De eedaflegging van Joe Biden als nieuwe Amerikaanse president, aanstaande woensdag 20 januari 2021, zal geen feest worden als andere keren waarbij honderdduizenden mensen dit ter plaatse kunnen meemaken. Dat het coronavirus het feest bederft, is nog te begrijpen. De bestorming van het Capitool en de waarschuwing van het FBI voor gewapend protest hebben Washington en andere Amerikaanse steden evenwel veranderd in versterkte burchten (foto hierboven © cc. Flickr/Elvert Barnes). Alleen al in Washington staan 25.000 soldaten de politie bij, wat driemaal zoveel is als het aantal soldaten dat op missie was in Irak, Afghanistan en Syrië sámen. De verhuurplatformen Airbnb en HotelTonight hebben alle reserveringen voor deze week in Washington geannuleerd om te vermijden dat de Proud Boys en anderen andermaal naar de Amerikaanse hoofdstad zouden afzakken. Spijts de oproepen tot geweld die in de Verenigde Staten circuleren, inclusief instructies voor het maken van bommen, zou het straf zijn als het toch nog tot incidenten komt. Maar wat het feest van de democratie zou moeten zijn… dat hebben de rechtsextremisten alvast verpest. Dat kan echter slechts omdat de rechtsextremisten al de jaren vooraf vrij spel kregen.

De bestorming van het Capitool woensdag 6 januari 2021 leek te verlopen volgens een script geschreven door een van de scenarioschrijvers van F.C. De Kampioenen, maar grote momenten in de geschiedenis beginnen wel eens meer knullig. Liesbeth Van Impe gaf er in Het Nieuwsblad een treffend voorbeeld van: “De val van de Berlijnse Muur in 1989. Een historisch moment, maar ook een bijzonder knullig moment. Het was 9 november, 18.57 uur. Partijfunctionaris Günter Schabowski geeft een vrij droge uitleg over reisregelingen voor Oost-Duitsers en vermeldt een paar versoepelingen die er zitten aan te komen. Hij krijgt de vraag wanneer die ingaan, weet het niet, kijkt in zijn papieren, twijfelt en zegt “Euh, vanavond”. Meteen ontstaat een volkstoeloop. De grenswachters zijn niet gebrieft, de versoepelingen zouden pas de volgende dag ingaan. Om 23.52 uur beslist de commandant in de Bornholmerstrasse dat hij de menigte niet kan tegenhouden en opent hij zijn stukje Muur. De rest volgt. De Oost-Duitsers wandelen wat beduusd de grens over, de Muur is geschiedenis. Historisch dus, maar wel knullig.”

Blijft natuurlijk de vraag waarom de meute het Capitool zo gemakkelijk kon binnendringen. In België is het exact honderd jaar geleden – toen een groep oud-strijders van de Eerste Wereldoorlog het parlement binnendrong om een oorlogsvergoeding zonder al teveel formaliteiten te eisen – dat nog een grote groep betogers het parlement kon binnendringen. Als er een Black Lives Matter-betoging in Washington is, wordt het Capitool omringd door een grote groep tot op de tanden bewapende veiligheidsmensen. Nu was er geen noemenswaardige beveiliging spijts de FBI vooraf oproepen tot geweld onderschepte zoals: “Wees klaar om te vechten. Het Congres moet horen dat er glas sneuvelt, dat deuren worden ingebeukt en dat bloed van hun BLM- en Pantifa-slaafsoldaten vloeit (een verwijzing naar Black Lives Matter en antifascisten, AS). Wordt gewelddadig. Noem dit niet langer een mars, een bijeenkomst of protest. Ga daarheen, klaar voor de oorlog. Ofwel krijgen we onze president ofwel sterven we. Niets anders zal dit doel realiseren.” Het kan haast niet anders dan dat bij sommige (leden van de) veiligheidsdiensten er sympathie was voor de putschisten.

De bestorming van het Capitool, met een galg die alvast symbolisch klaar werd gezet voor Mike Pence en Nancy Pelosi (foto’s © cc. Flickr/Tyler Merbler).

De voorbije dagen focuste de pers op de opvallendste figuren bij de bestorming van het Capitool. Van sjamaan ‘Jake Angeli’ (echte naam: Jacob Chansley) uit Arizona: halfnaakt, met bontmuts en hoorns, zijn gezicht beschilderd met de kleuren van de Amerikaanse vlag en overtuigd aanhanger van de QAnon-complottheorieën; over William Watson uit Alabama die op zijn linkerhand een hamer en sikkel getatoeëerd leek te hebben en er daarom van verdacht werd geen Trump-supporter te zijn, en zelfs een antifascist te zijn, maar bij nader inzien een tatoeage uit de videogame Dishonored op zijn linkerhand heeft staan; tot politieman Eugene Goodman die wat onbeholpen achteruit liep voor de indringers… en hen zo in een val lokte en wegleidde van de zaal waar leden van de Senaat zich schuil hielden.

