Voorbije zondag 17 mei 2020 was niet alleen de dag waarop de jaarlijkse herdenking van de oostfronters in Stekene niet kon doorgaan, het was ook een dag die ze bij ’t Pallieterke “met heel veel toeters en bellen” hadden willen vieren. Op 17 mei 1945 rolde immers het eerste exemplaar van het Vlaams radicaal weekblad ’t Pallieterke van de persen. Het coronavirus zorgde ervoor dat de festiviteiten naar later moeten verschuiven, maar wij blikken toch al even terug op die 75 jaar. De politieke lijn, de medewerkers, de verjonging…

Oprichter en eerste hoofdredacteur is Bruno De Winter die aanvankelijk aan de slag is bij Het Handelsblad waar hij Wetstraatverslaggever is en auteur van een populaire rubriek die hij ondertekent met ”’t Pallieterke” – naar Pallieter, de levensgenieter uit de gelijknamige streekroman van Felix Timmermans. Anglofiel zijnde keurt Bruno De Winter de collaboratie af, maar hij gaat te keer tegen de bestraffing van de collaborateurs die hij ziet als een “reusachtige anti-Vlaamse machinatie”. De eerste twee jaar gaat bijna de helft van alle politieke artikels daarover, en daarna blijft het nog jaren een belangrijk onderwerp.

’t Pallieterke wordt eerst op 58.000 exemplaren verkocht, om einde jaren veertig te stabiliseren rond de 30.000 exemplaren. Bijtende en hekelende humor is het stijlkenmerk. Volgens de Encyclopedie van de Vlaamse Beweging “balanceerde” het blad “voortdurend op de rand van het anti-parlementarisme: verkiezingen en de werking van het parlement werden en worden meewarig tot misprijzend bekeken”. Er worden twee cartoonisten geselecteerd, waaronder Jef Nys die tien jaar tekent voor ’t Pallieterke om nadien met de populaire stripreeks Jommeke uit te pakken. Wie oude nummers van ’t Pallieterke (1945-2017) wil lezen, kan die digitaal hier vinden. Wie meer wil weten over de cartoonisten van ’t Pallieterke vindt het hier.

Het eerste nummer van ’t Pallieterke, 17 december 1945 (foto © ADVN).

In 1955 overlijdt Bruno De Winter op 45-jarige leeftijd en wordt Jan Nuyts hoofdredacteur. Jan Nuyts is sinds 1 oktober 1946 redactiesecretaris en blijft 45 jaar lang hoofdredacteur. Onder Nuyts neemt het aantal bladzijden en medewerkers van ’t Pallieterke sterk toe. Belangrijke nieuwe medewerkers zijn Jan Merckx en de broers Arthur en Hector De Bruyne.

Jan Merckx is journalist bij de kranten De Nieuwe Gids en Het Handelsblad, en vervolgens uitgever van weekbladen als TV Express en Zie-Magazine. Vanaf 1953 schrijft hij anoniem de hoofdartikels van ’t Pallieterke. In 1981 stopt hij daarmee om uitgevers en kapitaal te verzamelen voor het opstarten van een commerciële televisiezender. Vanaf 1989 kleurt zo VTM de dag van nogal wat Vlamingen. Arthur De Bruyne is de vader van kleinkunstzanger Kris De Bruyne; broer Hector De Bruyne wordt in beroep tot zeven jaar gevangenisstraf veroordeeld voor collaboratie met de nazi’s (maar verbleef maar even effectief in een gevangenis) en wordt als Volksunie-politicus minister van Buitenlandse Handel (1977-1979).

Nog meer bekende koppen schrijven anoniem of onder schuilnaam voor ’t Pallieterke. Onder hen: Karel Dillen, die later het Vlaams Blok zal oprichten; Jan Brans, bij verstek ter dood veroordeeld voor collaboratie en later mee aan de wieg van het Vlaams Blok; Louis De Lentdecker, gerechtsjournalist bij De Standaard; en de Gazet van Antwerpen-journalisten Jan Veestraten, Ward Hulselmans en Leo De Ceuster. Deze laatste wordt einde 2000 de derde hoofdredacteur van ’t Pallieterke. Intussen is de scherts in het blad meer en meer vervangen door als ernstig bedoelde bijdragen. Het blad wordt ook nationalistischer: van federalisme gaat het naar separatisme.

