Voorbije zaterdag schreef Gazet van Antwerpen in een nostalgische terugblik op de jaren tachtig en negentig: “Ja, het is écht waar: U2 heeft opgetreden in Herenthout. In 1981 haalde concertorganisator Gust Spruyt de beloftevolle band, nog voor de grote passages op Torhout-Werchter, naar zaal Lux. ‘Het concert was toen niet uitverkocht’, vertelt Spruyt. Die dag was er een anti-rakettenbetoging in Brussel en nogal wat concertgangers waren naar de hoofdstad getrokken. U2 is zelfs wat later beginnen spelen, in de hoop dat terugkerende betogers alsnog zouden afzakken.” Van Dire Straits over Madness tot U2, ze zijn inderdaad allemaal opgetreden in het zaaltje achteraan een café in het centrum van Herenthout in de Antwerpse Kempen. Voor groepen als Dire Straits enzomeer zijn de contracten getekend op een ogenblik dat ze nog niet mega populair waren. Wat tegen de datum van hun optreden in zaal Lux anders was. Weken vóór het optreden van Dire Straits was de zaal volledig uitverkocht. U2 kreeg de zaal evenwel niet gevuld op 25 oktober 1981 omwille van de mensen die naar Brussel waren getrokken voor een betoging tegen het plaatsen van raketten die kernkoppen kunnen vervoeren. En toen moest de betoging van 23 oktober 1983 nog komen die met 400.000 betogers dubbel zoveel mensen mobiliseerde als in 1981, en de grootste betoging ooit in België is.

Voornaamste kracht achter die betogingen was het Vlaams Aktiecomité tegen Atoomwapens (VAKA), met als één van de spilfiguren Paul Janssens waarvan we voorbije zaterdag afscheid hebben moeten nemen (foto hierboven: Paul Janssens die flyers en zelfklevers van Hart boven Hard verdeelt op een vakbondsbetoging in Brussel op 7 oktober 2015 © AFF). Paul Janssens overleed op 20 augustus 2021 op bijna 74-jarige leeftijd. Hij was binnen VAKA de vertegenwoordiger van Oxfam-Wereldwinkels die met hun vele vestigingen in Vlaanderen plaatsen waren waar de lokale mobilisatie voor de VAKA-betogingen werd voorbereid, en affiches en meer konden opgehaald worden. Paul schreef talloze mobiliserende artikels voor VAKA en was de contactpersoon voor de pers.

Als jonge snaak engageerde Paul zich bij Sein, een nieuwe groep voor + 16-jarigen bij de katholieke jeugdbeweging. Na zijn burgerdienst – lesgeven in Bukavu (Zaïre) – was hij in eigen land actief met het Zaïre-comité, en vervolgens bij de Wereldwinkels. Met de ‘Zwarte Zondag’ op 24 november 1991 haalde het Vlaams Blok haar eerste verkiezingssucces dat landelijk schokte. VAKA werd omgevormd tot Hand in Hand dat op 22 maart 1992 meer dan 100.000 betogers tegen racisme en extreemrechts op de been bracht. Opnieuw was er de mobiliserende pen van Paul, zijn organisatietalent en feeling om met mensen om te gaan die de basis legde voor de grootste betoging tegen racisme en extreemrechts in ons land ooit.

Affiches VAKA, Hand in Hand en Oxfam-Wereldwinkels (foto’s © RV).

Na een aantal jaren ging Paul van Hand in Hand terug naar de Wereldwinkels. Hij was daar en erbuiten een man die talloze acties ondersteunde. Teveel om op te noemen. Om het bij twee te houden: de actie om eerlijke handel te introduceren bij gemeentebesturen zodat ze een Fairtradegemeente worden, en Hart boven Hard. Paul inspireerde overigens nog altijd jonge mensen, zo bleek uit meerdere getuigenissen tijdens de afscheidsplechtigheid. De laatste spreker eindigde met het citeren van een gedicht van Remco Campert. Het tweede deel uit een cyclus van drie gedichten, met als titel Iemand stelt de vraag. Zowel in Nederland als in Vlaanderen is het al als muurschildering gepubliceerd. Als eerbetoon aan Paul Janssens en als inspiratie voor iedereen herhalen we het hier graag.

Uit: Remco Campert, Betere Tijden, uitgeverij De Bezige Bij, 1970.