Begin vorig jaar protesteerde het Vlaams Belang tegen de opening van een opvangcentrum voor asielzoekers in Kalmthout, niet ver van het bekende natuurgebied Grenspark Kalmthoutse Heide (foto hierboven © AFF). Het Vlaams Belang kon niet verhinderen dat het opvangcentrum begin november vorig jaar haar deuren opende en de eerste asielzoekers zou opvangen. Vorige week is het opvangcentrum reeds gesloten, amper zes maanden na de opening. Het Vlaams Belang laat uitschijnen dat dit haar verdienste is. “Verzet loont”, luidt het op een digitale affiche, maar de sluiting van het opvangcentrum heeft niets, maar dan ook werkelijk niets, te maken met het door het Vlaams Belang georkestreerd verzet.

De opening van het opvangcentrum voor asielzoekers in Kalmthout was een lijdensweg die langer duurde dan het effectief openhouden van het opvangcentrum. Omdat men een aftands gebouw wilde oplappen tot een opvangcentrum voor asielzoekers en daarbij de bouwvoorschriften niet goed had ingeschat. Het gebouw eigendom van de Gentse ondernemer en Open VLD-kandidaat bij de parlementsverkiezingen op 26 mei 2019 Frank De Palmenaer was eigenlijk slechts goed voor afbraak. Maar G4S Care, die van Fedasil de gunning kreeg om in Kalmthout 120 asielzoekers gedurende een jaar, maximum anderhalf jaar, op te vangen, had dát gebouw voorgesteld als opvangcentrum.

Contractueel moest het opvangcentrum na drie maanden operationeel zijn, maar pas na negen maanden werden er de eerste asielzoekers opgevangen. Omwille van allerhande bouwperikelen, een gemeentebestuur dat erop waakte dat bij de verbouwing alle wetten en regels gerespecteerd werden, en een aanvankelijk stugge houding van G4S Care, liep de verbouwing van een voormalig schoolgebouwtje grote vertraging op. Begin november vorig jaar kon dan nog  enkel het gelijkvloers opengesteld worden voor de opvang. Regels inzake brandveiligheid en ruimtelijke ordening verhinderden dat de verbouwde eerste verdieping in gebruik kon genomen worden. Het was een ferme streep door de rekening van G4S Care die nu maximaal maar 31 asielzoekers kon opvangen, in de plaats van de verhoopte 120 waarvoor G4S een offerte had ingediend voor 52,83 euro (+ btw = 63,92 euro) per asielzoeker/dag.

Het opvangcentrum zoals het er nu verlaten bij ligt. Kleine foto: de toestand van het gebouw vóór de renovatie (foto’s © AFF en ATV).

Fedasil-woordvoerster Mieke Candaele bevestigde in Gazet van Antwerpen: “Amper een dertigtal bewoners onderdak bieden is allesbehalve kostenefficiënt. Omdat het G4S niet lukte om in orde te komen met alle nodige vergunningen leek het ons beter om een einde te maken aan het contract. Het niet kunnen gebruiken van de bovenverdieping, omdat de uitbater niet beschikte over de nodige vergunningen, maakte het uitbouwen van het tijdelijke opvangcentrum in Kalmthout onrendabel.”

Er zijn nog twee redenen voor de sluiting van het tijdelijk opvangcentrum in Kalmthout. Vooreerst volstaat de huidige opvangcapaciteit die voornamelijk door Fedasil zelf en het Rode Kruis wordt verzorgd. Men beschikt, na de afbouw van opvangcentra door Theo Francken, nog over 27.700 opvangplaatsen waarvan eind april 84 % was ingenomen. In Het Laatste Nieuws vulde  staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi (CD&V) aan: “Opvangcentra met private spelers zijn gemiddeld heel wat duurder. Zij zouden in theorie flexibel inzetbaar moeten zijn, maar zijn dat niet altijd. Het is mijn taak om verantwoord om te springen met belastinggeld. Duurdere plaatsen openen en goedkopere sluiten is weinig zinvol. Dat heeft in dit dossier zeker ook meegespeeld.”

Het Laatste Nieuws brengt ons ook bij een Vlaams Belang-affiche die via sociale media verspreid werd. Op de affiche luidt het dat verzet loont en wordt een krantentitel uit Het Laatste Nieuws geciteerd: “Na protesten door de buurtbewoners: asielcentrum gaat vroegtijdig dicht”. Die zogenaamde titel is evenwel nergens online te vinden. Niet bij HLN.be, en ook niet in het GoPress-krantenarchief. In de papieren versie van Het Laatste Nieuws van 30 april 2021 staat wel een titel die er dicht tegenaan schurkt: Na maandenlang protest halen omwonenden slag thuis. Asielcentrum gaat vroegtijdig dicht. Dat “maandenlang protest” moet gerelativeerd worden, en verder blijkt nergens uit het artikel dat het omwille van dit protest is dat het opvangcentrum haar deuren sluit.

Vlaams Belang-affiche om te laten uitschijnen dat de sluiting van het opvangcentrum voor asielzoekers in Kalmthout het gevolg is van protest zoals verwoord door Vlaams Belang-gemeenteraadslid Koen Vanhees en Filip Dewinter (foto’s © Facebook en AFF).