Van bij het ontstaan van de Volksunie (VU) in 1954 wordt die partij omarmd, op de progressieve VU-politici na. De CVP (nu: CD&V) wordt verguisd, met uitzondering van de conservatieve en flamingante CVP-politici. In de jaren tachtig zit ’t Pallieterke verveeld met de verdeeldheid van haar lezerspubliek tussen de VU en het Vlaams Blok. Vanaf de doorbraak van het Vlaams Blok op de ‘Zwarte Zondag’ van 24 november 1991 valt elke remming weg voor steun aan het Vlaams Blok.

Nieuwe anonieme medewerkers dan wel onder schuilnaam zijn onder andere: Jef Elbers, oud-VMO’er en berucht zanger; Gerolf Annemans, die vervolgens carrière maakt bij het Vlaams Blok/Vlaams Belang; en Peter De Roover, intussen fractieleider van de N-VA in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. De regel is dat medewerkers hun pen moeten neerleggen zodra ze een politiek mandaat bekleden. Maar intussen hebben ze ’t Pallieterke in een bepaalde richting geduwd, en hun opvolgers zijn niet ander slag van volk.

Grote foto: Gerolf Annemans te gast in het VRT-programma De afspraak op vrijdag (foto © VRT). Kleine foto: In de eerste helft van de jaren tachtig vulde Gerolf Annemans onder andere de televisierubriek in ’t Pallieterke onder het pseudoniem Iustinus. Hij eindigde zijn commentaar daar steevast met: “Voor het overige ben ik van mening dat de BRT uit de ether moet verdwijnen” (foto ’t Pallieterke, 5 mei 1983 © ADVN). Gerolf Annemans: voortdurend erop hameren dat de BRT (nu: VRT) moet verdwijnen, en toch regelmatig door Ivan De Vadder en anderen uitgenodigd worden voor VRT-programma’s. 
Jan Merckx schreef van 1953 tot 1981 anoniem het wekelijks het hoofdartikel van ’t Pallieterke. In 1981 begint hij uitgevers en kapitaal te verzamelen waardoor op 1 februari 1989 VTM van start kan gaan. De huidige medewerkers zijn natuurlijk niet schatplichtig aan ’t Pallieterke, maar de commerciële televisiezender VTM is er wel gekomen mede op aansturen van ’t Pallieterke-medewerkers (foto © cc. Wikipedia/VTM). 

Vanaf eind 2010 is Karl Van Camp hoofdredacteur van ‘t Pallieterke. Karl Van Camp studeerde architectuur in Brussel, waar hij in de jaren tachtig actief is als lid van de Nationalistische Studentenvereniging (NSV) en als correspondent studentenleven voor ’t Pallieterke.

Met het succes van de N-VA groeit ook de sympathie voor die partij, maar als jarenlange trouwe lezer van ’t Pallieterke (iemand moet het doen) vinden we dat bij ’t Pallieterke het hart nog altijd iets sneller klopt voor het Vlaams Belang. Als in het vooruitzicht van de verkiezingen op 26 mei 2019 een N-VA-parlementslid gevraagd wordt om de veertien dagen een column te schrijven ter afwisseling van de column van een Vlaams Belang-parlementslid, wordt het Sander Loones die de column mag schrijven. Hij is de kleinzoon van VNV-oorlogsburgemeester Honoré Loones en familielid van de eigenaar van het (intussen afgebroken) hotel Die Prince in Oostende dat elke week adverteerde in ‘t Pallieterke.

Het is niet bekend wat tegenwoordig de oplage van ’t Pallieterke is. Het laatst gepubliceerd cijfer is 17.000 exemplaren, maar dat is een cijfer van vijf jaar geleden. De uitdunning van het trouw maar sterk verouderend lezerspubliek zet zich allicht voort, en het “coronagedoe” maakt de zaak er niet beter op. In het nummer van vandaag (illustratie helemaal bovenaan) schrijft Karl Van Camp: “Onze losse verkoop heeft toch wel een klopje gekregen. Wie gaat er immers aanschuiven bij de dagbladhandel of in een grootwarenhuis?” Wij kennen anders nogal wat volk dat aanschuift bij de dagbladhandel en supermarkten, maar daarom niet voor ’t Pallieterke.

