Vanavond wordt de finale uitgezonden van De Slimste Mens Ter Wereld. Met voor het eerst evenveel vrouwen als mannen onder de 34 deelnemers voor deze editie van de populaire televisiequiz is de kans groter dat we eindigen met een vrouwelijke eindwinnaar, en zo zal ook gebeuren met dichteres Delphine Lecompte, VRT-sportanker Catherine Van Eylen en actrice Ella Leyers in de finale vanavond. Voorbije maandag moest VRT-journalist Riadh Bahri in de ‘Het collectieve geheugen’-ronde vijf trefwoorden geven bij een filmpje waarin Brenton Tarrant te zien was, de man die in het Nieuw-Zeelandse Christchurch op 15 maart 2019 zijn wapens liet ratelen aan de Al-Noor- en de Linwood-moskee, en daarbij 51 doden en tientallen gewonden achterliet (foto hierboven © Vier). Het toeval wil dat vorige week in Nieuw-Zeeland een bijna 800 bladzijden tellend rapport is vrijgegeven over deze terreurdaad, en vorige week in Spanje een neonazistisch netwerk is opgerold dat steunbetuigingen had uitgebracht voor Brenton Tarrant.

Het rapport van de Koninklijke Onderzoekscommissie naar de terroristische aanslag op moskeeën in Christchurch op 15 maart 2019 gaat minutieus na wat bekend is over Brenton Tarrant, inclusief de wereldreizen die hij maakte vooraleer de 28-jarige Australische fitnessinstructeur naar Nieuw-Zeeland verhuisde, hoe hij daar aan vuurwapens geraakte, wat de overheidsinstanties over hem wisten, hoe de inspanningen beoordeeld worden om terrorisme te bestrijden, wat de moslims en anderen ervaarden, hoe de sociale cohesie kan versterkt worden en de diversiteit omarmd kan worden…

In het rapport wordt de naam van de terrorist, Brenton Tarrant, nergens vermeld. De Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern deed een oproep – wat in het filmpje in De Slimste Mens te zien was – om zijn naam nooit te vernoemen. Voor Jacinda Ardern is dat opdat de terrorist zich niet zou kunnen beroemen op hoeveel keer hij wereldwijd vernoemd wordt, maar wij vinden dat misplaatste politieke correctheid. Door hem als “het individu” te benoemen, begaat men dezelfde fout als Antwerps burgemeester Bob Cools die in de jaren tachtig het Vlaams Blok nooit met naam wilde vernoemen en alsmaar sprak over “Het Verschijnsel”. Het heeft de opmars van het Vlaams Blok niet tegengehouden. Integendeel.

Premier Jacinda Ardern bood na de publicatie van het rapport excuses aan voor de tekortkomingen van de regering. Vooreerst heeft men nagelaten onderzoek te doen naar het gevaar dat uitgaat van blanke supremacisten, en zich uitsluitend geconcentreerd op terreurdreiging vanuit extremistische islamitische hoek. Voorts werden vergunningen om wapens aan te kopen en te gebruiken zonder ernstige controle afgeleverd. Of beide zaken het bloedbad in Christchurch had kunnen vermijden, is echter nog wat anders.

Brenton Tarrant bij de rechtszaak tegen hem in Nieuw-Zeeland (foto © Vier).

Het rapport opent met het citeren van Nieuw-Zeelandse moslims die eerder al waarschuwden voor anti-moslimgevoelens. “We waarschuwden voor gevaren, maar men luisterde niet”, zegt een van hen. “Het kan toch niet dat internetgebruikers in Nieuw-Zeeland zich bewust waren van de dreiging vanuit extreemrechts, maar de New Zealand Security Intelligence Service niet?”, zegt iemand anders. Een vraag in het rapport is of Brenton Tarrant alleen handelde. Formeel handelde hij alleen, maar in de praktijk liet hij zich inspireren door extreemrechtse online gemeenschappen en ander extreemrechts materiaal dat hij op internet vond. Dat hij een “lone wolf” (“eenzame wolf”) is, zoals dat in vaktermen en in de pers wordt omschreven, is een misleidende term.

Overigens inspireren die ‘lone wolves’ elkaar. Op een van de geweren die Brenton Tarrant gebruikte, had hij de naam van Alexandre Bissonette geschreven. Bissonette schoot op 29 januari 2017 zijn geweer leeg aan een moskee in Quebec (Canada). Omdat hij vooraf “Allahoe akbar” had geroepen, dacht men eerst dat het een afrekening was tussen moslims. Maar niets was minder waar. Tarrant liet zich ook inspireren door de Noorse terrorist Anders Breivik die op 22 juli 2011 met een bomaanslag in Oslo en schietpartijen op het eiland Utøya 77 mensen doodde. Van Breivik leerde Tarrant onder andere om vlak voor zijn aanslagen een manifest op het internet achter te laten, en vooraf onder andere “lid (te) worden van een sportschool” en “zich ophopen met steroïden”.

