De Staatsveiligheid, officieel: Veiligheid van de Staat / Sûreté de l’État (VSSE), heeft haar Jaarrapport 2020 bekendgemaakt (foto hierboven © RV). In het voorwoord bij het Jaarrapport haalt administrateur-generaal Jaak Raes aan dat het coronavirus de Staatsveiligheid op twee manieren parten speelde. Vooreerst moest het werk van de Staatsveiligheid voortgezet worden waarbij besmetting met het coronavirus binnen de dienst moest vermeden worden, terwijl men vaak via beveiligde netwerken moet communiceren. Anderzijds werden potentieel gewelddadige extremisten in hun bewegingsvrijheid beperkt door de lockdown, waardoor ze meer tijd spendeerden op internet. “Het nam de dreiging niet weg, maar deed ze toenemen.” Via de sociale media ontsponnen zich tal van complottheorieën rond het coronavirus. Het leverde een alibi om bevolkingsgroepen nog verder tegen elkaar op te zetten. De dreiging van extreemrechts in België ligt bij ons niet op hetzelfde niveau als die van het jihadistische terrorisme, maar toch is er reden voor grote bezorgdheid over extreemrechts. Administrateur-generaal Jaak Raes schrijft in zijn voorwoord dat “extreemrechts een belangrijke dreiging is en blijft”. Het is de enige vorm van extremisme die expliciet geduid wordt in het voorwoord. Knack, dat Jaak Raes kon interviewen over het Jaarrapport, stelde vast dat de term ‘extreemrechts’ en varianten daarop maar liefst 72 keer in het Jaarrapport staat.

“Duitsland werd de jongste tijd zwaar getroffen door extreemrechts terrorisme. In 2020 vielen bij onze oosterburen zelfs meer dodelijke slachtoffers door extreemrechts geweld dan door moslimterrorisme. Onze oosterburen beschouwen extreemrechts terrorisme dan ook als de voornaamste dreiging”, zo luidt een eerste vaststelling. “Bij ons stellen we vast dat vooral online de drempel om haat te spuien en extreemrechts geweld te verheerlijken is verlaagd, onder meer op sociale mediakanalen, meer bepaald via private chatgroepen. Steeds meer extremisten blijken geweld te zien als het enige antwoord op de problemen die de overheid en de politiek volgens hen niet kunnen of willen oplossen. De kans dat een ‘keyboard warrior’ de stap zet naar geweld, is dan ook in België niet onbestaande. Bij de meeste rechts-extremistische aanslagen in de Westerse wereld gaat het om ‘lone actors’, die al dan niet in het verleden actief waren bij een georganiseerde extreemrechtse groepering. Ook voor België lijkt dat het meest waarschijnlijke scenario. Daarbij is de kans even groot dat het gaat om ‘lone actors’ die onbekend zijn bij de veiligheidsdiensten als om personen die op een bepaald moment toch op de radar verschenen zijn.”

De Staatsveiligheid ziet ruwweg drie strekkingen binnen extreemrechts. Vooreerst “de neonazi’s en de skinheads”. Het Jaarrapport verzuimt te preciseren: rechtse skinheads, want er zijn ook linkse skinheads. In 2020 was er in tegenstelling tot voorgaande jaren geen enkel neonaziconcert in ons land, maar nieuwe neonazigroepen die in 2019 ontstonden lieten in 2020 hun teleurstelling in de politiek op straat zien. Het Jaarrapport vermeldt geen namen, maar bijvoorbeeld Right Wing Resistance Vlaanderen is daar ongetwijfeld bij. Ten tweede zijn er bestaande groeperingen die hun actieterrein van het nationalisme en separatisme verlegden naar het anti-islam- en anti-vluchtelingenactivisme. Spontaan denkt iedereen daarbij aan Voorpost. Ten derde is er de identitaire beweging die actief is rond de al dan niet bewust nagestreefde ‘omvolking’ van de westers-christelijke bevolking, en tegelijk “veel belang (hecht) aan fysieke fitheid en het bezit van (legale) vuurwapens om klaar te staan om het ‘eigen volk’ te beschermen wanneer dat nodig zou zijn.” Vanzelfsprekend is dit een verwijzing naar Schild & Vrienden.

Voorpost verlegde de jongste jaren haar actieterrein van het nationalisme en separatisme naar het anti-islam- en anti-vluchtelingenactivisme (foto © AFF).

