Donderdag 25 juni 2020 brachten zowat alle kranten het bericht dat volgens justitieminister Koen Geens de voorbije jaren een twintigtal extreemrechtse Belgen hebben deelgenomen aan militaire trainingskampen in het buitenland. Het merendeel van die kampen ligt in Rusland en andere landen van het voormalig Oostblok (foto hierboven: het bericht in De Morgen, 25 juni 2020). Bij het VRT-televisienieuws was het geen item waard. De RTBF opende er daarentegen de televisienieuwsuitzending van 19u30 mee (foto hierboven). Volgens de RTBF waren Belgen onder andere bij ‘Russkoe imperskoe dvizhenie’ (RID, “Russische keizerlijke beweging”) op training.

RID is een ultranationalistische extreemrechtse paramilitaire organisatie, gevestigd in Sint-Petersburg (het vroegere Leningrad, Rusland). RID beschikt over twee trainingsfaciliteiten in Sint-Petersburg (‘Partizaan’), waar groepen van telkens 10 tot 15 mensen opgeleid worden. Men oefent er gevechtstechnieken met lijf-aan-lijf gevechten en gebruik van wapens, voor aanvallen in een bos én in een stad. RID beschikt ook over een paramilitaire eenheid: het ‘Keizerlijk legioen’.

RID werd opgericht in 2002 en zou pas vanaf 2014 haar paramilitair luik uitbouwen. Aanleiding is Donbass, in het oosten van Oekraïne, waar een burgeroorlog ontketend wordt door pro-Russische groepen en RID vrijwilligers van het ‘Keizerlijk legioen’ naartoe stuurt om de opstandelingen te ondersteunen. Het ‘Keizerlijk legioen’ is ook actief in Syrië (waar het strijdt “ter verdediging van de christenen”) en Libië (waar het partij kiest voor Khalifa Haftar die het oostelijk deel van Libië controleert).

De relatie met de Russische staat en president Vladimir Poetin is dubbel. Het pro-tsaristisch wereldbeeld van RID botst natuurlijk met de huidige politieke ordening in Rusland. Maar het Kremlin gedoogt de RID-activiteiten zolang die parallel lopen met de doelstellingen van het Russisch buitenlands beleid, zoals onenigheid en instabiliteit in Europa zaaien. Europese ultranationalisten uiten vaak hun bewondering voor Poetin die het model van traditionele Russische mannelijkheid uitstraalt, en het homohuwelijk, LGBTQ-rechten en liberalisme verwerpt. RID staat ideologisch op dezelfde lijn, maar verafschuwt Poetin en de oligarchische elite die hem ondersteunt.

Screenshot van een propagandafilm van de ‘Russische keizerlijke beweging’ (RID), aangevuld met beelden en commentaar van Radio Free Europa / Radio Liberty.

Op 6 april 2020 zette het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken de ‘Russische keizerlijke beweging’ (RID) en drie van haar leiders (Stanislav Anatolyevich Vorobyev, Denis Valliullovich Gariyev en Nikolay Nikolayevich Trushchalov) op haar lijst van het wereldwijde terrorisme. Daarmee is het de eerste witte supremacistische groep die door de Amerikanen op die lijst van terroristische organisaties werd gezet. Vorobyev is de oprichter en algemeen leider van RID; Gariyev is het hoofd van de paramilitaire arm van RID, het ‘Keizerlijk legioen’; Trushchalov is de coördinator van de externe betrekkingen.

Als gevolg van de beslissing van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken werden de Facebook-, Twitter- en Instagram-pagina’s van RID gesloten. De Russische federale dienst voor supervisie van de communicatie, informatietechnologie en massamedia Roskomnadzor blokkeerde vervolgens de toegang tot de RID-website, wat RID parten speelt want zo zijn de artikels maar ook de webwinkel van RID niet langer toegankelijk. RID kan nog wel communiceren via VKontakte (het Russische Facebook) en via Telegram. Op VKontakte heeft het 14.300 volgers.

