Zowat alle kranten, van Gazet van Antwerpen tot De Morgen, publiceerden de voorbije dagen een artikel over de nieuwe uitbaters van café De Leeuw van Vlaanderen in Antwerpen (foto hierboven © AFF). Gazet van Antwerpen en Het Laatste Nieuws zelfs twee artikels. Dat één van de nieuwe uitbaters Filip Dewinter is, verhoogt natuurlijk de spektakelwaarde. ’t Pallieterke repte er niet over. Omdat het business as usual is? Na een eerste uitbater die het vijftien jaar volhield en een tweede die vijfentwintig jaar achter de tapkraan stond, volgen de sluitingsperiodes en nieuwe uitbaters elkaar op met de regelmaat van een klok. Een overzicht.

Café ‘De Leeuw van Vlaanderen’ wordt in 1957 geopend door Marcel De Leeuw en is een trefpunt voor collaborateurs. Marcel De Leeuw vocht aan het oostfront en is veroordeeld voor het verbergen van “incivieken”. Vlak naast het café opent Jef Sprankenis aan de Jezuïtenrui nr. 3 “informatiesentrum” (jawel, met een s en niet een c in het midden) De Groene Waterman. Je vindt er alternatieve literatuur en platen (lp’s). Zowat alles wat de klanten van De Leeuw van Vlaanderen verwerpelijk vinden. Pas eind jaren zeventig verhuist de boekhandel. Eerst naar de Lange Koepoortstraat nr. 16, en dan naar het huidig adres aan de Wolstraat.

In 1972 neemt oud-VMO’er Ivo Collier het café over. Hij blijft er tot 1997 achter de tapkraan staan. Tussendoor zorgt Collier voor de boekendienst van Voorpost, en doet hij nog ander secretariaatswerk voor Voorpost vanuit het café. Na vijfentwintig jaar is Collier het café en de stad beu en trekt hij de Schelde over naar het rustiger Kieldrecht, een deelgemeente van Beveren. In 2005 verkoopt Ivo Collier het pand. Vanaf dan begint het gesukkel met tijdelijke sluitingen en steeds weer nieuwe uitbaters. Bij tScheldt hebben ze de uitbaters opgesomd. “Na Marcel en Tine, Ivo, Theo, Johan, George, Bert en Pascale is er nu Luc die elkeen verwelkomt”, schrijft tScheldt. De tooghanger van tScheldt vergeet daarbij twee uitbaters, met als beruchtste Yannick die vóór Theo het café openhield.

Café De Leeuw van Vlaanderen na de tweede schilderbeurt voor de bijnaam van het café (en Filip Dewinter die er met de rug naar de fotograaf staat), en een paar maanden later met een Keltisch kruis op het deurraam (foto’s © Joods Actueel en AFF).

Yannick opent het café in 2005 en laat in juli 2008 de bijnaam van het café, De Beest, aan de buitenkant van het café schilderen. Alleen is de letter s in De Beest niet in het gotisch letterschrift zoals de rest van de naam, maar een s zoals in de typografie van de Schutzstaffel. De paramilitaire organisatie van Adolf Hitlers NSDAP die het best bekend is onder haar afkorting SS. Voor de duidelijkheid heeft men twee dergelijke s’en boven de inkomdeur van het café geschilderd. Eind juli 2008 haalt de zaak de media en wordt er klacht over neergelegd bij de politie. De s in het opschrift De Beest wordt bijgeschilderd: geen dubbele s meer, maar nog altijd een s in de typografie zoals we die kennen van de SS.