De veiligheidsdiensten hadden vooraf wel een knipperlicht kunnen laten branden als ze de financiën van extreemrechtse tot neonazistische groeperingen nauwgezet hadden opgevolgd. Tarrant schonk onder andere geld aan het Amerikaanse neonazistische The Daily Stormer, de Canadese alt-right website Rebel News, en de Franse en Duitse broers van Schild & Vrienden, Génération Identitaire en Identitäre Bewegung. “Dankjewel dat je me echt energie en motivering geeft”, schreef de Oostenrijkse informele leider van de Europese identitairen Martin Sellner om Tarrant te bedanken voor een donatie van 2.309 dollar. “Als je ooit naar Wenen komt, moeten we iets gaan drinken”, voegde Sellner er aan toe.

Overigens had Tarrant tijdens zijn vele reizen, ook in Europa, waarschijnlijk geen contact met extreemrechtse tot neonazistische organisaties. Hij was ook maar sporadisch op internetfora als 4chan en 8chan waar rechtsextremisten vrij spel kregen, en liet zich meer inspireren door filmpjes die hij op YouTube (!) vond.

Huiszoeking vorige week bij Spaanse neonazi’s die steunbetuigingen uitbrachten voor Brenton Tarrant. Over de ‘Zwarte Zon’-vlag op de foto: meer daarover in de tekst hieronder en op de volgende foto (foto © Guardia Civil).

Voorbije zondag maakte de Spaanse politie bekend dat ze twee mannen heeft aangehouden die in drugs handelden om met de opbrengst wapens te kopen voor hun neonazistische groepering en “geïsoleerde racistische groepen” op te zetten. De politie ontdekte steunbetuigingen aan Brenton Tarrant, en onder andere een vlag met een swastika en een met een Zwarte Zon. Volgens sommigen is de Zwarte Zon een heidens symbool, anderen verwijzen naar een bijbelse betekenis. Het is echter vooral een symbool gebruikt door de nazi’s en overgenomen door neonazi’s. De Zwarte Zon wordt bij ons gebruikt voor het ‘Project Thule’ dat is opgezet door de voor zijn activiteiten bij het neonazistische Bloed Bodem Eer Trouw (BBET) veroordeelde Tomas Boutens.

Het onderzoek in Spanje begon in september 2019 na twee arrestaties in Lleida. In dezelfde Catalaanse stad zijn de vorige week aangehouden Spaanse neonazi’s voorgeleid bij een rechter en aangeklaagd voor haatmisdrijven, bezit van wapens en explosieven, het steunen van racistisch terrorisme en delicten tegen de volksgezondheid. De verdachten zijn evenwel op borgtocht vrijgelaten. Ze waren tevoren aangehouden in Ronda, in het zuiden van Spanje, en in Pamplona, in het noordwesten van het land. Wat erop wijst dat het geen louter lokaal groepje is.

Ook al vorig weekend geraakte bekend dat de Oostenrijkse politie vijf mannen, tussen de 21 en 53 jaar oud, leden van Duitse extreemrechtse groeperingen, heeft aangehouden in het kader van een onderzoek naar zware criminaliteit in Wenen en de omliggende deelstaat Neder-Oostenrijk. Er werden in totaal meer dan 70 semi-automatische en automatische vuurwapens ontdekt evenals een groot arsenaal aan munitie en drugs.

Extreemrechtse tot neonazistische groeperingen, dat gaat – zo bewijzen de voorbeelden in Spanje en Oostenrijk – hand in hand met criminaliteit. Zou het in België anders zijn?

Het logo van de Oostenrijkse politiedienst die vijf leden van Duitse extreemrechtse groeperingen heeft aangehouden in het kader van een onderzoek naar zware criminaliteit in Wenen en de omliggende deelstaat, en het Zwarte Zon-logo van het ‘Project Thule’ zoals op 7 juli 2019 getoond op een vlag op de Grote Markt in Antwerpen. Terwijl de Spaanse politie een soortgelijke vlag verwijdert uit een lokaal van neonazi’s, laat de Antwerpse politie het tonen van die vlag op een openbare plaats toe. Dat de veiligheidsdiensten niet vooraf op de hoogte waren van de bijeenkomst is onwaarschijnlijk (foto’s © cc. Wikimedia en Facebook).