Drie Franstalige parlementsleden hebben op 12 november 2020 in de Kamer van Volksvertegenwoordigers een wetsvoorstel ingediend “teneinde de democratie beter te wapenen tegen elke daad die verband houdt met het nazisme en aanverwant ideologisch gedachtegoed”. PS-Kamerlid en gewezen minister van Defensie André Flahaut, PS-Kamerfractieleider Ahmed Laaouej en MR-Kamerlid Philippe Goffin dienden het wetsvoorstel in… waar nog geen letter over verscheen in de Vlaamse media. Is iedereen gerustgesteld omdat Tom Van Grieken vorige week in De Zondag zei dat er in zijn partij geen plek is voor neonazi’s?

“Elke daad die op grond van het aanhangen van het nazisme en/of van verwant ideologisch gedachtegoed wordt gesteld, is verboden”, zo begint artikel 2 van het wetsvoorstel. “Als het aanhangen van het nazisme en/of van aanverwant ideologisch gedachtegoed wordt elke daad beschouwd die doelbewust wordt gesteld met verwijzing naar geschriften, uitlatingen, gebaren en symbolen die nazistisch van aard zijn of verband houden met een aanverwant ideologisch gedachtegoed.” Als gewraakte daad wordt ook bedoeld: “Elk gebruik, elke tentoonspreiding en elke handel in voorwerpen en symbolen van nazistische aard (…), tenzij zulks gerechtvaardigd is uit geschiedkundige en op de nagedachtenis gerichte overwegingen waarbij het nazisme ondubbelzinnig wordt veroordeeld.”

Artikel 3 luidt: “Elke werving van leden, elke vorming van groepen alsmede elke samenscholing of betoging waarbij daden worden gesteld die uiting geven aan het aanhangen van het nazisme en/of van aanverwant ideologisch gedachtegoed, is verboden”.

Als straffen worden mogelijk: een gevangenisstraf van één maand tot één jaar, een werkstraf van 100 tot 300 uren en/of een geldboete van vijftig tot dertigduizend euro. Voorwerpen kunnen in beslag genomen worden en vervolgens vernietigd worden, of geschonken worden aan een museum. Elke veroordeling kan gepaard gaan met een verplicht bezoek aan een herdenkingsplaats naar keuze van de rechter en een verplichte deelname aan een cursus burgerschap van minstens één jaar. Voor elke veroordeelde is het bezit en dragen van wapens verboden voor minstens dertig jaar, en in geval van herhaling levenslang.

“Elke instelling van openbaar nut en elke rechtspersoon die als doel heeft de rechten van de mens te verdedigen en/of de heropflakkering van het nazisme in enigerlei vorm te bestrijden”, kan de zaak aanhangig maken. Zo ook “elke burger die wordt geviseerd door een daad die wordt gesteld op grond van het aanhangen van het nazisme en/of van aanverwant ideologisch gedachtegoed”. Hij/zij kan een “herstelvergoeding” vragen.

Het wetsvoorstel-Lahaut wil de nodige juridische middelen geven om de nazi-ideologie, die weer de kop opsteekt, aan te pakken (foto, ook de foto helemaal bovenaan: protest bij een conferentie in Berlijn op 21 juli 2010 waar Filip Dewinter één van de sprekers is © AFF).

In de toelichting bij het wetsvoorstel wordt verwezen naar de reeds bestaande wetgeving over aanzetten tot haat of geweld bij racisme en xenofobie, en het ontkennen, schromelijk minimaliseren, rechtvaardigen of goedkeuren van de Holocaust. Volgens de auteurs van het nieuwe wetsvoorstel kunnen daarmee evenwel “niet alle schadelijke daden die expliciet berusten op de ideologische grond van het nazisme” bestreden worden.

Een zwak punt in het wetsvoorstel lijkt ons dat men spreekt van “het aanhangen van het nazisme en/of van verwant ideologisch gedachtegoed”. Wat wordt met dat laatste bedoeld? In een essaybundel van Wim en Sam Van Rooy wordt de ideologie van de islam als fascistisch omschreven. Valt dan ook elke vereniging die aanleunt bij de islam tot de doelgroep van het nieuwe wetsvoorstel? Allicht niet, maar het is opletten hoe je dit juridisch formuleert. In 2007-2008 zijn drie wetsvoorstellen ingediend om neonazistische organisaties als Blood & Honour Vlaanderen te verbieden, maar met de formulering van de wetsvoorstellen was het mogelijk om ook andere organisaties aan te pakken (milieubewegingen bijvoorbeeld).

