Dat Raoul Hedebouw (44 j., foto hierboven © AFF) sinds een congres op 5 december 2021 de nieuwe PVDA-voorzitter is, in opvolging van Peter Mertens (52 j.), is algemeen bekend. Het leverde de PVDA alvast de eerste uitnodiging op voor De Afspraak op Vrijdag waar Hedebouw zijn stellingen met brio verdedigde, en Liesbeth Van Impe (hoofdredactrice Het Nieuwsblad) en Stijn Baert (arbeidseconoom UGent) zover kreeg dat ze het eens waren met een deel van de PVDA-stellingen. Maar wat werd nog besproken op dat PVDA-congres? Sinds vorige week is het congresboek ook voor niet-PVDA’ers beschikbaar. Het eerste deel gaat over de keuzes die de PVDA maakt. In volgorde: 1. “Wij kiezen voor eenheid”, 2. “Wij kiezen voor antifascisme”, 3. “Wij kiezen voor vrede”, 4. “Wij kiezen voor klimaat”, 5. “Wij kiezen voor het Red Five Plan” (= over een andere politiek van openbare investeringen, AS), en 6. “Wij kiezen voor Socialisme 2.0”. Het tweede deel gaat over de PVDA als partij van de werkende klasse, partij van de jeugd, een georganiseerde partij en een communicatieve partij.

Hedebouw en andere PVDA-toppers, denk aan David Pestieau die er een boek over schreef, hebben al herhaaldelijk gezegd dat de verkiezingen in 2024 een kantelmoment dreigen te worden voor ons land, met Vlaams Belang en N-VA die ons land willen splitsen. Terwijl meer eenheid in ons land sociaal, goedkoop, logisch en humaan is. Vandaar “Wij kiezen voor eenheid” als eerste thema van het “Eenheidscongres 2021”. Het tweede thema is de keuze voor antifascisme, waarbij men drie stellingen naar voren schuift die we in telkens een paragraaf samenvatten.

Het fascisme heeft een economische grondslag. Overal in de wereld zien we dat extreemrechtse krachten opnieuw groot worden. Het kapitalisme zit weer in ademnood en heeft nieuwe markten nodig. Vandaar de privatisering en globalisering. Dat leidt tot de afbouw van de sociale bescherming en afbraak van de publieke dienstverlening. Arbeidsverhoudingen gaan op de schop, bestaansonzekerheid wordt weer alledaags. Met de verschillende crisissen (politieke met de terroristische aanslagen, economische, klimatologische en door het coronavirus) wordt de uitvoerende macht versterkt ten nadele van de parlementaire macht. Het sociaal overleg wordt afgebouwd, de democratische ruimte wordt beperkt, de vakbonden komen onder druk te staan. Na de barbarij van het fascisme en de Tweede Wereldoorlog werden universele mensenrechten vastgelegd, maar die worden tegenwoordig in vraag gesteld. Al deze politieke fenomenen staan niet los van elkaar. De drang van de grote monopolies naar steeds meer kapitaal zorgt ervoor dat de samenlevingen niet in de richting van democratie en emancipatie gaan, maar in de richting van politieke onderdrukking, verzet tegen veranderingen en sociale vooruitgang, en de hunkering naar het verleden en het afbreken van verworvenheden.

“De strijd tegen extreemrechts kadert in een bredere strijd voor een andere wereld, gebaseerd op gelijkheid, respect en solidariteit.” (Eenheidscongres 2021, blz. 37; foto © RV).

Een klimaat van verrechtsing kan leiden tot fascisme. De geschiedenis herhaalt zich niet precies op dezelfde manier. Maar we moeten er wel lessen uit trekken om meer inzicht te hebben in de politieke processen vandaag. De traditionele politieke kaste is in crisis en op verschillende plaatsen springen oude en nieuwe extreemrechtse partijen in het gat en presenteren zich als alternatief. Dertig jaar besparen op sociale voorzieningen en openbare diensten creëert schaarste aan sociale woningen, betaalbare ouderenzorg, enzomeer, en dan zoekt men een zondebok onderaan de maatschappelijke ladder waarmee de verantwoordelijken aan de top buiten schot blijven. Men spreekt niet langer over economische belangen en structurele ongelijkheid, maar van ‘identitaire’ problemen. Geheel volgens een strategie die is uitgewerkt in denktanks van Nieuw Rechts. Extreemrechts heeft een taakverdeling uitgewerkt. Enerzijds zijn er de in maatpak gestoken officiële partijen, die een nieuwe taal spreken die onschuldig lijkt maar het niet is. Anderzijds zijn er de satellietorganisaties zoals Schild & Vrienden en media zoals PAL NWS, de digitale broer van ’t Pallieterke. Extreemrechts speculeert op de diepe teleurstelling van de mensen in de traditionele partijen en instellingen. De sociale accenten die het naar voren schuift is een aloude truc van het fascisme, want er is een groot verschil tussen het discours van extreemrechts en zijn praktijk (herlees over dit laatste een recent Antifascista Siempre-artikel, AS).

