Kalmthout is als gemeente ten noorden van Antwerpen bekend om het wandelgebied Kalmthoutse Heide dat zich uitstrekt tot in Nederland. Kalmthout profileert zich echter ook als Suske & Wiske-gemeente. Tekenaar Willy Vandersteen woonde en werkte er in de deelgemeente Heide, en is er begraven. Op een steenworp van de begraafplaats is Studio Vandersteen actief. Er is ook nog een Suske & Wiske-museum, maar de liefde voor Suske & Wiske wordt vooral uitgedragen door Jan Francken. Tot aan de sluiting van het treinstation op 30 november 2021 stationschef die van het treinstation van Heide ook een klein Suske & Wiske-museum maakte. Jan Francken combineert zijn passie voor Suske & Wiske met interesse voor de folklore van het Kalmthoutse dorpsleven. Vandaar stripalbums als Kalmthout Gestript (2016), Kalmthout in beelekes (2018) en nu Kalmthout in beelekes II. In het eerstgenoemd album worden de natuurgebieden en belangrijkste gebouwen in de vijf deelgemeenten van Kalmthout in beeld gebracht door een hele reeks tekenaars (Merho, Paul Geerts, Hec Leemans, Luc Cromheecke, Charles Cambré…).

In de Kalmthout in beelekes-albums worden legendarische dorpsfiguren in herinnering gebracht. In Kalmthout in beelekes II zijn dat: ‘Vettige Rik’ van een goed draaiende frituur, Jeanneke van café Kolenhandel, hoefsmid Louis Aerts en nog anderen. Het eerste verhaal gaat over verzetsstrijder Max Temmerman. Na de inval van de Duitsers in 1940 wordt Max Temmerman – die tot dan een briljante advocaat is aan de balie in Antwerpen – gemobiliseerd als reserveofficier in het Belgisch leger. Hij wordt door de Duitsers opgepakt, maar hij kan samen met een vriend uit het krijgsgevangenschap ontsnappen in juni 1940. Met gestolen Duitse fietsen rijden ze samen terug naar Antwerpen. Een Duitse bom heeft het huis van de familie Temmerman in Edegem getroffen, en Max, zijn echtgenote Marthe en de zes kinderen verhuizen noodgedwongen naar het buitenverblijf van vader Temmerman in Heide-Kalmthout. In december 1941 sluit Max Temmerman zich aan bij het verzet.

Hij wordt lid van de ‘groep Stockmans’, genoemd naar de Antwerpse drukker Charles Stockmans die zijn 32 leden tellende verzetsgroep rekruteert bij familieleden, zakenrelaties en contacten in de Antwerpse industrie. De groep specialiseert zich in spionageactiviteiten voor de ‘Vrije Franse Strijdkrachten’ in Londen. Samen met de pastoor van Heide en een tweede priester probeert Max Temmerman ook een ontsnappingslijn op te zetten voor jongeren die naar Groot-Brittannië willen uitwijken om daar aan te sluiten bij de Belgische strijdkrachten. In juni 1942 wordt de ‘groep Stockmans’ verraden door een werknemer van Charles Stockmans. Aanvankelijk wordt Max Temmerman veroordeeld tot drie jaar dwangarbeid voor hoogverraad als leider van de ontsnappingslijn-in-wording en als inlichtings- en actieagent van de ‘groep Stockmans’. Even later wordt hij alsnog veroordeeld tot de doodstraf. Op 21 november 1942 wordt Max Temmerman gefusilleerd. Vlakbij waar nu de Kennedytunnel in Antwerpen ligt. Het lichaam van Max Temmerman wordt hierna naar een geheime begraafplaats van de Duitsers in Hechtel (Limburg) gebracht.

Kalmthout: Suske & Wiske-gemeente, maar ook aandacht voor haar verzetsstrijders. Bij de herdenking van de bevrijding in 2018 werden alle traditionele straatnaamborden van straatnamen die verwijzen naar een verzetsstrijder tijdelijk vervangen door houten exemplaar waarop toelichting over de verzetsstrijd(st)er (foto’s © AFF).

