Je zou kunnen denken dat scheurkalenders uit de tijd zijn, maar niets is minder waar. Van De Druivelaar worden jaarlijks nog bijna een miljoen exemplaren verkocht. De soms afgezaagde moppen op de achterkant van de blaadjes ten spijt. Intussen worden naast De Druivelaar nog enkele tientallen andere scheurkalenders gemaakt en verkocht. Van de Blokken scheurkalender over de Tegeltjeswijsheden scheurkalender tot de Taalvoutjes scheurkalender en wat nog allemaal niet. Een nieuwe scheurkalender is de Gutmensch scheurkalender (foto hierboven: ‘Gutmenschen’ bij een actie van Vluchtelingenwerk Nederland © cc. Flickr/Pascal Maramis).

“Gutmensch” is het Duits voor “goede mens”, maar onder invloed van een aantal opiniemakers en politici heeft het woord een negatieve connotatie gekregen. Niet zoals wel eens gedacht wordt de nazi’s, maar de extreemrechtse Oostenrijkse politicus Jörg Haider zou het woord als eerste in negatieve zin gebruikt hebben toen hij de critici van zijn harde migratiestandpunten ridiculiseerde door ze “fanatische Gutmenschen” te noemen. In Vlaanderen was het Wim Van Rooy die als eerste het woord “Gutmensch” liet vallen. Voor argeloze naïevelingen, dan wel mensen die bewust wegkijken van het kwaad dat – volgens Van Rooy – in de islam zit. Maarten Boudry hekelde de vermeende morele superioriteit van gutmenschen, en Bart De Wever zag de gutmenschen als reden voor het succes van partijen als die van Marine Le Pen en Geert Wilders. “De gutmenschen menen het misschien goed, maar ze maken het draagvlak voor migratie kapot. Ze hebben de intolerantie op een ongeziene manier gevoed”, jammerde Bart De Wever.

“Liever Gutmenschen dan cynici”, repliceerde Ignaas Devisch. “Een Gutmensch is een fictief type mens dat min of meer staat voor iemand die het goed bedoelt en ons daardoor in de afgrond zou duwen. Het woord past in een lange rij van schimpscheuten aan het adres van de zogeheten politiek correcte linkse elite, die volgens haar tegenstanders maar niet wil inzien hoe de wereld in elkaar steekt. Dat die stroom aan verwijten niet ophoudt, is vreemd. Rechts heeft het op veel plaatsen allang voor het zeggen, militairen staan op straat en debatten over migratie en islam worden grotendeels door rechtse ideeën gedomineerd. Waarom dan nog blijven verwijzen naar wat anderen (zouden) doen? Vanwaar de nood aan die sardonische spot? Natuurlijk is de weg naar de hel geplaveid met goeie bedoelingen en omvat politiek meer dan sentiment, maar wat zouden we doen zonder juiste intenties?”

Ook in Nederland worden mensen die opkomen voor vreemdelingen en mensenrechten verweten gutmenschen te zijn. “Laten we er een geuzennaam van maken”, dachten een aantal mensen. Vandaar de oprichting van de ‘Stichting Gutmensch’. “Stichting Gutmensch vult de leegte tussen de extremen op basis van feiten en kennis van zaken, met constructieve, creatieve, inhoudelijke en humorvolle bijdragen aan het debat. Samen met opiniemakers, kunstenaars, journalisten, schrijvers, wetenschappers en geëngageerde burgers creëert Stichting Gutmensch een nieuw perspectief op de realiteit van vandaag, de wereld waarin we leven en hoe we die gaan doorgeven. Zodat niemand meer met de mond vol tanden hoeft te staan als er weer eens iemand ‘losgaat’ op een verjaardagsfeest, in de kroeg, op school of kantoor; en ook in de media en het debatcircuit de discussie vol zelfvertrouwen, uitstekend geïnformeerd en puntig wordt gevoerd.” De ‘Gutmensch scheurkalender 2021’ is een eerste resultaat.

Rode draad bij de blaadjes die je van 1 januari 2021 tot en met 31 december 2021 kan afscheuren, is het debat over migratie en vluchtelingen, en hoe (extreem)rechts daarover argumenteert. Met cartoons, feiten en beschouwingen wordt tegengas gegeven. Elke dag een repliek die je desgevallend kan gebruiken bij een discussie aan de toog van een café (zodra je daar weer coronaproof kan zitten), met je buren of aan de koffiehoek op je werk. Je wordt herinnerd aan historische data (bijvoorbeeld de dag waarop Rosa Luxemburg werd vermoord, waarbij je aan de achterzijde van het blaadje van die dag uitleg krijgt over wie Rosa Luxemburg was en waarom ze vermoord werd). Er is doorheen het jaar een alternatief woordenboek (wat wordt bedoeld met ‘allochtoon’, ‘asielindustrie’, ‘bezorgde burgers’…). En soms krijg je dag na dag uitleg over een bepaald thema (‘Hoe word je een fascist!’ bijvoorbeeld).

Na tien lessen over hoe je een fascist wordt, biedt de Gutmensch scheurkalender ook nog een checklist met zesentwintig items (foto © AFF).

De scheurkalender is in Nederland gemaakt, en speelt dan ook sterk in op wat boven Wuustwezel allemaal aan de hand is. Zo wordt meermaals gelachen met Thierry Baudet, bij ons zou het Dries Van Langenhove of Theo Francken zijn. Men herdenkt de ‘Dodenherdenking’ op 4 mei en de ‘Bevrijdingsdag’ op 5 mei, terwijl bij ons en in andere landen (Frankrijk…) 8 mei dé dag is waarop gememoreerd wordt aan het einde van de Tweede Wereldoorlog en de overwinning op het nazisme. Naar aanleiding van de parlementsverkiezingen op 17 maart 2021 krijg je, om over na te denken, de standpunten van de verschillende Nederlandse politieke partijen over vluchtelingen, asiel en migratie.

Er zijn echter ook verwijzingen naar ons land. Bijvoorbeeld: “Ieper, waar kennen we dat van?”, met als derde mogelijkheid: “De plek waar voor het eerst dodelijk chloorgas werd gebruikt”. Waarna je aan de achterzijde van het blaadje uitleg vindt over 22 april 1915, de dag waarop het Duitse leger bij Ieper voor het eerst in de geschiedenis het dodelijk chloorgas gebruikte, om dan voort te gaan met wat de Syrische president Assad met chloorgas aanricht en zo een vluchtelingenstroom op gang brengt. Voorts zijn er ook bijdragen van Vlamingen: een gedicht van Stefan Hertmans over Lampedusa, een tekst van schrijfster-reizigster Lieve Joris, een tekening van GAL…

De ‘Gutmensch scheurkalender 2021’ kost 15 euro en wordt in België verdeeld door uitgeverij EPO.