Met veertien weken vertraging omwille van het coronavirus werd voorbije zondag, 28 juni 2020, in Frankrijk de tweede ronde van de gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Bij de eerste ronde op 15 maart 2020 kon het Rassemblement National (RN), de partij van Marine Le Pen, haar burgemeesterssjerpen behouden in Beaucaire, Fréjus, Hayange, Hénin-Beaumont, Le Pontet en Villers-Cotterêts. Béziers bleef ook in extreemrechtse handen, maar anders dan zes jaar geleden is burgemeester Robert Ménard intussen zijn vertrouwen kwijt in Marine Le Pen. Louis Aliot, de ex-partner van Marine Le Pen, veroverde voorbije zondag het stadhuis van Perpignan met een campagne waarbij elke verwijzing naar het RN ontbreekt (foto hierboven). Voor het overige werd het niet de landelijke doorbraak waarop Marine Le Pen rekende.

De ecologisten zijn tevreden: ze behouden de burgemeesterssjerp in Grenoble en veroveren ook nog de sjerp in zes andere steden met meer dan 100.000 inwoners. In een aantal plaatsen is dat gebeurd in een samenwerkingsverband met de socialisten, wat we in Vlaanderen nog niet snel zien gebeuren (denk aan Antwerpen, waar Groen ‘Samen’ opblies na een affaire waarvoor de socialistische kopman Tom Meeuws later vrijgesproken werd door de rechtbank). De socialisten zijn tevreden want ze behouden Parijs en Lille, en blijven globaal even sterk in de stad- en gemeentehuizen. Rechts is tevreden want ze heeft de burgemeesterssjerp in 261 steden en gemeenten van meer dan 20.000 inwoners, tegen 149 voor links, 21 voor de Macron-aanhangers, 12 voor de ecologisten, 6 voor RN’ers en 5 voor anderen. Verliezer van de verkiezingsdag is de partij van president Emmanuel Macron. In Marseille, met verkiezingen per sector, moet een gemeenteraadszitting nog uitmaken wie burgemeester wordt.

Ecologist Pierre Humric, de nieuwe burgemeester van Bordeaux. Stad die 73 jaar lang in handen was van rechtse burgemeesters. Pierre Humric is verkozen met de steun van de Parti socialiste en andere linkse partijen (foto © YouTube/France 24).

Marine Le Pen trekt zich op aan het door Louis Aliot veroveren van Perpignan, stad met 120.000 inwoners in het zuid-oosten van Frankrijk. Maar daar zijn meerdere kanttekeningen bij te maken, met om te beginnen de persoonlijke relatie. Na twee huwelijken die eindigden op een echtscheiding begint Marine Le Pen in 2009 een relatie met Louis Aliot, toen secretaris-generaal van het Front national (FN). Na tien jaar eindigt vorig jaar de relatie. Aliot zegt nog altijd aanhanger te zijn van het Rassemblement national (RN), maar laat zich niet zien wanneer het RN vorig jaar de campagne voor de Europese Verkiezingen in mei opstart, noch wanneer het RN het nieuwe politieke jaar in september inzet. Aliot werkt aan een “rassemblement local” in Perpignan. Op zijn lijst met 55 kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen staan maar een tiental mensen uit het RN.

Het verkiezingsprogramma mikt op een economische heropleving van Perpignan, meer veiligheid (waarbij ook de oprichting van “een cel voor de strijd tegen discriminatie: racisme, antisemitisme, homofobie…”), meer groen in de stad, een nieuwe stadsontwikkeling, meer democratie en sociale contacten, meer cultuur (met onder andere het openen van een museum over de Joodse cultuur in Perpignan) en sport. Aliot matigt zijn toon, paait de Macron-aanhangers met liberale praat, en doet er alles aan opdat het linkse electoraat thuis zou blijven op de verkiezingsdag. Waarom stemmen voor de enige tegenkandidaat, de weinig populaire rechtse Jean-Marie Pujol die er al twee termijnen als burgemeester op heeft zitten?