Na de oorlog worden de lichamen in Hechtel opgegraven en aan de families overgedragen. Max Temmerman wordt postuum gelauwerd met onder andere het Oorlogskruis en de Medaille van de Weerstand. In 1946 wordt de Keienhoflaan, waar de familie Temmerman woonde, omgedoopt tot Max Temmermanlaan. Twee andere straten krijgen de naam Bevrijdingslei en Canadezenlaan, dit laatste omdat het Canadese leger samen met het verzet Kalmthout bevrijdt van de nazi’s. Aan het treinstation van Heide werd een mooi monument geplaatst van twee bijna levensgrote soldaten die elkaar ontmoeten: de Canadese legercommandant Denis Whitetaker en de Belgische verzetsstrijder Eugène Colson. Naast Max Temmerman kregen zes andere Kalmthoutse verzetsstrijders eveneens een straatnaam: Maurice Beauvois, Marguerite Corstiaens, Albert Peeters, Frans Raats, Gommarus Van Geel en René Willeme.

Minpunten zijn dat Kalmthout in 1984 de voor collaboratie veroordeelde Jet Jorssen tot ereburger maakte (Jorssen die niet van gedachten veranderde, zie wat Jan Lampo in haar archief vond), en dat er meer aandacht mag zijn voor het wel en wee van weerstandster Marcelle Breugelmans. Ze is meer dan de echtgenote van.

In Kalmthout in beelekes II wordt, zoals bij de andere verhalen in het stripalbum, eerst het leven van Max Temmerman in tekst en met enkele foto’s in beeld gebracht. In het geval van Max Temmerman is dat inclusief het verhaal over een varkentje dat hij op een dag meebracht voor zijn kinderen. Varkentje dat de naam Adolf kreeg en geregeld op eigen houtje de natuur in trok. De familie Temmerman moest dan ook regelmatig op zoek gaan naar het varkentje. In Heide liepen nogal wat Duitse soldaten en officieren rond omdat de bezetter het heidegebied had uitgekozen om op Londen gerichte vernietigingswapens op te stellen. Bij het geschreeuw “Ad! Adolf?!” om het gelijknamig varkentje te vinden, fronsten de Duitsers natuurlijk de wenkbrauwen. In het vijf bladzijden tellend stripverhaal van Jeff Broeckx – tekenaar van onder andere tientallen verhalen in de stripreeks Bessy en meerdere Junior Suske en Wiske-albums – komt het verhaal over het varkentje maar even aan bod. Jeff Broeckx hield het bij de essentie over het leven van Max Temmerman als verzetsstrijder.

De Max Temmermanlaan in Kalmthout is een bekende straat als verbindingsweg tussen de Putsesteenweg en het treinstation van Heide en het centrum van Heide. Het verhaal over Max Temmerman is minder bekend. Het is daarom goed dat het onder de aandacht wordt gebracht in Kalmthout in Beelekes II. Er komt overigens nog meer over Max Temmerman. Dichter en romanschrijver Max Temmerman, kleinzoon van de hierboven geportretteerde Max Temmerman, is een boek aan het schrijven waarvoor hij gebruik maakt van brieven die de veroordeelde Max Temmerman schreef in de maanden en de nacht voorafgaande aan zijn executie.

Cover van Kalmthout in beelekes II (getekend door Jan Bosschaert) en fragment uit de strip over Max Temmerman (getekend door Jeff Broeckx). Fragment helemaal bovenaan: start van de strip over Max Temmerman (foto’s © Jan Francken).

Jan Francken, Kalmthout in Beelekes II, in eigen beheer uitgegeven, 52 blzn., 20 euro voor de softcover versie. Het album is ook verkrijgbaar met een hardcover en in een luxe editie op A3-formaat. Verkooppunten op meerdere plaatsen in Kalmthout, waaronder de toeristische dienst De Vroente aan de belangrijkste toegang tot de Kalmthoutse Heide.

Advertentie