Wie vrijdagavond de film Denial op Canvas gemist heeft, heeft nog een paar dagen tijd om de film op VRT NU te bekijken (foto hierboven © screenshot, hoe Holocaustontkenners te werk gaan). Denial is de verfilming van hoe de Amerikaanse historica Deborah Lipstadt door David Irving voor een Britse rechtbank werd gedagvaard omdat ze David Irving in een in 1993 verschenen boek een Holocaustontkenner noemde. Irving zei dat dit smaad is die het hem moeilijk maakt een uitgever te vinden voor zijn boeken als historicus. Terwijl een beklaagde bij een Europese of Amerikaanse rechtbank onschuldig is tot het tegendeel is bewezen, moet een beklaagde bij een Britse rechtbank bewijzen dat wat hij of zij zegt of schrijft waar is. Britse kranten doen na een klacht wegens smaad daarom dikwijls niet veel moeite voor hun verdediging en gaan vaak over tot een ‘minnelijke schikking’. Maar wie wil een ‘minnelijke schikking’ maken met een Holocaustontkenner, en wat is dan de deal? Zoals in de film gezegd wordt, dat er niet zes miljoen Joden maar één of drie of vier miljoen Joden omkwamen in het Hitlertijdperk?

Er was een heel team medewerkers nodig om de zaak van Deborah Lipstadt voor te bereiden en te bepleiten. Zo moesten de bronnen waarop David Irving zich baseerde een voor een gecontroleerd worden, moest zijn omvangrijk persoonlijk dagboek minutieus uitgeplozen worden… Gelukkig konden de nodige fondsen verzameld worden om de mensen die dit deden, en de tijd die ze erin staken, te betalen. Ook moest men goed inschatten hoe Irving zou reageren op de rechtbankzitting. Daarbij rees ook de vraag of als Irving iets fout had geschreven, hij zich simpelweg vergist had dan wel feiten geïnterpreteerd had in functie van een antisemitische ideologie.

Een historische film is altijd een gebalde versie van wat er in werkelijk gebeurde. Men kan onmogelijk bijvoorbeeld het vier uur durend slotpleidooi van David Irving in de rechtbank in Londen integraal brengen, en er dan ook nog bij tonen wat voor- en achteraf gebeurde. In de film Denial wordt tweemaal goed aangegeven hoe David Irving zijn bronnen onnauwkeurig weergeeft om aan te tonen dat Hitler nooit de opdracht gaf de Joden uit te moorden. In werkelijkheid werd op een vijfentwintigtal punten aangetoond hoe David Irving de geschiedenis naar zijn hand zette. Niet vermeld in de film, maar wel in het boek dat Deborah Lipstadt over de zaak schreef: er volgde nog een procedure in beroep, maar ook die werd verloren door David Irving.

David Irving bij een actie in Antwerpen geconfronteerd met getuigenissen over Auschwitz (foto © AFF).

Desondanks heeft David Irving goed verdiend aan een dertigtal boeken die hij schreef over de Tweede Wereldoorlog. Toen hij in 2016 in België was voor lezingen in Brussel (op 15 februari), Antwerpen (24 februari) en Knokke-Heist (28 februari) verplaatste hij zich in een Rolls Royce met een Britse nummerplaat. De lezingen in Brussel en in Knokke-Heist waren publiek aangekondigd. Het Forum der Joodse Organisaties (FJO) vernam daags tevoren dat Irving ook in Antwerpen een lezing zou geven. Vraag was: waar en om hoe laat? Pas anderhalf uur vóór de lezing om 19u30 in het Tulip Inn-hotel in Berchem zou plaatsvinden, geraakte dit bekend. Een militant van het Anti-Fascistisch Front (AFF) was als eerste ter plaatse en spotte meteen het zaaltje waar Irving zijn lezing over Hitler, Himmler and the Homosexuals zou geven. Er stonden maar tien stoelen klaar in het zaaltje. Irving had wel een meervoud hiervan aan boeken meegebracht om te verkopen.

De Antwerpse politie vond ook de weg naar de lezing, en even later kwamen vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap in Antwerpen ter plaatse. Met een vijftiental mensen werd de onthaalruimte van het hotel ingenomen, en er waren plannen om vervolgens de zaal voor de lezing te gaan bezetten. David Irving kwam een kijkje nemen en werd meteen overrompeld door leden van de Joodse gemeenschap die Irving confronteerden met foto’s en verhalen over de overledenen in Auschwitz. De hoteldirectie wist niet wie David Irving was, en had zich niet verwacht aan het tumult. Na telefonisch overleg met de hoofdzetel in Parijs werd besloten dat de lezing niet kon doorgaan en Irving het hotel onmiddellijk moest verlaten. Een vijftal mensen die gekomen waren voor de lezing van Irving, onder wie enkele Nederlanders, droop boos af. Op initiatief van de AFF-militant ter plaatse werd de hoteldirectie bedankt met een daverend applaus vanwege de actievoerders.

Achteraf werd vernomen dat Irving de nacht toch nog had mogen doorbrengen in het hotel in Berchem. Na een paar telefoontjes naar de kust ging ook de lezing in Knokke-Heist niet door. In de film Denial legt Rachel Weisz, die de rol van Deborah Lipstadt speelt, goed uit waarom je niet in debat moet gaan met Holocaustontkenners, maar wel in gesprek kan gaan met historici. De Holocaust ontkennen, is een brug te ver. Bovenal moet je echter luisteren naar de overlevenden van de Holocaust en wie het voor hen nog kan navertellen.

Boek en dvd over de ontmaskering van David Irving als Holocaustontkenner (foto’s © RV).

De film Denial is nog maar een paar dagen te zien op VRT NU. Er is echter ook een dvd van de film. De dvd is in meer dan honderd Vlaamse openbare bibliotheken te vinden; het boek over de rechtszaak, uitgegeven door HarperCollins, is beschikbaar in een veertigtal Vlaamse openbare bibliotheken, maar kan in elke bibliotheek gevraagd worden via het interbibliothecair leenverkeer. Zelf vonden wij het boek nog beter dan de film.