Het maakte minder ophef dan toen Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken (foto hierboven © AFF) in De Tijd zei: “Ik ben ervan overtuigd dat het christelijke, het Vlaamse en als u wilt zelfs het blanke een dominante factor moet zijn. Afrika moet dominant zwart zijn, Europa dominant blank.” De Tijd is dan ook een respectabele krant, en het shockeffect is er dan ook deels omdat Van Grieken is zo’n krant zijn pleidooi voor een blanke dominantie mag houden. Wat Tom Van Grieken vorige week in ’t Pallieterke zei is echter al even absurd. Tom Van Grieken: “Het hele ‘woke’-gebeuren is niet iets wat plots is opgekomen. Het is een zoveelste facet van een ziekte waar het hele Westen mee geconfronteerd wordt: zelfhaat. Dát is de grootste bedreiging voor onze samenleving, niet massa-immigratie of islamisering. Altijd maar dat verwerpen van de eigen identiteit, dat kapot-relativeren, dat boetekleed aantrekken. Dat is zo dodelijk. ‘Woke’ is een zeurpietenideologie waarbij het standpunt van de gekwetste wordt misbruikt om iets van j eigen identiteit te moeten opheffen.”

In het Nederlandse woordenboek Van Dale is de term nog niet te vinden, maar sinds 2017 staat woke wel in het Oxford English-woordenboek. “Alert voor raciale en sociale discriminatie en onrechtvaardigheid”, luidt de definitie daar. “Het is begonnen als een Afro-Amerikaans slang woord”, legde socioloog Walter Weyns (UAntwerpen) eerder al uit in Het Nieuwsblad. “Wanneer ze botsten op een vorm van onrechtvaardigheid en anderen daarvoor wilden behoeden, zeiden ze: ‘Kijk, ik ben wakker, ik ben woke, en ik trap er niet meer in.’ Voor hen heeft die term een heel positieve lading. Je kunt het vergelijken met de 18de-eeuwse filosofen van de verlichting, die vonden dat ze licht brachten in de duisternis.”

Net als ‘politiek correct’ klinkt ‘woke’ soms meer als een scheldwoord. “Het is een term met twee gezichten”, zegt Walter Weyns. “Aan de ene kant staat het voor mensen met een groot sociaal bewustzijn, die bezig zijn met ecologie en feminisme, en tegen racisme, seksisme, homofobie en transfobie zijn. Maar als je op elke slak zout gaat leggen, iedereen met de vinger wijst als xenofoob, en ieder klein onrecht de moeite vindt om je in op te winden, dan wordt het al snel belachelijk. (…) De wereld is niet voor de volmaakten. Critici van de woke-beweging vinden dat ze overgevoelig zijn, te veel gepamperd en te veel aan zelfbeklag doen.”

Tom Van Grieken in ’t Pallieterke, 1 juli 2021: zelfhaat is onze grootste bedreiging. “Zelfhaat” is een in Vlaams Belang-kringen meer gebruikt begrip sinds Dries Van Langenhove een bezoek van schoolkinderen aan het Fort van Breendonk gelijkschakelde met “kinderen opzadelen met een flinke dosis zelfhaat” (foto © RV).

Walter Weyns verduidelijkt nog dat ‘woke’ geen organisatie of vereniging met een lidmaatschap is. “Er zijn geen manifesten die door alle aanhangers worden gevolgd. Het is heel erg verbrokkeld. Heel veel verschillende groepen voelen zich aangesproken door ‘woke’ (…) Het is een illusie te denken dat die allemaal dezelfde belangen hebben. Meer dan met een generatie is het verbonden met een communicatievorm: sociale media. Uiteraard blinken jongeren daar meer in uit. Daarnaast staan jongere generaties dikwijls nog meer idealistisch in het leven.”

