De Telefacts Nu-uitzending van donderdag 4 maart 2021 De gevaren van Nieuw Rechts (foto hierboven © VTM) opende met heftige beelden van de rellen na de ‘Mars tegen Marrakesh’. Nogal wat rechtsextremisten krijgen een spontane erectie – er zijn ook vrouwen bij, maar de overgrote meerderheid zijn mannen – als ze terugdenken aan 16 december 2018. Op 8 december 2018 is de N-VA uit de regering-Michel gestapt omwille van een intentieverklaring over een migratiepact dat in de Marokkaanse stad Marrakesh zal ondertekend worden. Een week later organiseren Voorpost, Schild & Vrienden, KVHV, NSV en ReAct, op vraag van het Vlaams Belang, een betoging die de tot dan grootste rechtse Vlaams-nationalistische manifestatie van de jongste jaren is. Volgens de politie zijn er 5.500 mensen, volgens de organisatoren dubbel zoveel. Bij de rellen na de betoging worden 90 rechtsextremisten opgepakt. Onder hen Pieter Vanderwee die in de Telefacts Nu-uitzending voluit vertelt over zijn toenmalige vrienden.

Pieter Vanderwee: “Iedereen kan er bij aansluiten, jong en oud. Dat was op zich wel de charme van die beweging. Gaandeweg kom je echt in dat idee van: ‘Het gaat misgaan, het gaat misgaan’. Er gaat een burgeroorlog komen, we moeten ons voorbereiden. Dat reflecteert zich ook in de mensen die je opzoekt. Je zoekt veiligheid. En het begint ook met gezelligheid, maar uiteindelijk draait het rond onderwerpen die alleen maar de samenleving uit elkaar trekken. Op den duur zit je met een groep mensen die bereid zijn om dat erger te maken.” “Die bereid zijn tot geweld, wil je zeggen?”, vraagt de Telefacts Nu-reporter. Pieter Vanderwee: “Ja, die er ook voor uitkomen en er ook voor oproepen.”

Wat Pieter Vanderwee hier verwoordt, stemt in grote lijnen overeen met wat uit academisch onderzoek blijkt over de motieven om aan te sluiten bij rechtsextremisme, en ligt in het verlengde van de plannen van het neonazistische Bloed – Bodem – Eer – Trouw (BBET). Een huiszoeking op 7 september 2006 in vijf legerkazernes en bij achttien privéwoningen verstoort de uitvoering van die plannen: van een sluipschutter bij rellen laten schieten op allochtone jongeren tot achtereenvolgens Dyab Abou Jahjah en Filip Dewinter vermoorden om zo zware rellen uit te lokken. De veiligheidsdiensten hebben dit van ‘horen zeggen’, maar bij de huiszoekingen vindt men alvast een door Tomas Boutens geschreven White Freedom Fighter-handboek, een grote hoeveelheid wapens en bewijzen van paramilitaire trainingskampen. Niet iedereen denkt zo ver vooruit, maar meerdere rechtsextremisten vinden ‘een klein beetje oorlog’ best nuttig.

Pieter Vanderwee in de Telefacts Nu-reportage en het campagnebeeld dat over hem verspreid werd toen duidelijk werd dat Vanderwee meewerkte aan de reportage (foto’s © VTM/Telefacts Nu en Facebook).

Het is diezelfde Tomas Boutens die, na het zien van een aankondigingsfilmpje voor de Telefacts Nu-reportage, vorige week donderdagmorgen een soort ‘Wanted’-affiche over Pieter Vanderwee online zet die in geen tijd overgenomen wordt door vele rechtsextremisten (hierboven zoals door Carrera Neefs online gezet, AS). Gustaaf Romain, een Voorpost-militant uit Sint-Niklaas die onder het pseudoniem Ozzy Reijnaert publiceert, doet er nog een heel verhaal bij over de voormalige partner van Pieter Vanderwee (een militante van Voorpost goed bevriend met Tomas Boutens, AS), dat Pieter Vanderwee “eigenlijk (zou) moeten geïnterneerd worden” en meer van die karaktermoorden. Wat Pieter Vanderwee verteld heeft aan Telefacts Nu is nochtans voor het overgrote deel nog niet bekend. Maar de waarheid kwetst, en Vanderwee weet een en ander. Hij nam onder andere deel aan een training die georganiseerd werd in de tuin van een man die werd aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de brandstichting in het geplande opvangcentrum voor asielzoekers in Bilzen.

