Bij het Vlaams Belang verkettert men de VRT nu nóg meer: na de reeks Kinderen van de migratie start Canvas morgen, dinsdag 12 oktober 2021, met een vijfdelige documentaire over racisme in Vlaanderen. De reeks is gemaakt door Karine Claassen (31 j., foto hierboven © VRT) die eerder haar sporen verdiende op de redactie van Terzake en De afspraak, en met documentaires over onder andere de Verenigde Staten na de verkiezing van Donald Trump en het relaas van vijf mensen in de laatste maanden van hun leven.

Als dochter van een witte vader en een zwarte moeder heeft Karine Claassen zelf meermaals racisme ervaren, maar ze werd opgevoed met de raad erover te zwijgen. Het te laten overwaaien, en dubbel zo hard haar best te doen. Bij het begin van de opnames voor Het leven in kleur werd Karine Claassen zwanger van haar eerste kind. Het zorgt voor de bijkomende vraag: moet haar zoon op dezelfde manier omgaan met racisme, of is een andere manier beter? Karine Claassen praat met tientallen mensen die hier wonen en leven. Sommigen nog niet zo lang, de meesten al zowat hun hele leven. Van West-Vlaanderen tot Limburg. In dorpen en steden. Mannen en vrouwen, jong en oud. Met roots in Afghanistan, Burundi, China, Congo, Egypte, Haïti, Marokko, Rwanda, Thailand, Taiwan, Turkije, Vietnam en Zuid-Soedan.

Racisme is een veelkoppig monster. Van verbaal racisme tot fysiek racistisch geweld, etnische profilering, stereotypering, discriminatie op de arbeids- en woningmarkt, racisme in het onderwijs… Wat is de impact van dat alles? Wat hebben de geïnterviewden meegemaakt, of maken ze nog altijd mee? Gaan ze er tegenin of laten ze het gebeuren? Hoe voelt het om er elke keer te worden uitgepikt door de politie? Om door wildvreemden door je krullen gestreken te worden alsof je een attractie bent? Om ‘neger’ te worden genoemd? Welke impact heeft dat op je leven? Hoe kan je je kinderen ertegen beschermen? Wordt er genoeg aandacht aan besteed op school? Wat bezielt mensen die andere mensen racistisch behandelen?

Alle getuigen weten en voelen dat Karine Claassen een gesprekspartner is die begrijpt waar zij het over hebben. Iemand die het zelf ook heeft meegemaakt. Daardoor laten ze – vaak voor het eerst – in hun hart te kijken. Dat leidt tot heel open, authentieke getuigenissen. Tegelijk krachtig en fragiel, vaak emotioneel, soms boos of gelaten, en af en toe ook verrassend grappig. Mensenrechtenexperte Naima Charkaoui, doctor in de klinische psychologie Ama Kissi, en docent-onderzoeker internationale politiek prof. dr. Olivia U. Rutazibwa plaatsen de persoonlijke getuigenissen in een bredere maatschappelijke, historische en psychologische context. 

Naima Charkaoui: “Stereotypen en vooroordelen drukken een verwachting uit. ‘Van iemand als jij verwacht ik dat die een crimineel wordt.’ En mensen zijn geneigd – zelfs als ze het schandalig vinden dat iemand zoiets over hen zegt – om die verwachting in te vullen. Gelukkig niet altijd. Maar vooroordelen en stereotypen zijn heel krachtig. Zeker voor kinderen en jongeren.” (foto © VRT).

Aflevering 1, dinsdag 12 oktober: ‘Hoe kan je je kind beschermen tegen racisme?’. Karine wil de schroom die ze voelt om over racisme te praten eindelijk doorbreken. Ze wordt binnen enkele maanden voor het eerst moeder, het is bijgevolg tijd om te praten. Ook met haar eigen, witte partner. Samen met experts en andere ouders heeft Karine openhartige gesprekken over de impact van jeugdtrauma’s en hoe ze het voor hun kinderen willen. Wat is de impact van het verleden op haar generatie? En zal het anders zijn voor de volgende generatie?

Aflevering 2, dinsdag 19 oktober: ‘Ik wil niet dat mijn zoon meemaakt wat jij hebt meegemaakt’. Racisme kent vele vormen en gedaantes, maar de meest opvallende zijn verbaal en fysiek racistisch geweld. Vooral jongens krijgen met dat laatste te maken. Karine maakt zich bijgevolg zorgen voor haar toekomstige zoon. Ze heeft al heftige verhalen gehoord van haar eigen broers, en ook uit de gesprekken in deze aflevering blijkt dat de impact van racistisch geweld enorm is.

Aflevering 3, dinsdag 26 oktober: ‘Vreemd in eigen land’. De meesten getuigen wonen hier al zowat hun hele leven, en toch wordt hen nog steeds het idee aangepraat dat ze zich hier niet echt thuis mogen voelen. Dat ze er nooit écht zullen bijhoren. Zal dat ooit veranderen? Karine zoekt in deze aflevering antwoorden op de vraag of het alleen de generatie van de grootouders is die het moeilijk heeft met verandering. En hoe kunnen we mensen tonen dat ze niet bang hoeven te zijn voor een veranderende samenleving?

Aflevering 4, dinsdag 2 november: ‘Het onderwijs is een racistisch systeem waarin niet iedereen dezelfde kansen heeft’. Vele getuigen kregen als kind het studieadvies om niet Algemeen Secundair Onderwijs (ASO) aan te vatten, maar voor technisch of beroepsonderwijs te kiezen. Wanneer ze dan toch voor ASO gaan en tegen alle verwachtingen in dat tot een goed einde brengen, krijgen ze het advies om zeker geen universitaire studies aan te vatten. Hoe kan dat? Het maakt je heel onzeker, en je moet al véél lef hebben om dan toch te zeggen dat je voor je eigen keuze gaat.

Aflevering 5, dinsdag 9 november: ‘De default setting moet eruit’. In de laatste aflevering van Het leven in kleur luistert Karine naar openhartige verhalen over sluimerracisme en micro-agressies. Vaak is racisme heel subtiel, bijna onzichtbaar, zelfs zonder slechte intenties, maar daarom niet minder schadelijk. Intussen is Karine moeder geworden. Ze blikt met haar partner terug op de ongemakkelijke gesprekken die ze met mensen uit heel Vlaanderen had. Is racisme iets van alle mensen en van alle tijden? Hoe kunnen we er ooit vanaf geraken?

Zowel in De Morgen als in De Afspraak klaagde Karine Claassen dat geen enkele partij racisme als een dringend aan te pakken probleem ziet. In De Morgen: “Ik voel me in het politieke landschap nergens vertegenwoordigd wanneer het over racisme gaat. Het is nergens urgent. Op geen enkele agenda.” Hopelijk schopt haar televisiereeks de politici een geweten.

Oproep bij een betoging tegen racisme op 24 maart 2019 in Brussel (foto © AFF).