Er is dan ook vanuit de ‘oudere’ generatie antiracisten kritiek op de ‘woke-beweging’. Neem nu Dyab Abou Jahjah. Lang vóór Tom Van Grieken zich druk maakte over de ‘woke-beweging’ verzette Abou Jahjah zich al tegen het ‘woke-idee’ dat alle blanken onderdrukkers zijn. Dyab Abou Jahjah: “De antiracistische strijd moet een strijd voor gelijkheid en mensenrechten blijven en mag niet worden omgevormd tot een elitair en dogmatisch discours over waarom de ene identiteit goed is en de andere slecht”. En nog: “Wat we vandaag nodig hebben (…) is niet (…) een nieuwe etiquette om over bepaalde onderwerpen te spreken. Wat we nodig hebben zijn afdwingende maatregelen vanuit het beleid om discriminaties aan te pakken op gebieden zoals werk, onderwijs en huisvesting.”

Later verduidelijkte Abou Jahjah: “Alle identiteiten en mensen kunnen worden onderdrukt en kunnen onderdrukkers zijn. Een jood die in Jemen wordt onderdrukt, kan een onderdrukker in Palestina worden zodra hij daarheen verhuist als een Israëlische kolonist. Hetzelfde geldt voor een moslim die in China wordt onderdrukt, kan een onderdrukker worden als hij zich bij IS aansluit. Onderdrukking is het resultaat van machtsstructuren en machtsdynamiek. In die zin is een klassenanalyse veel relevanter voor antiracisme dan een identiteitsgerichte analyse. Omdat klasse gaat over machtsstructuren en toegang tot welvaart.”

Dyab Abou Jahjah heeft ook kritiek op de ‘woke-cultuur’, maar heel anders dan Tom Van Grieken (foto © VRT/Terzake).

Omdat ‘woke’ een containerbegrip is waar ook de zotste uitspraken en reacties in ondergebracht worden, is ‘woke’ een gedroomd vijandbeeld voor het Vlaams Belang. Tezelfdertijd is het een middel om haar conservatieve en racistische denkbeelden te promoten. In ’t Pallieterke haalt Tom Van Grieken een voorbeeld uit zijn eigen leven aan. “Toen ik vader werd, moest ik een papier invullen met een vakje voor de naam van de ‘moeder’, en daarnaast een vakje ‘ouder 2’. Ouder 2!? Wie verzint het eigenlijk?” Zou Tom Van Grieken echt niet weten dat er tegenwoordig nog meer samenlevingsvormen zijn, zelfs mét kinderen, dan het klassieke man + vrouw-gezin? Vrouw + vrouw, bijvoorbeeld. En man + man.

Een ander voorbeeld staat in het jongste nummer van het Vlaams Belang-ledenblad, geschreven met enige ironie: “Vroeger, in de boze wereld, noemden kinderen hun roze potloodjes ‘huidskleur’. Waarbij tienduizenden kindjes met een kleurtje van licht- tot donkerbruin voor het leven getraumatiseerd werden. Nu weten we dat witte en roze kleurpotloodjes niet woke zijn, en is de wereld een betere plek dankzij de diversiteitspotloodjes die in de studentensteden worden verdeeld.” Ook nu weer ontkent men bij het Vlaams Belang de realiteit: niet iedereen heeft een zalmroze huidskleur. Maar omdat men dat bij het Vlaams Belang ook wel weet, is er meer dan de ontkenning van de realiteit: het is ook een manier om te zeggen dat het blanke moet domineren.

Voor Filip Dewinter zijn de kleurpotloden voor de huidskleur die niet beperkt worden tot zalmroze een “kwestie van de diversiteit en multicul er al vanaf de kleuterschool in te rammen”. Helaas voor Dewinter moet men de diversiteit en multiculturaliteit op de kleuterschool niet “in (…) rammen”. Het is intussen een realiteit. Wat het Vlaams Belang voert, is een achterhoedegevecht. Een proberen terug te keren naar een wereld die niet meer terugkomt. Op korte termijn leidt dat tot verkiezingssuccessen; op lange termijn is dat het bedriegen van de eigen kiezers.

Ook Bart De Wever maakt zich druk over de ‘woke-cultuur’. Over de PFOS-vervuiling in Zwijndrecht en Antwerpen communiceerde de Antwerpse burgemeester en N-VA-voorzitter niet; over een artikel gisteren verschenen in een Engelse krant daarentegen… (foto © Twitter, 28 juni 2021 en 6 juli 2021).