RID heeft paramilitaire trainingen gegeven aan minstens Duitse, Finse, Poolse en Zweedse neonazi’s. Zo kregen de Zweedse neonazi’s Anton Thulin en Viktor Melin er in 2016 een opleiding, om na terugkeer in Zweden in Göteborg bomaanslagen te plegen op huizen waar vluchtelingen opgevangen worden en politieke tegenstanders bijeenkomen. De twee zijn voor die feiten veroordeeld, maar de contacten met Zweedse neonazi’s bleven. Op 26 januari 2020 werd de Rus Anatoly Udodov aangehouden op de luchthaven van Stockholm, nadat de politie bij hem verborgen wapens ontdekte.  Zweedse politiediensten verdenken Udodov ervan mensen te ronselen voor de RID-trainingskampen. Udodov had daarvoor goede contacten met de neonazistische ‘Svenska motståndsrörelsen’ (SMR, “Zweedse weerstandsbeweging”).

De Zweedse neonazi’s Anton Thulin en Viktor Melin op training bij RID (foto © Polis Sverige).

Geleidelijk aan geraakt meer en meer bekend over de deelnemers aan de paramilitaire training van RID. Het Argentijnse Infobae schreef op 14 juni 2020 dat de RID ook opleiding gaf aan leden van Atomwaffen Division, neonazi’s uit de Verenigde Staten met afdelingen in Canada, Duitsland en Zweden. Focus en andere Duitse media schreven een week eerder dat de Duitse veiligheidsdiensten op de hoogte zijn van de training van Duitse neonazi’s in Rusland. Ook al bij RID. Om juridische redenen konden ze de neonazi’s niet verbieden af te reizen naar Sint-Petersburg.

Waarschijnlijk om dezelfde reden zegt Koen Geens, in zijn antwoord aan Groen-parlementslid Jessika Soors, dat het bijwonen van een paramilitaire opleiding “niet per definitie illegaal” is. Sommige kampen bieden ook hun diensten aan bewakingsfirma’s aan. Maar met RID is er natuurlijk nog wat anders aan de hand. Volgens minister Geens zijn er 25 rechtsextremisten opgenomen in de Gemeenschappelijke Gegevensbank (GGB), de vroegere OCAD-lijst waarop ooit alleen maar Syriëstrijders stonden. Het ruimer plaatje, blijkt uit het antwoord van minister Pieter De Crem op een parlementaire vraag van PS-parlementslid Daniel Senesael in oktober vorig jaar, bevat 2.848 rechtsextremisten die ‘gevolgd’ worden door de politiediensten. Maar nog even terug naar RID.

De VKontakte-pagina van RID, 23 juni 2020: Verontwaardigd over de gevangenisstraf voor een man die een LGBTQ-vlag in de Verenigde Staten in brand stak. RID vertelt er niet bij dat de straf – 16 jaar cel – zo zwaar is omdat de man een onverbeterlijke veelpleger is en tegelijkertijd een stripclub in brand wilde steken (foto © VKontakte).

RID zoekt graag internationale fora op. Zo nam het onder andere in november 2019 deel aan een conferentie in Oostenrijk, in wat vroeger een paleis was van de Oostenrijkse keizer Franz Joseph I (1830-1916), en nam het diezelfde maand ook deel aan een internationale conferentie in Spanje van het extreemrechtse Democracia Nacional (DC), partner van het Belgische partijtje Nation in de zogenaamde Alliance for Peace and Freedom (APF).

Zowat heel die APF was dan weer op 22 maart 2015 op het ‘International Russian Conservative Forum’ in Sint-Petersburg, ingericht door de nationalistische Russische partij Rodina, met ondersteuning van RID. RID dat ook met de grootste delegatie op de conferentie was. Op de eerste foto van een Russische reportage over deze conferentie zien we Kris Roman (Euro-Rus, uit Dendermonde) als spreker. Van Kris Roman is bekend dat hij niet alleen zowat de helft van het jaar op reis is in Rusland, en er graag de media te woord staat, maar ook graag wapens uittest in Rusland. In 2018 was Kris Roman als ‘onafhankelijk waarnemer’ in Donbass om er het verloop van de verkiezingsverrichtingen te volgen die de gehechtheid aan Rusland moesten bevestigen. Sindsdien is Kris Roman de vertegenwoordiger in België van ‘Donetskaja narodnaja respoeblika’ (DNR, “Volksrepubliek Donetsk”), whatever it means.

Kris Roman (Euro-Rus, Dendermonde) op een conferentie die ondersteund werd door RID in Sint-Petersburg in 2015, en Kris Roman die datzelfde jaar in Rusland wapentuig uitprobeert (foto’s © http://avrora-consurgens.blogspot.com en Facebook).