Flahaut, Laaouej en Goffin zeggen in de toelichting bij hun wetvoorstel dat het in het oog springt “dat individuele mensen of groepen die in naam van het nazisme optreden daarbij gevaarlijk sluw te werk gaan en aldus het vigerende wettelijke kader omzeilen”. Allicht bedoelden zij om dát aan te pakken, die “en/of van verwant ideologisch gedachtegoed”. De vraag is of dit voor de Raad van State volstaat als omschrijving.

Cruciaal blijft het optreden van politie en parket, en vervolgens van de rechtbanken (foto © cc. Flickr/Blogtrepeneur-howtostartablogonline.net).

Cruciaal blijft het optreden van politie en parket, en vervolgens van de rechtbanken. Er was geen wetsvoorstel nodig om de activiteiten van de generatie-Moorkens bij Blood & Honour Vlaanderen stop te zetten. Maar politie die zich niet beperkt tot het zien of het verkeer vlot circuleert in de buurt van een neonaziconcert doch strafbare feiten vaststelt in de concertzaal. Nadat het Anti-Fascistisch Front (AFF) daarrond campagne voerde vanaf maart 2006 deed de politie voor het eerst de nodige vaststellingen bij neonaziconcerten in Bellegem (Kortrijk) op 19 april 2008 en in Diksmuide op 18 oktober 2008, waarna de organisatoren op 9 maart 2011 veroordeeld werden door de rechtbank in Veurne en het aantal neonaziconcerten in ons land fel verminderde.

Een ander voorbeeld is de alternatieve Hitlergroet ‘Der Kühnengruß’ waarbij drie vingers de letter W (van “Widerstand”, “Weerstand”) vormen. Met de eerste publieke bijeenkomst van het neonazistische Right Wing Resistance Vlaanderen op 24 februari 2019 werd deze in Duitsland verboden groet nu ook in Vlaanderen gebruikt. Nadat dit op 7 juli 2019 eveneens gebeurde op de Grote Markt in Antwerpen, na een lezing over het heidendom door Tomas Boutens, de veroordeelde leider van het neonazistische Bloed Bodem Eer Trouw (BBET), werd elkeen die geïdentificeerd werd voor het ‘Der Kühnengruß’-gebaar in Antwerpen verhoord door de politie. Wat is er vervolgens mee gebeurd bij het parket? Daar is niets over vernomen. De Hitlergroet bewust uitbrengen is nochtans strafbaar in ons land, zoals blijkt uit dit vonnis in Antwerpen uit 2001 en nog meerdere andere vonnissen.

Groepsfoto op de Grote Markt in Antwerpen op 7 juli 2019. Met twee vlaggen die verwijzen naar het nazisme: de zwarte zon zoals in een mozaïek gelegd in Wewelsburg, opleidings- en ontmoetingscentrum van de SS, en gebruikt werd door het neonazistisch Azovbataljon in Oekraïne; en de hamer en het zwaard van het Zwart Front. Voorts op dezelfde foto: een man die de Hitlergroet uitbrengt, een andere de quenelle en vijf mensen die ‘Der Kühnengruß’ uitbrengen (foto © Facebook).   

Tegen neonazi’s en hun geliefde symbolen móet opgetreden worden. Niemand die goed bij zijn/haar hoofd is, wil een herhaling van het fascisme. Intussen is het minstens zo kwalijk hoe extreemrechts het wantrouwen voedt door de traditionele media steevast weg te zetten als “Lügenpresse” (“Leugenpers”), een woord dat naziminister van Volksvoorlichting en Propaganda Joseph Goebbels eerder al gebruikte; extreemrechts dat zélf nepnieuws verspreidt; het racistisch gif dat verspreid wordt, is het niet grofweg dan op een subtiele manier, net niet strafbaar maar met een duidelijke boodschap voor de ‘goede’ verstaander; hoe jongerenorganisaties als Jong Forum voor Democratie en Schild & Vrienden bij partijvoorzitters als Thierry Baudet en Tom Van Grieken wegkomen met ‘grapjes’ over de Holocaust; dat Vlaams Belang – partijvoorzitter Tom Van Grieken herhaalde het zaterdagochtend nog op Radio 1 – en N-VA geen probleem zien in dat partijgenoten bloemen neerleggen aan het graf van oorlogsmisdadigers… Het zijn stuk voor stuk elementen op weg naar de fascismisering van de samenleving. Elk element apart is geen levensgroot probleem, de optelsom dreigt dat wel te worden als er geen krachtig antwoord op komt.

Schild & Vrienden-lid klaar voor de strijd, inclusief Zwarte Zon-tatoeage op zijn borstkas (foto’s © Facebook).