De uitbater houdt vol dat de s in de nieuwe versie eveneens in gotisch lettertype staat, maar een vergelijking met het uithangbord van café Quinten Matsijs even verderop leert dat dit flauwekul is.  Eind 2008 verdwijnt het opschrift De Beest boven de inkomdeur. In de plaats prijkt op het deurraam een Keltisch kruis, wereldwijd bekend voor haar gebruik bij extreemrechtse organisaties. Van bij Ordre Nouveau in Frankrijk tot bij het neonazistische discussieforum Stormfront in de Verenigde Staten. In die periode zijn De vrienden van De Beest overigens in een aparte ‘draad’ al enige tijd aanwezig op het Stormfront-discussieforum. Later wordt een Facebookpagina voor café De Leeuw van Vlaanderen gemaakt, maar na tien jaar is de initiatiefnemer er nu mee gestopt.

Begin 2010 houdt Yannick het voor bekeken nadat een deel van de inboedel van het café kort en klein is geslagen door een lokaal kopstuk van het Nieuw-Solidaristisch Alternatief (N-SA, nu: Nationale Beweging). De leider van het toenmalige Blood & Honour Vlaanderen/Combat 18 maakt de reden voor de sluiting bekend. Op Stormfront ontlokt het de reactie dat “het waarlijk ontroerend” is om te lezen hoe de klokkenluider “zich druk maakt om enkele gebroken barkrukken, maar zich in het verleden héél wat minder zorgen maakte om de gelijkgezinden die hij regelmatig al dan niet met een boksbeugel onder handen nam”. Het zijn speciale klanten bij café De Leeuw van Vlaanderen.

Feestjes in café De Leeuw van Vlaanderen in de periode dat het café uitgebaat werd door de familie Neel. Links: Arnoud Kuipers in een T-shirt van Blood & Honour / Combat 18 (foto’s © Facebook).

Op 10 maart 2010 wordt het café heropend onder het beheer van de vzw Vlaams Huis Herman Van den Reeck. De vzw is genoemd naar een student die bij een schermutseling rond het dragen van Vlaamse Leeuwenvlaggen op 11 juli 1920 in Antwerpen wordt neergeschoten door een politieagent en ’s anderendaags overlijdt aan zijn verwondingen. Hij is overigens lid van de communistische partij. De bezoekers van café De Leeuw van Vlaanderen zijn dat allerminst. Filip Dewinter geeft het eerste vat bier weg bij de heropening van het café, al is de kans groot dat het vat in werkelijkheid vanuit de Vlaams Belang-kas betaald werd. Het café wordt niet alleen door met het Vlaams Belang sympathiserende Vlaams-nationalisten bezocht. Ook neonazi’s kan men er regelmatig treffen.

De vzw Vlaams Huis Herman Van den Reeck is opgericht door vier mensen: de in West-Vlaanderen wonende ex-KVHV’er Stijn Calle, het van de socialistische partij naar het Vlaams Blok overgestapte gemeenteraadslid Staf Neel, zijn broer Theo Neel en diens dochter en Vlaams Belang-personeelslid Sandy Neel. In de praktijk zijn het uitsluitend die twee laatsten, en dan vooral Theo, die achter de tapkraan staan. Begin 2015 sluit het café haar deuren. De ene keer geeft Sandy Neel als reden voor de sluiting dat er te weinig klanten waren; een andere keer dat men al tweeënhalf jaar in proces ligt met de huisbaas. Het kan natuurlijk ook een combinatie van die redenen geweest zijn, samen met de hoge leeftijd van Theo Neel die het niet vanzelfsprekend maakt om nog langer een café open te houden.

Op de sluitingsavond op 22 februari 2015 haalt Filip Dewinter herinneringen boven. Toen hij in de jaren tachtig vanuit Brugge als student in Antwerpen terechtkwam, heeft hij veel in café De Leeuw van Vlaanderen gezeten. Ook de huidige N-VA’ers Jan Jambon en Peter De Roover kwamen er vroeger vaak. Nu houdt zoon Wouter Jambon er de eer van de familie hoog. De Standaard-journalist Ruud Goossens hoort na liedjes over Vlaanderen en over de blauwvoet en storm op zee, ook Duitse liederen en “weldra zal de oven branden” als afsluiter van een lied over de Joden. Filip Dewinter probeert Ruud Goossens gerust te stellen. Filip Dewinter: “Het heeft geen extreemrechtse connotatie. Die foute liedjes maken nu eenmaal deel uit van het repertoire. Je moet dit café bekijken als een museum van de rechts-conservatieve Vlaamse Beweging. Ik word er zelf nostalgisch van.”

