Een bezoek aan boekhandel De Slegte in Leuven op 8 juni 2020 kwam slecht aan bij een 24-jarige vrouw geadopteerd uit China en haar vriend afkomstig uit Afghanistan. Al dan niet uit haar gewone doen omwille van het coronavirus begon een andere klant van de boekenwinkel hen uit te schelden. Een filmpje van de woordenwisseling werd op Facebook gepost om de naam van de racistische vrouw te kunnen achterhalen, maar ook zonder die naam kwam het tot een vervolging en uitspraak van de correctionele rechtbank in Leuven. Hieronder eerst een getuigenis van de belaagde vrouw, en daarna de uitspraak van de rechtbank in Leuven. Een verhaal dat tussen de plooien van de actualiteit is gevallen, maar nog altijd een les kan zijn voor anderen.

Joyce B.: “Toen mijn vriend en ik op de tweede verdieping kwamen, sprak een vrouw ons meteen aan en zei ze dat we geen foto van haar mochten nemen. Aangezien we nog maar net op de verdieping aankwamen, en haar niet eens hadden gezien, konden we moeilijk een foto van haar nemen. Mijn vriend maakte dit dan ook duidelijk door zijn handen aan haar te tonen. (…) We (…) wandelden zonder iets tegen haar te zeggen naar de andere kant van de ruimte. Daar bekeken we wat boeken en lachten we ook onder elkaar – wat volgens mij tussen vrienden en koppels wel normaal is. De vrouw voelde zich blijkbaar aangesproken want ze riep: ‘Als het is om ons belachelijk te komen maken, dan kunt ge beter teruggaan naar uw eigen land. Vuile vreemdeling.’ (…) Ze bleef ons met verschillende racistische verwijten belagen, waarop ik ben beginnen filmen aangezien we ons in een publieke ruimte bevonden en ik dus het recht had om te filmen. Het merendeel van de situatie kon ik vastleggen op video, ter bewijsmateriaal die (onverwachts massaal) via sociale media werd verspreid (screenshots helemaal bovenaan © Facebook).”

“De motivatie voor het delen van het filmpje was helemaal niet voor aandacht of sympathie, het was bedoeld om informatie over deze vrouw te krijgen. Ik wilde haar naam weten zodat ik een klacht kon indienen tegen haar persoonlijk en niet louter een klacht tegen onbekende moest indienen. Ik heb de dag nadien contact opgenomen met Unia en andere initiatieven. (…) Sindsdien werd ik in contact met Johan gebracht, en ben ik enorm tevreden over zijn hulp bij deze zaak.” Nog vóór de uitspraak van de correctionele rechtbank viel, was Joyce al tevreden. “Voor mij betekent dit een soort van erkenning dat racisme voorkomt in onze samenleving en dat de antiracismewet moet worden nageleefd net zoals de andere wetten.” Joyce voegt er aan toe: “Als gevolg van geschiedenissen van kolonisatie en migratie is het moeilijk om vandaag de dag nog over één specifieke definitie van ‘Belg’ te kunnen spreken (…). Mijn vriend en ik zijn evenzeer Belg, net zoals ‘andere Belgen’. Alleen moeten wij ons telkens verantwoorden waarom we Belg zijn.”

Boekhandel De Slegte in Leuven. Pas toen een winkelmedewerker tegen de racistische vrouw zei dat een collega de politie zou bellen, vertrok de vrouw (foto © Google Maps).

Joyce vindt het pijnlijk dat haar verweten werd ‘Chinees’ te zijn, terwijl ze (a) Belgische is, en (b) evengoed van een andere Aziatische afkomst had kunnen zijn. Daarenboven spreken zij en haar vriend – zo is te horen in het Facebookfilmpje – beter Nederlands dan de vrouw die hen belaagde. Het deed Joyce ook pijn “om van sommige familieleden en vrienden te moeten horen dat ik het mij ‘niet te fel moest aantrekken’ (…), en het gewoon aan deze vrouw en haar psychische problemen lag”. “Racisme is een structureel fenomeen”, zegt Joyce, “waarbij we naar mechanismen binnen de samenleving op structureel niveau moeten kijken en niet slechts naar enkele individuen die racistische uitspraken doen of racistisch gedrag vertonen. Ik begrijp dat racisme niet binnen enkele generaties kan worden opgelost, maar het zou op zich wel al veel kunnen betekenen als deze generatie zich over racisme en discriminatie durft uitspreken.” #BlackLivesMatters en #StopAsianHate zijn dan ook goede initiatieven, aldus nog Joyce. Het volledige relaas vind je op de website van Unia, waar je ook vindt hoe zelf een klacht indienen.

Op 25 oktober 2021 volgde het vonnis van de correctionele rechtbank in Leuven. De beklaagde bleef afwezig op de openbare zitting van de rechtbank op 27 september 2021. Er was ook geen advocaat om haar te vertegenwoordigen, waardoor het een vonnis “bij verstek” is. De rechtbank vindt dat feiten bewezen zijn aan de hand van de verklaringen van Joyce B. en een winkelbediende, de beeld- en geluidsopname gemaakt met een smartphone, en de herkenning van de beklaagde door de politie. Het getoond gedrag vond plaats tijdens de openingsuren in een vrij toegankelijke boekenwinkel, in aanwezigheid van andere klanten en winkelpersoneel, en had daardoor een openbaar karakter. De rechtbank oordeelt dat het duidelijk de bedoeling was om aan te zetten tot discriminatie op basis van een van de beschermde criteria opgesomd in de wet tegen het racisme van 30 juli 1981, en dat er ook gedreigd werd met fysiek geweld (de beklaagde dreigde ermee Joyce B. “een boek in haar strot te slaan”, AS).

De rechtbank veroordeelt de vrouw die zich racistisch en agressief gedroeg tegenover Joyce B. en haar vriend tot een gevangenisstraf van vier maanden en geldboetes voor in totaal 1.070 euro. Was de vrouw zelf verschenen op de rechtbank maakte ze, volgens ons, kans op een gevangenisstraf met uitstel. Omdat ze niet verscheen op de rechtbankzitting kon de rechtbank haar niet bevragen over haar motief en levensomstandigheden. Vermits het een vonnis bij verstek is, kan ze nog een tweede behandeling van haar zaak bij dezelfde rechtbank aanvragen. Een recent vonnis van de rechtbank van Luik wijst op het belang van getuigen bij een homofoob incident. Uiteraard geldt dit ook bij racistische incidenten en andere zaken van discriminatie.

De correctionele rechtbank in Leuven: “De feiten onder de bewezen tenlasteleggingen zijn laakbaar en ernstig. Ze geven blijk van een gebrek aan normbesef en van een asociale en zelfs agressieve ingesteldheid in hoofde van beklaagde. Bovendien heeft beklaagde door haar gedrag en houding bijgedragen tot het scheppen van een vijandige omgeving voor personen met een migratieachtergrond, waarbij het uiten van beledigingen, kwetsende opmerkingen of vernederingen ten aanzien van deze personen aangemoedigd en vergoelijkt wordt.” (foto: zittingzaal van de correctionele rechtbank in Leuven © rechtbanken-tribunaux.be).
Advertentie