We streven naar een brede antifascistische strijd. Het is tijd om extreemrechts opnieuw te ‘abnormaliseren’, te ontmaskeren en te bestrijden. Het is ook tijd om het antifascisme in ere te herstellen (zie ook wat Rudi Kennes daarover vertelde, AS). Mensen uit de werkende klasse hebben het moeilijk. Ze zien zekerheden verdwijnen, missen emanciperende en ideologische aanknopingspunten, en zoeken een uitweg. In plaats van hen met een opgeheven schoolmeestervingertje de les te lezen, moet Links hun gerechtvaardigde bekommernissen vastnemen, politiseren, met elkaar verbinden en tot verzet omsmeden. Het antifascisme dient opnieuw naar de economische analyse te grijpen, naar de structurele ongelijkheden en naar de systemische problemen. Met extreemrechts floreert racisme, chauvinisme, elitisme, seksisme, ongelijkheid en anti-rationaliteit. Gelijkheid, respect, samen-leven, solidariteit, internationalisme, en een houding die de rede en de wetenschap centraal zet, zijn de kernwaarden van het socialistisch wereldbeeld van de PVDA.

Men heeft geprobeerd om de congresteksten voor niet-intellectuelen leesbaar te maken. Voetnoten verduidelijken woorden en begrippen, en omdat die voetnoten op dezelfde bladzijde staan dan het verduidelijkte woord of begrip bevordert dat het lezen ervan. Goed zo. Einde vorig jaar is al vorming aangeboden over enkele congresthema’s. De (digitale) vorming over antifascisme werd door meer PVDA-militanten gevolgd dan de vorming over twee andere congresthema’s. De congrestekst is een werkinstrument voor de eerstvolgende vijf jaar.

Verzet tegen racisme en fascisme zit al langer in het bloed van vele PVDA’ers. Toen Peter Mertens in de jaren negentig aan het flyeren was voor Studenten tegen Racisme werd hij fysiek aangevallen door Rob ‘Klop’ Verreycken. Mertens werd verzorgd aan zijn verwondingen door Dirk Van Duppen (Geneeskunde voor het Volk) en kwam zo voor het eerst in contact met de PVDA (foto: Peter Mertens bij de herdenking van de door fascisten vermoorde syndicalisten Albert Pot en Theophiel Grijp, 30 oktober 2021 © AFF).

Over congresteksten gesproken, nog dit. Het Observatorium meldde vorig jaar dat het Vlaams ABVV ter voorbereiding van haar congres in 2022 “zijn basis zeven themavoorstellen voorlegt, waaronder eentje die de titel ‘democratie en de strijd tegen extreem rechts’ draagt”. Dat klopt, maar het hele verhaal is dat het thema ‘democratie en de strijd tegen extreem rechts’ het niet haalde als congresthema. De Vlaamse ABVV-centrales en -gewesten gaven aan betaalbaar wonen, de coronafactuur, en het sociaal beleid prioriteit om op het congres in mei 2022 te bespreken, naast het eerder vastgelegd thema ‘bewegingswerk’. ‘Democratie en de strijd tegen extreem rechts’ haalde het niet als niet als congresthema, al was het net niet. In sommige ABVV-centrales en -gewesten denkt men evenwel eraan om vorming naar aanleiding van het boek van Vincent Scheltiens en Bruno Verlaeckt in te richten en nog andere initiatieven in de strijd tegen extreemrechts en voor de herinnering aan het fascisme te nemen.

ABVV’ers na een rechtszaak over het beknotten van het stakingsrecht, met v.r.n.l. Caroline Copers (algemeen secretaris Vlaams ABVV), Bruno Verlaeckt (voorzitter ABVV-Antwerpen en voorzitter Algemene Centrale Antwerpen-Waasland) en Miranda Ulens (algemeen secretaris ABVV en voorzitter Vlaams ABVV). Rechtszaak over een selectieve verkeersblokkade bij een staking in de Antwerpse haven, waar burgemeester Bart De Wever de politie op af stuurde (foto © AFF).
Advertentie