Tomas Boutens , de veroordeelde leider van het neonazistische BBET, intussen actief met Project Thule en Vrij Verzet, als tweede van links op de foto aan café De Leeuw van Vlaanderen na een protestbijeenkomst tegen het cordon sanitaire op 20 oktober 2019. Het gezelschap buiten moest slechts ophoepelen toen men voetzoekers liet knallen en bier over voorbijgangers begon te gieten (foto © Facebook).

Dewinter is goed bevriend met de eigenaar van het pand Marc Van de Kerckhove en kan hem weerhouden het gebouw te verkopen aan een restaurantketen. Dat er een Marokkaans restaurant zou komen, is slechts een bedenksel voor een satirisch artikel waar een aantal Vlaams Belang’ers intrappen. Dewinter brengt Georges Puttemans en een tweede man aan als nieuwe uitbaters voor het café. Laatstgenoemde hield eerder een café open in de Sint-Andrieswijk, maar haakt af nog vóór café De Leeuw van Vlaanderen heropent. Blijft enkel over: Georges Puttemans die secretaris is van de Vlaams Belang-afdeling in Wilrijk en eerder de pers haalde als man die de Stoute Liekes van De Strangers op een cd bijeenbracht.

Op 9 juli 2015 wordt het café heropend, maar op 20 augustus 2015 wordt het alweer gesloten. Politiewoordvoerder Sven Lommaert zegt daarover in Gazet van Antwerpen: “De uitbater moet beschikken over een uitbatingsvergunning en ook vergunningen op het vlak van hygiëne en brandveiligheid. Toen onze collega’s van de wijkwerking een week geleden een controle uitvoerden, bleek dat de uitbater met geen enkele vergunning in orde was. Onze mensen hebben dan voorgesteld om het café vrijwillig te sluiten tot ze in orde waren met de nodige vergunningen. Maar dat hebben de uitbaters niet gedaan. Het café is al die tijd gewoon opengebleven. Het parket heeft dan beslist om de zaak te verzegelen.”

Het café is daarna wel heropend, maar ook Georges Puttemans houdt het niet lang vol. Na nog een nieuwe uitbater wordt het café op 8 juli 2021 nog eens heropend. Het wordt voortaan vier dagen in de week opengehouden door Luc Doms die, nadat Sam Van Rooy na de verkiezingen op 26 mei 2019 Vlaams parlementslid wordt, de nieuwe perswoordvoerder voor het Vlaams Belang Antwerpen is. Luc Doms staat volgens De Morgen op de loonlijst van het Vlaams Parlement. Door het Vlaams Parlement deels betaald worden om café De Leeuw van Vlaanderen open te houden? Gekker moet het niet worden.

Sporen van stamgasten, en nieuwe uitbater van café De Leeuw van Vlaanderen / Vlaams Belang-personeelslid Luc Doms op de achterbank met Filip Dewinter en Sam Van Rooy in de auto (foto’s © Facebook). 

