truiden in beeld zoals het was tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij kon daarvoor beroep doen op oude foto’s, maar ging ook zijn geboortestreek verkennen op zoek naar gebouwen en interieurs die er nog zoals in de oorlogsjaren uitzien. Bij het natekenen van de natuur was het opletten geblazen. In Het Belang van Limburg vertelde Mario Boon daarover: “Ik had veel foto’s getrokken van de fruitplantages in de buurt, om die dan te tekenen. Maar ik bedacht me net op tijd. Laagstamfruitteelt kende pas na de oorlog zijn opgang.” Mario Boon wil met zijn nieuwe strip het Truiense oorlogsverleden opnieuw bespreekbaar maken. “Dat er in Sint-Truiden een Breendonkstraat ligt, deed bij mij, in mijn jeugd, nooit een belletje rinkelen. Daar werd ook nooit echt over gepraat. Niet door de betrokkenen, niet op school en al zeker niet door ‘buitenstaanders’ zoals in mijn familie. En dat is jammer want wie het verleden niet kent, zal het heden en de toekomst niet kunnen begrijpen.”

Bladzijde 22 en 23 uit Onze Oorlog. De kleuren zijn online niet 100 % dezelfde als op papier (foto © Mario Boon -Standaard Uitgeverij, zoals ook de illustratie helemaal bovenaan).

De auteur moest meerdere namen vervangen door fictieve namen. Mario Boon, nog steeds in Het Belang van Limburg: “Het ligt toch nog altijd zeer gevoelig. Langs beide kampen overigens. Veel overlevers van Breendonk hebben jarenlang hun verhaal niet willen of durven doen omdat veel buitenstaanders het niet konden geloven wat er daar heeft afgespeeld. Ook op politiek en justitieel vlak hadden veel oud-gevangenen het gevoel dat ze in de steek werden gelaten. Mede daardoor zijn er wonden blijven zweren. Dus ja, ik heb wat namen moeten schrappen en vervangen door fictieve namen.” Als onbevangen lezer van het stripverhaal, maar met wat kennis over Breendonk dankzij de twee boeken van Jos Vander Velpen, worstelden wij met de figuur van ‘Karel Verstoffelt’ in de strip. Zijn gedrag als kampbewaker in Breendonk tot en met zijn rechtszaak in Mechelen is als twee druppels water het verhaal van de brutale Vlaming Fernand Wyss (zie blz. 102 en verder in Breendonk. Kroniek van een vergeten kamp van Jos Vander Velpen). Wyss is net als ‘Verstoffelt’ actief geweest in de bokssport, maar hij was voor zover bekend niet aan het oostfront zoals ‘Verstoffelt’ in het stripalbum. We hebben bij het Fort van Breendonk navraag gedaan over dat vermeend oostfrontavontuur, maar kregen geen antwoord.

Correspondentie met auteur-striptekenaar Mario Boon bracht helderheid. Vele figuren in Onze Oorlog zijn compilaties. Zowel bij de mensen uit het verzet als bij de mensen uit de collaboratie. Er is niets verzonnen. Het zijn allemaal historische feiten, maar om er een vloeiend verhaal van te maken zijn die feiten samengebracht in de geschetste levens. Vergelijk het met een film. Ook films gebaseerd op waar gebeurde feiten zijn compilaties van wat er gebeurd is. Herbart Beyers, gewezen sitemanager van het Fort van Breendonk, events coördinator van het War Heritage Institute dat het Fort van Breendonk beheert, geeft in een voor- en nawoord bij het stripalbum toelichting waarom mensen door de Duitse bezetter werden opgepakt en gevangengezet in het Fort van Breendonk, wat de gevangenen er te wachten stond, enzovoort. Een goed idee, maar het is verwarrend als Beyers bij die uitleg doet alsof ‘Karel Verstoffelt’ echt bestaan heeft. Terwijl hij een stripfiguur is waarin meerdere levens zijn samengebracht. Als oostfronter kan hij quasi om het even welke oostfronter zijn; als kampbewaker in Breendonk is hij gemodelleerd naar Fernand Wyss. Striptekenaars mogen fantaseren; historici moeten zich houden aan de feiten.

Aanvankelijk was overigens een andere cover voorgesteld voor het album. Een cover die we grafisch sterker vinden. In de plaats van de confrontatie tussen een SS’er en een gevangene in Breendonk tegen de achtergrond van drie torens, wilde Mario Boon die confrontatie tonen tegen de achtergrond van een Vlaamse Leeuwvlag, met ook het Fort van Breendonk beter in beeld. Naar Mario Boon op zijn Facebookpagina schreef was het een “cover die politiek iets te ‘hot’ was”.

Mario Boon, Onze Oorlog, Standaard Uitgeverij, 64 blzn., 15,95 euro. Eerder werd ook verzetsheld Max Temmerman geëerd met een strip. Wie meer wil weten over het verzet in en om Sint-Truiden kunnen we het boek van Roger Rutten aanbevelen, over het verzet in het algemeen Was opa een held? van Fabrice Maerten, over Breendonk het boek van Jos Vander Velpen, over het VNV van Staf De Clercq Greep naar de macht van Bruno De Wever, en over de oostfronters Drang naar het Oosten van Frank Seberechts.

Eerste ontwerp van cover, intussen in beperkte oplage als Ex Libris verspreid en reeds allemaal de deur uit, en de definitieve cover (foto’s © Facebook en RV).