De sterkte én zwakte van televisiereportages zijn de beelden. Eén beeld zegt meer dan honderdduizend woorden. Denk maar aan de beelden over de Syrische jongen Aylan Kurdi wiens levenloos lichaam, in september 2015, aanspoelde op het strand van de Turkse badplaats Bodrum. Of de in het VRT-programma Koppen getoonde beelden van neonaziconcerten in ons land die er mee voor zorgden dat op het eerstvolgende neonaziconcert, in oktober 2008, de politie eindelijk de nodige pv’s opstelde die leiden naar de veroordeling van de organisatoren. De ommezijde is dat als er geen beelden zijn, het lijkt alsof het niet gebeurd is. Als de tenten van Anuna De Wever en andere klimaatactivisten op Pukkelpop in augustus 2019 ’s nachts belaagd worden door rechtse Vlaams-nationalistische jongeren, wordt dit vanuit die laatste hoek in twijfel getrokken… omdat er geen beelden zijn van de nachtelijke raid.

Voor de Telefacts Nu-reportage van voorbije donderdag werd op sociale media gezocht naar beelden van de betoging en incidenten in Puurs op vrijdagavond 16 oktober vorig jaar. Een betoging die niet alleen ontsierd werd door een auto die dwars door een groep betogers reed, maar ook door een groep betogers die een huis belaagde waarvan men verkeerdelijk dacht dat er een allochtone jongere woont die klappen zou uitgedeeld hebben aan een autochtone jongere. Van de organisatoren van die betoging is er nauwelijks beeld. Medeorganisator en spreker Rob Verreycken (“Verlaag je niet tot het niveau van de allochtonen”) verschijnt slechts vaag in beeld. Zijn naam wordt niet genoemd. Tomas Boutens, die in Puurs als eerste de mogelijkheid van een betoging verkende, en op vrijdagavond met een groep Project Thule-leden andermaal in Puurs is, komt niet in beeld noch wordt vernoemd.

Medeorganisator en spreker op de betoging in Puurs vrijdagavond 16 oktober 2020, Rob Verreycken: maar vaag in beeld de avond zelve, weigert te praten met de ‘mainstreammedia’. Liever media beschimpen als ‘leugenpers’ dan mee zorgen voor een correct beeld in die media (foto’s © VTM/Telefacts Nu).

De link wordt niet gelegd met de groep betogers op de zogenaamde ‘Mars tegen Straffeloosheid’ op 30 augustus vorig jaar in Oostende. De woelmakers in Puurs op vrijdagavond 16 oktober zijn nochtans grotendeels dezelfde als op zondag 30 augustus in Oostende. Een belangrijk deel (alweer Rob Verreycken, Tomas Boutens en anderen) zijn ook op de protestmanifestatie die Eddy Hermy en Carrera Neefs op zondag 21 februari bijeenroepen in Schoten, maar ook die link wordt niet gelegd in de Telefacts Nu-reportage.

Bijkomende, maar belangrijke, reden waarom de organisatoren van de betoging in Puurs op vrijdagavond uit beeld blijven, is dat Rob Verreycken, Tomas Boutens en een hele rij trawanten weigeren te praten met de ‘mainstreammedia’. Zowel Verreycken als Boutens en anderen hebben op sociale media duidelijk gemaakt dat ze niet willen praten met Telefacts Nu. Bij gebrek aan beelden krijg je dan niet het volledige plaatje te zien. De netwerken en kruisbestuivingen beschrijven, is nochtans cruciaal om een fenomeen goed te begrijpen.

Beelden waren er wel te zien van de chatgroep van Volks Verbond, een soort Schild & Vrienden voor scholieren. De ranzigheid van de commentaren in hun besloten chatgroep is vergelijkbaar met wat in de gesloten Discord-groep van Schild & Vrienden gepost werd. Volks Verbond is nog niet op de privémilitieachtige manier als Schild & Vrienden naar buiten gekomen, maar overtreft misschien wel Schild & Vrienden in oefenen met vuurwapens. Qua schijnheiligheid zijn ze dan weer elkaars gelijke.

Een foto van Adolf Hitler met als commentaar dat je geen racist kan zijn als er geen ander ras is, in een gesloten chatgroep van Volks Verbond gepost door een bestuurslid van het Vlaams Belang in Ham (Limburg). In diezelfde chatgroep de aankondiging een account te maken van een zogenaamde moslim die zegt dat de moslims in België de sharia gaan instellen, een oproep tot uitmoorden van mensen van Afrikaanse afkomst, en de video die Brenton Tarrant maakte terwijl hij 51 moslims vermoordt in Christchurch, Nieuw-Zeeland (foto’s © VTM/Telefacts Nu).

