Zelf hebben we voorbije zondag, via de regionale televisiezender TV Oost, urenlang naar de carnavalstoet in Aalst gekeken. Niet dat het boeiende televisie was, maar een mens bekijkt de stoet beter eens vooraleer er zich een mening over te vormen. En onze eerste reactie was er een van respect… voor de prachtige kostuums van enkele duizenden deelnemers bij de vaste groepen in de carnavalstoet. Daar is werk en creativiteit in gestoken. Maar een zakdoek kan nog zo mooi zijn, eens erin gesnuit trekt de vieze snot alle aandacht. Zo ook de enkele tientallen die per se wilden spotten met de joden.

Dat een ‘klaagmuur’ in het Aalsters dialect ‘klaugmier’ heet, is nog geen reden om vervolgens joden als mieren uit te beelden. Cultuursocioloog Walter Weyns (UAntwerpen) zegt daarover vandaag in Het Nieuwsblad: “Nazi’s vergeleken joden heel bewust met ongedierte. Hen ontmenselijken verlaagde namelijk de drempel voor wie de joden moest doden tijdens de Holocaust. Onschuldig is de vergelijking dus niet. Jogchum Vrielink, professor discriminatierecht aan de Université Saint-Louis in Brussel, noemt de klaagmieren ronduit antisemitisch, maar is het ook strafbaar?

Jogchum Vrielink: “Dat denk ik niet. De eisen voor het beperken van de vrijheid van meningsuiting zijn vrij strikt. Je moet actief aansporen tot haat. Doen ze dat door zichzelf te verkleden? In juridische termen zal dat volgens mij niet zo gezien worden. Je moet bovendien aantonen dat iemand de kwaadaardige intentie had om te dóén haten. Daarvoor bekijkt de rechter de context, in dit geval carnaval. Ik denk dus niet dat een rechter dit zou bestraffen. Toch dit jaar niet. Als de carnavalisten er telkens een schep bovenop doen, zou een rechter wel kunnen oordelen dat het strafbaar wordt. Carnaval is geen carte blanche: er blijven grenzen.”

Dat een ‘klaagmuur’ in het Aalsters dialect ‘klaugmier’ heet, is nog geen reden om vervolgens joden als mieren uit te beelden. “De nazi’s vergeleken joden heel bewust met ongedierte. Hen ontmenselijken verlaagde namelijk de drempel voor wie de joden moest doden tijdens de Holocaust.” (foto © TV Oost).  

Andere struikelstenen zijn de goudstaven die tussen joodse karikaturen lagen, en de haakneuzen. Het eerste is een stereotiep dat voorkomt uit de middeleeuwen, zegt Ludo Abicht die deze kwestie uitgebreid behandelde in zijn boek De eeuwige kop van Jood. Een geschiedenis van het antisemitisme. Ludo Abicht: “In de middeleeuwen waren alle bankiers of geldleners joden omdat christenen geen geld mochten lenen tegen intrest. Joden konden niet zondigen tegen de Kerk, dus legde de overheid hen het geld lenen op. Een gehate positie, want leners betalen natuurlijk niet graag intresten. En alhoewel de meerderheid van de joden toen arme mensen waren die in getto’s leefden, is het beeld van de joodse bankiers blijven bestaan.”

“De haakneus gaat terug op antisemitische afbeeldingen, zeker omdat er niet zoiets is als een joodse neus”, vult Jogchum Vrielink aan. “Idem voor die goudstaven. Oké, mensen voorstellen als dieren lijkt me moreel nog ernstiger, maar ook deze afbeeldingen blijven antisemitisch voor mij.” Over “mensen voorstellen als dieren” gesproken, er waren niet alleen de Kalisjekloesers met hun ‘klaugmieren’. Er waren ook nog De Lodderoeigen die het cordon sanitaire rond het Vlaams Belang willen zien doorbreken, en AKV Tisj die de politici van het Vlaams Belang van langs de zijlijn willen opvissen. Er zijn aanwijzingen dat het die groepen om meer dan een grap gaat, dat het hen ernst is. Alleszins werd vanop de wagen van De Lodderoeigen gezongen over “linkse ratten”. Maar blijkbaar is de vergelijking van progressieve mensen met ratten al zo ingeburgerd, met dank aan Tom Van Grieken en zijn Schild & Pint-avonden, dat niemand in de media zich daar aan stoort.

De carnavalswagen met v.l.n.r. de ‘bizons’ Gerolf Annemans, Filip Dewinter en Anke Van dermeersch van waarop vrolijk over “linkse ratten” werd gezongen (foto © TV Oost).

Ana Milosevic, postdoctoraatsonderzoeker aan het Leuvens Instituut voor Criminologie, signaleert in De Morgen een bord met “tnief reglement joeds fiejstcomitee”. Ook al grappig bedoeld? Feit is dat de voor zijn activiteiten bij het neonazistische Bloed Bodem Eer Trouw (BBET) veroordeelde Tomas Boutens dat reglement voorbije zondag meteen op zijn Facebookpagina plaatste, waar het intussen geliket werd door een 70-tal mensen. Voor Boutens is dit het verderzetten van het verleden. Al in het eerste nummer van het BBET-tijdschrift, toen nog met als naam Blood & Honour. Div. Vlaanderen – Flanders, staan drie artikels tegen ‘ZOG’ (de vermeende wereldheerschappij via de ‘Zionist Occupation Government’) en twee afbeeldingen die joden moeten karakteriseren. Zoals die van een jood die geslachtsgemeenschap heeft met een varken.