Zo haalt Aliot het met 15.743 stemmen (53 % van de uitgebrachte stemmen), tegen 13.908 stemmen voor Pujol (47 % van de uitgebrachte stemmen). Iets meer dan de helft van het totaal aantal stemgerechtigden daagt niet op aan de stembussen. Gezien het kiesstelsel dat de winnaar van de verkiezingen meteen al de helft van de gemeenteraadszetels geeft, vertaalt dit verkiezingsresultaat zich in 42 verkozenen voor de aanhangers van Aliot en 13 voor de aanhangers van Pujol. Het is dus met een stevige meerderheid dat Aliot aan de slag kan. We zullen zien wat het brengt.

Louis Aliot bij het binnenkomen van de eerste verkiezingsresultaten. Naast hem zijn nieuwe levenspartner na Marine Le Pen (foto © YouTube/France 3).

In hetzelfde departement Pyrénées-Orientals als waar Perpignan ligt, is er ook nog Pia (9.000 inwoners) waar het RN de burgemeesterssjerp binnenhaalt. In het departement Tarn-et-Garonne is er Moissac (12.000 inwoners) die een RN-burgemeester krijgt, al benadrukt hij de kandidaat te zijn van alle rechtse kiezers. In het departement Vaucluse zijn er Bédarrides (5.000 inwoners), Mazan (5.000 inwoners) en Morières-les-Avignon (8.000 inwoners) die een RN-burgemeester krijgen. Het RN rekende in dit departement op burgemeesters in Avignon (92.000 inwoners), Carpentras (28.000 inwoners) en Cavaillon (27.000 inwoners), maar dat feest ging niet door. In het departement Pas-de-Calais zijn er burgemeesterssjerpen in Brebières (5.000 inwoners) en Bruay-la-Buissière (24.000 inwoners), maar de winst waarop men rekende in Denain (20.000 inwoners), Lens (31.000 inwoners) en Maubeuge (30.000 inwoners) blijft uit.

Het RN is de burgemeesterssjerp kwijt in Mantes-la-Ville (45.000 inwoners, Yvelines) en Le Luc (11.000 inwoners, Var), en moet ook het stadhuis in de zevende sector van Marseille afgeven. Twee ex-FN/RN’ers, Jacques Bompard in Orange (30.000 inwoners, Vaucluse) en Marc-Etienne Lansade in Cogolin (12.000 inwoners, Var), zijn wél opnieuw verkozen. De tegenkandidaat van het RN in Orange haalt maar 7,9 % van de stemmen, tegen 56,3 % voor Bompard (burgemeester sinds 1995, ex-FN sinds 2005).

In 2014 veroverde het FN twaalf stad- en gemeentehuizen, nu zijn het er vijftien. Dat is een kleinere stap vooruit dan waar het RN op rekende. Daarenboven kreeg het RN bij deze gemeenteraadsverkiezingen minder stemmen en verkozenen. In 2014 waren er 597 kandidatenlijsten, dit jaar nog maar 411. Bij de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen behaalden de RN-lijsten gemiddeld 9,5 % van de stemmen, terwijl het in 2014 nog 15,2 % was. De cijfers lopen uiteen over het aantal gemeenteraadsleden dat het RN nog telt, maar een pak minder is zeker. Volgens France Info heeft het RN nu 840 gemeenteraadsleden die verspreid zijn over 258 gemeenten, terwijl het zes jaar geleden nog 1.438 gemeenteraadsleden en 463 gemeenten waren. Volgens Le Figaro houdt het RN nog 1.021 gemeenteraadsleden over, wat ongeveer een derde minder is dan zes jaar geleden.

Marine Le Pen tijdens een verkiezingsmeeting in Lens. Het lukte haar niet een protegé die ze er een jaar eerder dropte verkozen te krijgen als burgemeester (foto © YouTube/France 3).

Marine Le Pen wilde van de gemeenteraadsverkiezingen een springplank te maken voor de verkiezingen  voor de departementen en de regio’s in 2021, en de presidentsverkiezingen in 2022, maar veel veerkracht gaven haar de voorbije gemeenteraadsverkiezingen niet.