Luc Doms heeft voor het uitbaten van café De Leeuw van Vlaanderen een vennootschap opgezet waarbij hij 295 van de 300 aandelen bezit. De andere 5 aandelen (1,6 % van de aandelen) zijn in handen van Filip Dewinter. Dewinter zegt dat hij er niet rijk van zal worden. Zijn paar aandelen zorgen er wel voor dat journalisten staan aan te schuiven voor een reportage over de heropening van het café. In Gazet van Antwerpen en Het Laatste Nieuws wordt Filip Dewinter aangekondigd als nieuwe cafébaas, maar het zal slechts occasioneel en meer voor de show zijn dat je Filip Dewinter achter de tapkraan zal aantreffen. Aan het interieur van het café is niets veranderd sinds ons vorig bezoek aan De Beest. Nog altijd hangen er portretten van collaborateurs als August Borms en Staf De Clercq aan de muur, naast memorabilia van het Vlaams Belang en anderen uit de extreemrechtse hoek zoals de Vlaamse Militanten Orde (VMO) en haar voorganger Vlaamsch Verweer die eindigt als feitelijke militie van het collaborerende VNV.

Aan twee ramen hangt een kleine affiche ‘Kom maar binnen, wij bijten niet’, maar toch houdt men niet van pottenkijkers. Beroepsfotograaf Victoriano Moreno ging voorbije vrijdagnamiddag langs voor foto’s bij nog een artikel over het café in Gazet van Antwerpen, en kreeg van Luc Doms geen toestemming om te fotograferen wat er aan de muren hangt. Voor het artikel voorbije zaterdag werd dan maar geput uit het archief van Gazet van Antwerpen en De Standaard, foto’s uit 2015 toen het interieur nog wel mocht gefotografeerd worden. Dat er nu een ander bier getapt wordt dan voorheen (nu is het Maes Pils) zorgt voor gemor bij sommige vaste klanten. “Drink dan een Rodenbach”, zegt Voorpost’er John Wolf aan zijn compagnon waarmee hij het café binnenkomt. Niet voor het eerst sinds de heropening. Toen de Noorse terrorist Anders Behring Breivik zijn manifest verstuurde vooraleer in Oslo en Utøya 77 mensen te vermoorden, was John Wolf een van de geadresseerden.

Aan De Morgen zegt Filip Dewinter over café De Leeuw van Vlaanderen: “Het moet Vlaams-nationaal zijn, zonder complexen, maar ook zonder de ontsporingen uit het verleden. Verheerlijking van het nazisme is niet op haar plaats.” Maar dat zei men zes jaar geleden ook al. Er zou geen plaats zijn voor “plat racisme” en (neo)nazisme. Er zou gewerkt worden met lidkaarten, en overtredingen van het huisreglement zouden resulteren in een tijdelijke of definitieve uitsluiting. Daar kwam evenwel niets van in huis. Mocht het er na 64 jaar plots anders aan toe gaan in café De Leeuw van Vlaanderen, dát zou nieuws zijn. De kans is echter bijzonder klein tot onbestaande. Of er op regelmatige basis meer volk naar het café gaat komen, is ook maar de vraag. Bij de heropening op 8 juli jammerde Theo Neel dat als er altijd zoveel volk zou zijn als bij de heropening, hij het café nooit had moeten sluiten.

Filip Dewinter die 1,6 % van de aandelen bezit van het vennootschap dat voortaan café De Leeuw van Vlaanderen uitbaat: het zorgt voor artikels in (v.l.n.r.) Gazet van Antwerpen 12 juni 2021, Het Laatste Nieuws 13 juni 2021, De Morgen 14 juni 2021, Gazet van Antwerpen 17 juni 2021 (dubbele pagina hierboven) en Het Laatste Nieuws 17 juni 2021. Foto’s nemen van wat aan de muren van het café hangt, wordt anno 2021 evenwel niet toegestaan. Gazet van Antwerpen, wiens fotograaf geweigerd werd foto’s te nemen van wat in het café aan de muren hangt, verzuimt dit te vermelden. De krant laat Vlaams Belang-personeelslid (en voor zijn partij lid van de raad van bestuur van de VRT en het Toneelhuis) Jan Huijbrechts honderduit vertellen over het ‘linkse geweld’ waarvan het café in de loop der jaren het slachtoffer werd. Huijbrechts rept natuurlijk niet over de extreemrechtse raids die vanuit het café vertrokken (foto’s © RV).