Het ‘feestreglement’ zoals voorbije zondag gepubliceerd op de Facebookpagina van Tomas Boutens (rechts in beeld), het verderzetten van het verleden zoals al in het allereerste nummer van Boutens’ tijdschrift begin jaren 2000 uitgehaald werd naar de joden (links in beeld) (foto’s © Facebook en archief AFF).

In een interview in Het Laatste Nieuws merkt de krant op dat De Vismooil’n (die vorig jaar de controverse in gang staken met hun joodse karikaturen) dit jaar als thema ‘Vogelvrij’ kozen, een stempel die in nazi-Duitsland ook op joden werd gekleefd. Het Aalsterse stadsbestuur had hen dit kunnen verduidelijken. Zoals het ook aan de Kalisjekloesers had kunnen zeggen dat joden uitbeelden als ongedierte geen goed idee is omdat de nazi’s dat ook deden. Reactie van burgemeester Christoph D’Haese (N-VA, foto helemaal bovenaan): “Dan kom je volgens mij toch heel dicht in de buurt van censuur en ik wens niet de moraalmeester te spelen.” Aan politiek doen zonder moraal, dat is het verhaal van de N-VA in Aalst en bij N-VA-partijvoorzitter Bart De Wever die Christoph D’Haese niet tot ontslag nemen dwingt wegens onbekwaamheid én slechte wil. Op de drie overlegmomenten die Unia het voorbije jaar belegde tussen Aalsterse carnavalisten en Joodse organisaties gaf Christoph D’Haese telkens verstek.

Intussen werd ook elders in de wereld carnaval gevierd, en daar ging het nog slechter maar ook veel beter aan toe. Nog slechter: Onlangs werd er in Kroatië in een vonnis een homokoppel het recht verleend om pleegouders te worden. Als reactie hierop werd tijdens het traditionele straatcarnaval in het Kroatische stadje Imotski een kartonnen afbeelding van een homokoppel met kind als ‘’mascotte van het kwaad’’ gekozen. Het gezicht van het kind was bedekt met een foto van een sociaaldemocratisch parlementslid. Na de carnavalsparade werd de kartonnen afbeelding van het homokoppel met een kind, onder begeleiding van een muziekkapel en met veel kinderen in de buurt, in brand gestoken zoals te zien is in deze video.

Een homokoppel pleegouder, voor carnavalisten in Kroatië een “mascotte van het kwaad” en dus in brand te steken (foto © YouTube).

Veel beter: Didier Vanderslycke, coördinator van Orbit vzw die rond diversiteit en migratie werkt, wijst in De Standaard naar het voorbeeld van Mangueira, één van de oudste en bekendste sambascholen in Rio de Janeiro (Brazilië). Didier Vanderslycke: “(Die sambaschool) kiest al jaren resoluut voor thema’s rond sociale gelijkheid en rechtvaardigheid, tegen racisme en discriminatie van minderheidsgroepen. Ze zingt over verdrukten en verdrukkers in de stad en in het land. Ze toont alternatieve verhalen en pleit tegen vooroordelen.”

Volgens Didier Vanderslycke moet dit in Aalst ook kunnen, mits Aalst vooraf het voorbeeld van onder andere Hasselt, Genk, Gent, Mechelen en Leuven volgt door toe te treden tot de Coalitie van Europese Steden tegen Racisme (ECCAR). Die steden verklaarden zich akkoord om een tienpuntenactieplan uit te werken in de strijd tegen racisme. En zo kan het carnaval in Aalst écht plezant worden, zoals in Mangueira.

De naam “Didier Vanderslycke” moet overigens een belletje doen rinkelen bij Bart De Wever, minstens bij zijn echtgenote. Didier Vanderslycke was immers de priester die op 11 juli 2009 in de Sint-Willibrorduskerk in Berchem het kerkelijk huwelijk tussen Bart De Wever en Veerle Hegge voltrok. Zou Bart De Wever in het skioord waar hij nu verblijft De Standaard online lezen? Of zou zijn echtgenote hem hiervoor aan de mouw trekken? Al blijft de kans klein dat Bart De Wever het een goede suggestie vindt. Eerder weigerde Antwerpen, onder Bart De Wever als burgemeester, om toe te treden tot de Coalitie van Europese Steden tegen Racisme.

Maar zoals nu in Aalst kan men toch ook niet blijven voortmodderen.

Mangueira, sambaschool in Rio De Janeiro die voor haar jaarlijkse parade vertrekt van thema’s als sociale gelijkheid en rechtvaardigheid. Een andere insteek dan in Aalst (foto © cc. Wikimedia – Tânia Rêgo/Agência Brasil).