Waar amper of niet over gepraat wordt, zijn de extreemrechtse groepen en milities die deelnamen aan de bestorming van het Capitool. De Proud Boys bijvoorbeeld hadden weken op voorhand al hotelkamers in Washington gereserveerd. Hun leider Enrique Tarrio zei dat 2.000 tot 2.500 van de bestormers van het Capitool leden van de Proud Boys waren. Daar zal allicht enige overdrijving bij zijn – we kennen alleszins extreemrechtse leiders in Vlaanderen en Nederland die bij acties altijd wel overdrijven wat het aandeel van hun leden was. Een schatting van het effectief aantal Proud Boys-leden is moeilijk omdat de Proud Boys vooraf het ordewoord hadden verspreid om niet in herkenbare kledij maar ‘incognito’ te komen. Zo ook bij de Oath Keepers. Maar enige ijdelheid is hen natuurlijk niet vreemd. Zo werd Nick Ochs, de leider van de Proud Boys in Hawaï, herkend op beelden in het Capitool, en maakte hij ook nog een selfie van zijn aanwezigheid daar. De Vlaming Wim Vanraes, die in New Jersey woont, bij de bestormers van het Capitool was en daarover geïnterviewd werd door ’t Pallieterke, bevestigt de aanwezigheid van de Proud Boys en andere groepen zoals de Boogaloo Bois.

De meeste leden van extreemrechtse groepen en milities gingen ‘incognito’, in niet herkenbare kledij naar het Capitool, maar deze man spelde alvast een button van de Three Percenters én de Proud Boys op zijn kogelvrije vest (foto © cc. Flickr/Elvert Barnes).

Ook onderbelicht zijn de wapens van een aantal bestormers. Christopher Alberts uit Maryland bijvoorbeeld werd bij het verlaten van het Capitool betrapt met een geladen Taurus 9mm-pistool en een extra lader voor munitie. De politie vond onder andere ook nog elf molotovcocktails en twee pijpbommen. Op videobeelden van de bestorming van het Capitool is te zien dat naast een aantal carnavalsfiguren ook onvervalste commando’s actief waren. Gekleed in militaire outfits, inclusief kogelwerende vesten en goedgevulde rugzakken. Ze leken veel gerichter door het gebouw te stormen. Het is alleen maar te danken aan de bewakers – van wie er één stierf nadat hij met een brandblusser op het hoofd was geslagen – dat ze hun doelwitten niet hebben bereikt. Zo werd jacht gemaakt op vicepresident Mike Pence en de Democratische voorzitster van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi, en in het bureel van een zwart Democratisch parlementslid uit Massachusetts waren alle paniekknoppen onklaar gemaakt. Een teken dat het de bestormers ernst was, zijn de handboeien die ze bij zich hadden: ‘flex cuffs’, van twee lussen voorziene plastic strips waarmee politieagenten arrestanten in bedwang houden. Zo werden ‘flex cuffs’ gevonden bij Larry Rendall Brock uit Texas, een voormalige luitenant-kolonel die in Afghanistan en Irak actief was.

De bestorming van het Capitool en de dreiging dat de beëdiging van de nieuwe Amerikaanse president Joe Biden verstoord wordt door wapengeweld, is alleen mogelijk door wat de vier voorgaande jaren, en neem er maar de campagnejaren tot aan de verkiezing van Donald Trump tot Amerikaans president in 2017 bij, zich afspeelde in de Verenigde Staten. Van de “Lock her up” (“Sluit ze op”) over Hillary Clinton, tot de “Stop the steal” (“Stop de diefstal”) over het resultaat van de jongste stemmentelling. Met tussendoor onnoemelijk veel leugens die verkondigd werden door de zittende president (meer dan 20.000 valse of misleidende beweringen tot midden juli vorig jaar, intussen al meer dan 25.000 valse of misleidende beweringen). Zittende president die tegelijkertijd de mainstreammedia verdacht maakte en beschuldigde van fake news. En dan was er nog de Unite the Right-bijeenkomst in Charlottesville in 2017 waarbij Donald Trump, na eerst de tegenbetogers harder te veroordelen dan de betogers, zei dat er “very fine people, on both sides” waren; en Trump die in 2020, spijts de vele misdrijven van leden van extreemrechtse groepen en milities, de Proud Boys, en impliciet ook andere white supremacist-groepen, opriep om “stand by” te staan.

Donald Trump over de extreemrechtse tot neonazistische betogers in Charlottesville, na eerst de tegenbetogers harder veroordeeld te hebben dan de betogers: “Je had ook mensen die heel fijne mensen waren, aan beide kanten” (foto’s © Anthony Crider).

Amerikaanse toestanden kunnen niet zomaar naar Vlaanderen en België overgeplaatst worden, maar de alarmsignalen gaan wel af als de Staatsveiligheid, zoals in haar jaarrapport voor 2019, waarschuwt voor het groeiend rechtsextremisme én het zich bewapenen van rechtsextremisten in ons land, een partij als de N-VA bij een parlementair debat over de bestorming van het Capitool vooral de regeringsplannen aanklaagt om fake news te bestrijden, en het Vlaams Belang het niet nodig vindt de bestorming van het Capitool en de verantwoordelijkheid van Donald Trump in het parlementair halfrond te veroordelen.

Spijts de georganiseerde groepen die deelnamen aan de bestorming van het Capitool, de wapens en handboeien, en de vijf doden die bij de bestorming vielen, noemt N-VA-voorzitter Bart De Wever in een opiniebijdrage in De Tijd, voorbije zaterdag 16 januari 2021, de bestorming van het Capitool “eerder burlesk dan dramatisch”, en schrijft hij dat “excessen die werkelijk systematisch haat en geweld prediken, moeten worden bestreden. Maar (en dan komt het, AS) grote voorzichtigheid en terughoudendheid zijn geboden”. Voor De Wever moet véél kúnnen, als het maar in zijn kraam past.


Of ze het graag hebben of niet, de Donald Trump-fans moeten nu plaats laten voor Joe Biden en Kamala Harris als respectievelijk de volgende Amerikaanse president en vicepresident (foto © cc. Flickr/Elvert Barnes).