Terwijl het Overlegcomité van de federale en regionale regeringen gisteren opnieuw maatregelen oplegde aan de hele bevolking om de verspreiding van het coronavirus tegen te houden en de gezondheidszorg overeind te houden, kan men zich de vraag stellen: wie zijn de mensen die zich niet laten vaccineren, en moet men hen niet verplichten zich te laten vaccineren? De vrijheid van de kleine groep niet-gevaccineerde mensen brengt immers de vrijheid en de gezondheid van de veel grotere groep gevaccineerde mensen in gevaar. Je moet weer een mondmasker dragen omdat sommigen hún vrijheid boven alles stellen. Je zal maar bij een ernstige ziekte of zwaar ongeval niet snel genoeg behandeld kunnen worden omdat een niet-gevaccineerde omwille van het coronavirus een bed op de intensieve zorg in beslag neemt. Of omdat verple(e)g(st)ers afhaken wegens het te zware werkregime door de verdere verspreiding van het coronavirus.

“Ons land is te lief voor ongevaccineerden”, schreef Noël Slangen voorbije maandag 25 oktober 2021 in zijn wekelijkse opiniebijdrage in Het Laatste Nieuws. “In heel wat landen gaat de lat omhoog voor wie weigert te geloven in de medische wetenschap. Men mag er controleren wie wel of niet gevaccineerd is en mag de toegang ontzeggen aan wie zijn irrationele vrijheid boven die van anderen plaatst. En hou alsjeblieft op over dat ‘medisch geheim’: dat dient om te vermijden dat mensen gediscrimineerd worden voor aandoeningen waar ze zelf niets aan kunnen verhelpen. Je kan net zo goed het medisch geheim inroepen voor wie in het openbaar rondloopt met een bijl of geweer omdat die niet goed in zijn hoofd is.”

Dat er in ziekenhuizen ongeveer evenveel gevaccineerde als niet-gevaccineerde mensen liggen, betekent niet dat beide groepen evenveel kans hebben om in het ziekenhuis te belanden. Integendeel. De gevaccineerde mensen in ziekenhuizen zijn maar een klein percentage binnen de grote groep gevaccineerde mensen; het aantal niet-gevaccineerde mensen in ziekenhuizen is daarentegen een groot percentage van de kleine groep niet-gevaccineerde mensen. Feit is dat wie zich niet laat vaccineren tot tien keer meer kans loopt om in een ziekenhuis te belanden dan de gevaccineerde mensen.

Vaccinatie helpt tegen het coronavirus (foto @ cc. Flickr/Paul Wicks; foto helemaal bovenaan © cc. Flickr/Joint Base San Antonio).

In De Afspraak van voorbije maandag legde gezondheidsadvocaat Christophe Lemmens uit dat er volgens hem goede redenen zijn om over te gaan tot verplichte vaccinatie. Lemmens toonde zich in eerdere uitspraken nochtans een sterke voorstander van het beslissingsrecht van een patiënt over zijn eigen lichaam. Maar de niet-gevaccineerde mensen brengen de gezondheid van andere mensen in gevaar, en zijn in hoge mate verantwoordelijk voor vrijheid beperkende maatregelen (van de mondmaskerplicht tot het instellen van een avondklok enzomeer). Sinds 1966 is vaccinatie tegen polio verplicht, en in 2013 heeft het Hof van Cassatie nog geoordeeld dat die verplichting geen inbreuk is op zelfbeschikkingsrecht. En in april dit jaar heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens nog een uitspraak gedaan over een verplichte vaccinatie tegen negen aandoeningen in Tsjechië. Het Europees Hof oordeelde dat dit kan. Inclusief de boetes die eraan gekoppeld worden, zoals kinderen bij niet-vaccinatie niet toelaten in de kleuterschool.