Anno 2020 is van het doorgaans zestien bladzijden tellend ‘t Pallieterke enkel nog de laatste bladzijde als satirisch bedoeld. Het blad beschikt nog steeds over medewerkers die schijnbaar beroepshalve vaak in het federaal en Vlaams parlement vertoeven, en buiten het medeweten van hun werkgevers hun aparte versie van de feiten doorgeven aan ’t Pallieterke. Over de tribulaties op het Antwerps stadhuis berichtte jarenlang ‘Pagadder’, wat een nom de plume was voor Het Nieuwsblad-journalist Staf De Lie. Waarom de rubriek van ‘Pagadder’ plots niet meer verscheen, is nooit medegedeeld aan de ’t Pallieterke-lezers. Toen ‘Borluut’ te vaak bijdragen leverde die frontaal ingingen tegen een bepaalde clan bij het Vlaams Belang in Gent werd ‘Mathildis’ de ’t Pallieterke-correspondent in Gent.

Huidig hoofdredacteur van ’t Pallieterke Karl Van Camp (foto © Facebook).

Een verjonging van ’t Pallieterke is een hopeloze zaak. Daarom wordt op 8 december 2016 de website Sceptr gelanceerd. ’t Pallieterke en Sceptr delen hetzelfde redactielokaal in Antwerpen. Karl Van Camp en twee medewerkers van ’t Pallieterke vormen de raad van beheer. Bij de start van Sceptr zijn minstens zeven medewerkers ook medewerkers van ’t Pallieterke. Veertien medewerkers zijn de jongste jaren actief (geweest) bij het Katholiek Vlaams Hoogstudenten Verbond (KVHV). Onder hen hoofdredacteur Jonas Naeyaert (intussen perswoordvoerder van het Vlaams Belang) en Dries Van Langenhove en Tom Vandendriessche (beiden intussen Vlaams Belang-parlementslid).

Sceptr neemt vooral berichten over die bij online kranten verschijnen. Door de selectie van onderwerpen en accenten die gelegd worden is het een Vlaamse alt-right website. De teller die geafficheerd wordt van het aantal keren dat een artikel online gedeeld wordt, lijkt vele malen sneller te gaan dan het in werkelijkheid is – te oordelen aan de Facebooktijdlijnen van honderden leden van N-VA en Vlaams Belang, en andere Vlaams-nationalisten en rechts-radicalen. Na het vertrek eind 2019 van Jonas Naeyaert naar het Vlaams Belang is Carl Deconinck ad interim hoofdredacteur. Hij was de instructeur boksen op de zomerschool van Schild & Vrienden in 2017.

Screenshot Sceptr. Website gelanceerd door ’t Pallieterke om een jonger en ander publiek aan te trekken. ’t Pallieterke en Sceptr delen dezelfde redactielokalen in Antwerpen. Jonas Naeyaert, eerste hoofdredacteur van Sceptr, is inmiddels perswoordvoerder van het Vlaams Belang. Zijn opvolger was instructeur boksen bij Schild & Vrienden.

Naar aanleiding van 75 jaar ’t Pallieterke zou donderdag 26 maart 2020 in een zaal van het Vlaams Parlement in Brussel een academische zitting ingericht worden met als thema ‘De media in Vlaanderen; Vlaanderen in de media’. Hoofdredacteur Karl Van Camp zou er spreken over ’t Pallieterke “75 jaar vrij en vrank”; Frans Crols, ex-hoofdredacteur van Trends en nu medewerker van ’t Pallieterke, zou een debat modereren tussen vier journalisten; en barones Mia Doornaert zou een laudatio uitspreken voor ’t Pallieterke. Om het evenement aan te kondigen werd een flyer verstuurd samen met Vlaams Belang Magazine, het ledenblad van het Vlaams Belang, en Leo, het ledenblad van de N-VA. Allemaal kosten voor niets, want de academische zitting kon niet doorgaan door het coronavirus.

’t Pallieterke, 6 juli 2011 (markering door ons) (foto © ADVN).