Op Telegram zegt Volks Verbond over de Telefacts Nu-reportage: “Veel dingen die zij serieus nemen waren grappen, gewone grappen die je ook op café maakt.” Racistische grappen. Verder luidt het: “Omdat je een wapenvergunning hebt betekent niet dat je een moskee gaat overhoop schieten.” Waarom wordt dan in de chatgroep van Volks Verbond het filmpje gedeeld van Brenton Tarrant die zichzelf filmde terwijl hij in Christchurch, Nieuw-Zeeland 51 moskeebezoekers vermoordde? Een live die korte tijd later door Facebook verwijderd werd, maar twee jaar later nog altijd in de chatgroep van Volks Verbond bekeken wordt.

De Instagramaccount van Volks Verbond is intussen offline gezet. Op Telegram is nog altijd te zien hoe weloverwogen Volks Verbond uithaalt naar de multiculturele samenleving, de klassieke media en de socialistische partijen in Vlaanderen én Nederland. Een paar mensen uit de chatgroep van Volks Verbond zijn lokale bestuursleden van Vlaams Belang-afdelingen, maar Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken wilde niet reageren voor de camera van Telefacts Nu. Hij zegt dat het Vlaams Belang niet staat voor de extreme organisaties die in de uitzending aan bod komen.

Tom Van Grieken zou zich wel kunnen uitspreken over wat zijn lokale bestuursleden daar uitvreten (naast een Vlaams Belang-bestuurslid uit Ham ook een Vlaams Belang-bestuurslid uit Malle). Tom Van Grieken gebruikt hier dezelfde tactiek als Rob Verreycken, Tomas Boutens en anderen: wegblijven van de televisiecamera, dan blijft er minder van hangen in het hoofd van de kijkers. In een twee bladzijden groot interview in Gazet van Antwerpen het voorbije weekend verwijst Tom Van Grieken naar een rapport “dat concludeert dat het Vlaams Belang schromelijk wordt onderbelicht in duidingsprogramma’s”. Maar als hij gevraagd wordt voor een duidingsprogramma als deze Telefacts Nu, weigert hij in beeld te komen. Uit berekening.

Tom Van Grieken krabt zich in het haar: hij wordt uitgenodigd commentaar te geven in een duidingsprogramma op televisie, maar vindt het niet opportuun in beeld te komen (foto © AFF).

Telefacts Nu bleef tot slot lang stilstaan bij de militaire trainingskampen in het buitenland waar volgens de Belgische veiligheidsdiensten al een twintigtal Belgische rechtsextremisten naartoe trokken. In het kamp waar Telefacts Nu filmde in Servië is Stijn L. uit Halle één van de instructeurs. Stijn L. is ook actief bij Schild & Vrienden (als leraar boksen en als delegatielid van Schild & Vrienden bij betogingen tot en met in Parijs). Hij nam ook deel aan de ‘zomeruniversiteit’ van de Vlaams Belang Jongeren (VBJ) in 2019 in Krakau. Dat hij zich op de website van het EBSSA-trainingscentrum onder een pseudoniem presenteert, geeft te denken. Hij grossiert overigens in pseudoniemen: ‘Victor Hugo’, ‘Victor Larsson’, ‘Victor Leeuwenstorm’… Dat zaakvoerder Rustan Bogdanov zegt de politieke overtuiging van zijn instructeur niet te kennen, is ongeloofwaardig gezien de Zwarte Zon die Stijn L. op zijn borst getatoeëerd heeft en de vele foto’s waarin hij zich in bloot bovenlijf toont.

Rustan Bogdanov, zaakvoerder van het in Servië bezocht trainingskamp, beweert dat instructeurs met extreemrechtse idealen bij hem niet aan de slag kunnen, en zegt niet te weten wat de overtuiging is van instructeur ‘Victor Hugo’… spijts die zich onder andere op Instagram in bloot bovenlijf toont, waarbij de Zwarte Zon-tatoeage op zijn borst zichtbaar is. ‘Victor Hugo’ (Stijn L. uit Halle) is ook actief bij Schild & Vrienden en bij de Vlaams Belang Jongeren. Het EBSSA-trainingscentrum bevestigt dat hij multi-inzetbaar is (foto’s © VTM/Telefacts Nu, Instagram en EBSSA-website).