Vraag is natuurlijk hoe je een eventuele verplichte vaccinatie kan afdwingen. Op weigering zich te laten vaccineren tegen polio staat een geldboete en/of een gevangenisstraf van 8 dagen tot 1 maand. En dan? Noël Slangen voert aan dat bij de niet-gevaccineerde mensen maar een beperkte groep antivaxers is. De meerderheid zou zich niet laten vaccineren zolang dat niet verplicht is, of er geen nadeel is bij het niet-vaccineren. Het brengt ons naar de vraag: wie zijn de niet-gevaccineerde mensen? Nu Paul Jambers (“Wie zijn ze, wat doen ze, wat drijft hen?”) rond de kookpotten van Pascale Naessens blijft hangen, vroeg Gazet van Antwerpen het aan populatiemanager Stefaan Van der Borght. Hij zegt: “We kunnen niet zeggen dat een bepaalde levensbeschouwing of religie ten gronde de oorzaak is. We hebben evenmin de indruk dat er één bevolkingsgroep is die meer dan een andere weigert om zich te laten vaccineren. Ik ben er wel van overtuigd dat de socio-economische status een rol speelt. Wie scoort in kwetsbaarheid, zal ook bij de vaccinatiegraad achterblijven.” Voorts speelt de leeftijd een rol: naarmate men jonger is, stijgt het aantal niet-gevaccineerde mensen.

In Nederland ziet men ook verschillen naargelang de leeftijd en de opleiding van mensen. Hoe jonger, hoe meer niet-gevaccineerd; hoe minder hoog opgeleid, hoe meer niet-gevaccineerd. Dat vrouwen meer dan mannen niet-gevaccineerd zijn, zou te maken hebben met vrees voor de vruchtbaarheid en mogelijk zwangerschap. Men heeft in Nederland ook gepeild naar de partijvoorkeur. Bij de links-liberale D66-kiezers is iedereen gevaccineerd. Bij partijen als de sociaaldemocratische PvdA, de christendemocratische CDA, de liberale VVD en Groen Links is slechts 2 tot 4 procent niet-gevaccineerd. Bij de PVV van Geert Wilders, partij waar het Vlaams Belang mee bevriend is, telt men daarentegen 29 % niet-gevaccineerde mensen, en bij Forum voor Democratie van Thierry Baudet is 85 % (jawel, 85 %) niet-gevaccineerd.

Vaccinatie naar huidige partijvoorkeur in Nederland (illustratie: screenshot Peil.nl).

Het was al bekend dat in meerdere landen extreemrechtse militanten zich mengen tussen de mensen die protesteren tegen de coronamaatregelen. Ook in België. In de gisteren bekend gemaakte jongste dreigingsanalyse van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in Nederland wordt onder andere de vermenging van extreemrechtse militanten en protest tegen de coronamaatregelen bevestigd, en gewezen op een mogelijke verharding van de acties in de toekomst. Het is echter niet enkel een zaak van extreemrechtse militanten. Uit de voorbije zondag 24 oktober 2021 bekend gemaakte verschillen tussen gevaccineerde en niet-gevaccineerde mensen blijkt dat die laatsten in belangrijke mate stemmen voor extreemrechtse partijen. De dubbelzinnigheid van die partijen (PVV, Vlaams Belang) tot ronduit steun aan de beweging tegen de coronamaatregelen (Forum voor Democratie) is daar natuurlijk niet vreemd aan.

Zelfklevers langs het parcours van een betoging in Amsterdam. Identitair Verzet is ontstaan vanuit Voorpost Nederland. Aanstaande zondag 31 oktober 2021 wordt in Brugge betoogd tegen het Covid Safe Ticket enzomeer door de ‘Belgians For Freedom’. De voor het leiding geven aan het neonazistische BBET (Bloed Bodem Eer Trouw) veroordeelde Tomas Boutens heeft toegezegd er naartoe te trekken. Boutens overschreef de ‘Belgians For Freedom’-affiche wel met “Vlaanderen For Freedom” (foto © Kafka).