De voornaamste landen van herkomst van de asielzoekers in het opvangcentrum in Kalmthout zijn: Afghanistan, Syrië, Irak en Turkije. Het zijn vooral gezinnen met kleine kinderen, terwijl er volgens het Vlaams Belang vooral alleenstaande mannen zouden komen. Naar aanleiding van de opening van het opvangcentrum ontstaat de vrijwilligerswerking Kalmthout Omarmt die moet schipperen tussen hulp bieden aan de asielzoekers en niet het werk overnemen waarvoor G4S Care betaald wordt door Fedasil. De asielzoekers zijn intussen vooral overgebracht naar de opvangcentra in Kapellen en Ranst. Ze zullen er moeten wennen aan een nieuwe omgeving, de kinderen ook aan nieuwe scholen.

Het opvangcentrum in Kalmthout bracht niet op wat G4S Care en Fedasil ervan verwacht hadden. Eigenaar van het gebouw Frank De Palmenaer is er wél goed mee gevaren. Le Vif, de Franstalige broer van Knack, schrijft deze week: “Dankzij zijn partnerschap met G4S moest hij geen leegstandsbelasting meer betalen voor zijn gebouw. Hij is erin geslaagd het gebouw te laten renoveren op kosten van G4S en dus de Staat. Nu zijn gebouw gerenoveerd is, kan hij er een nieuwe bestemming aan geven.” Dat sluit aan bij wat burgemeester Lukas Jacobs (CD&V) eerder zei in Het Laatste Nieuws: “Bij ons ontstond de indruk dat de zakelijke belangen van de eigenaar belangrijker waren dan kwaliteitsvolle opvang voor de vluchtelingen.”

Volgende week vrijdag 21 mei wordt staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi in een commissievergadering in de Kamer van Volksvertegenwoordigers ondervraagd over de sluiting van het opvangcentrum in Kalmthout door Ben Segers (Vooruit) en Greet Daems (PVDA). Sammy Mahdi lijkt een bocht te nemen inzake de privatisering van de opvang van asielzoekers. In een commissievergadering op 30 november vorig jaar verdedigde hij nog volop de privatisering van de opvang van asielzoekers.

Het opvangcentrum in Kalmthout bracht niet op wat G4S Care en Fedasil ervan verwacht hadden. De eigenaar van het gebouw is er wél goed mee gevaren (foto © AFF).

In Franstalig België is intussen beroering ontstaan nadat Migrations Libres met een stevig dossier aantoonde wat de nefaste gevolgen zijn nu niet langer het Rode Kruis maar het bedrijf Svasta instaat voor de opvang van asielzoekers in Jalhay, in de provincie Luik. Drastische besparing op het aantal personeelsleden, ontoereikende medische verzorging, inzetten van asielzoekers als goedkope arbeidskrachten elders, afdreigen van asielzoekers dat hun aanvraag om asiel negatief zal beoordeeld worden… Sterke man bij Svasta is Dominique Nédée. Bij de parlementsverkiezingen in 2007 kandidaat voor een plaats in de Kamer van Volksvertegenwoordigers voor de Lijst Dedecker van Jean-Marie Dedecker.

Over de kwaliteit van de dienstverlening in het opvangcentrum van G4S Care in Kalmthout doet Fedasil geen uitspraak. De geplande grondige doorlichting van de werking vier à zes maanden na de opening is niet doorgegaan omwille van de vervroegde sluiting. Feit is dat G4 S Care het in Kalmthout meende te kunnen doen met 1/3de minder personeel dan een gelijkaardige opvang door het Rode Kruis in Beveren. Het Le Vif-artikel signaleert onder andere ook nog het onder het niveau van het vereiste diploma betalen van medewerkers. Fedasil kijkt enkel na of het personeel de vereiste diploma’s heeft.

Bij gelegenheid van de opening van het opvangcentrum in Kalmthout heeft Filip Dewinter zich gekant tegen de privatisering van de opvang van asielzoekers omdat de moedermaatschappij van G4S Care, G4S, een van oorsprong Brits bedrijf is. Intussen is het een wereldwijd vertakt bedrijf. De kritiek van het Vlaams Belang ging echter vooral over het principe om bij ons asielzoekers op te vangen. Dat het opvangcentrum in Kalmthout nu gesloten is, is het gevolg van (1) het niet rendabel zijn van slechts een dertigtal asielzoekers collectief op te vangen, (2) dat er momenteel elders voldoende opvangplaatsen zijn, en (3) dat opvang door privébedrijven duur is. De sluiting heeft dus niets, maar dan ook helemaal niets, te maken met enig verzet vanuit het Vlaams Belang.

Na een protestmeeting van het Vlaams Belang met Filip Dewinter en meer niet-Kalmthoutenaren dan Kalmthoutenaren was er nog één symbolische protestactie aan het opvangcentrum zelve. Het Vlaams Belang verspreidde in de buurt flyers met een oproep om bij overlast foto’s te nemen en het haar te melden, maar het bleef stil op dat vlak. Je moest goed zoeken om in Kalmthout een door het Vlaams Belang betaalde affiche van een ‘buurtcomité’ tegen het opvangcentrum te vinden. De affiche aan het huis op bovenstaande foto verdween daarenboven na de opening van het opvangcentrum. Een groot contrast met de giftige commentaren op de Facebookpagina van het ‘buurtcomité’ die zelfs voor het ‘buurtcomité’ soms te gortig waren zodat ze door het ‘buurtcomité’ na een paar dagen verwijderd werden (foto © AFF).