Ook in België werden extreemrechtse aanslagen in de westerse wereld op gejuich onthaald, en werden beelden van de aanslagen via sociale media ter inspiratie rondgestuurd. “Sommige extreemrechtse kringen aanvaarden geweld als mogelijk middel, bespreken concrete doelwitten en oefenen met vuurwapens en explosieven”, noteert de Staatsveiligheid in haar Jaarrapport. “In 2020 is ook de tendens binnen extreemrechts om zich te bewapenen en aan te sluiten bij schietclubs niet afgenomen.” Wel “werden bij verschillende extreemrechtse militanten, legale en illegale (vuur)wapens in beslag genomen en werden wapenvergunningen ingetrokken”. Iets waarover de voor het leidinggeven aan het neonazistische BBET veroordeelde Tomas Boutens klaagde. “Een twintigtal Belgen met een extreemrechtse ideologie” namen deel aan paramilitaire trainingen in het buitenland, vooral in Oost-Europa. “Sommige van die opleidingscentra zijn duidelijk extreemrechts geïnspireerd; andere zijn eerder commercieel van aard.”

Een belangrijke vaststelling tot slot: “Waar de extreemrechtse groeperingen in het verleden vaak een gescheiden leven leidden, mede door de sociologisch soms zeer verschillende achtergrond, stelden we in het afgelopen jaar vast dat ze vaker de krachten bundelden. In het najaar van 2019 vormden de bredere betogingen tegen de regeringsvorming een trekpleister voor allerlei extreemrechtse groeperingen. Dit samen-apart betogen stelden we ook vast tijdens de manifestaties tegen de coronamaatregelen, ter ondersteuning van de politie afgelopen zomer aan de kust (de zogenaamde ‘Mars tegen Straffeloosheid’ ingericht door Luk De Gent, AS), of nog, ter ondersteuning van de autochtone jongeren die werden aangevallen en vernederd door allochtone jongeren zoals in Puurs of in Kortrijk in het najaar van 2020.” Nogmaals: het Jaarrapport noemt geen namen, maar bijvoorbeeld Project Thule van Tomas Boutens en Project Yggdrasil van Rob Verreycken bundelden meermaals hun krachten, zoals bij een manifestatie in Brussel tegen de coronamaatregelen en bij een herdenking voor Jürgen Conings in Dilsen-Stokkem. De autokaravaan van het Vlaams Belang als protest tegen de op til zijnde Vivaldi-regering werd onder andere vervoegd door leden van Vlaams Legioen.

Gezamenlijke actie van Project Thule (Tomas Boutens & Co) en Project Yggdrasil (Rob Verreycken & Co). Er moet nog wel geleerd worden of de Vlaamse Leeuw naar rechts of naar links moet klauwen (foto @ Facebook).

In het al geciteerde interview in Knack zegt Jaak Raes dat “de Staatsveiligheid geen énkele politicus of politieke partij volgt (…) We volgen dreigingen, geen politici. Als politici zich in die zin bezighouden met het tot stand brengen van dreigingen, dan moeten we dat eerst melden aan ons toezichtsorgaan, het Comité I, de premier en de minister van Justitie. Dan kunnen we die politicus eventueel op de hoogte brengen. Zonder dat hij of zij het beseft, kan zo’n politicus een dreiging in stand houden.” In dat geval moet de Staatsveiligheid toch maar eens aan de oren trekken van Dries Van Langehove en Tom Van Grieken.

In de chatgroep van Dries Van Langenhove op Telegram verschenen onderstaande boodschappen in een reactie op een door Dries Van Langenhove gepost filmpje over Marc Van Ranst die zaterdagavond 6 november 2021 aan het dansen was op een Marokkaans feest in Hoboken. De man die schrijft “Die kwal (bedoeld wordt: Marc Van Ranst, AS) moet gewoon afgemaakt worden.” en “Als dat Corona plan doorgaat is er toch geen toekomst meer. Kunnen we evengoed een paar overbodigen verwijderen” is bestuurslid van een Vlaams Belang-afdeling.

Reacties in de chatgroep van Dries Van Langenhove op Telegram, nadat de ‘eindbaas’ van Schild & Vrienden, annex federaal parlementslid verkozen op een Vlaams Belang-lijst, een video van een op een Marokkaans feest in Hoboken dansende Marc Van Ranst postte. De man die reageerde is een lokaal bestuurslid van het Vlaams Belang (foto’s © Telegram).

Eerder postte dezelfde man, in reactie op een andere discussie: “Hoogtijd dat Van Ranst sterft. Klinkt hard, maar het is de enige oplossing om van dit ongedierte af te geraken.”

Naschrift: Marc Van Ranst heeft inmiddels de uitspraken van het lokaal bestuurslid van het Vlaams Belang online gezet op Twitter, zijn naam genoemd en publiek aan Tom Van Grieken gevraagd: “Is het normaal dat een @vlbelang-bestuurslid doodsbedreigingen uit? Ga je deze kerel uit uw partij zetten, of ga je dit goedpraten?” Voor zover ons bekend heeft Tom Van Grieken er niet op geantwoord. Is hij nog aan het zoeken welk eerder gebruikt excuus hij nog eens kan gebruiken, of verzint hij een nieuw ‘Ik was mijn handen in onschuld’? Het is ook nog altijd wachten op een reactie van Dries Van Langenhove over wat op zijn Telegram-chatkanaal, en bijgevolg onder zijn verantwoordelijkheid, gepost werd.