“Moet Bart De Wever (N-VA) straks ‘een Joris Van Severen’ doen, en vervellen tot ‘redder van België’?”, vraagt Newsweek-journalist Wouter Verschelden zich af. Voor alle duidelijkheid: Wouter Verschelden is niet onze favoriete Wetstraat-journalist. Wij geloven meer in de verscheidenheid van stemmen in de Wetstraat. Niets is daar noodzakelijk zoals het lijkt. Maar de redenering is interessant.

Wouter Verschelden: “De geschiedenis zit vol ironische plotwendingen. Misschien krijgt de Wetstraat die straks ook wel, als er toch een paars-geel kabinet tot stand zou komen voor het federale België. Een ‘mystiek huwelijk’ tussen N-VA en PS, de twee grote machtspartijen van Noord en Zuid, die samen het land ‘in handen nemen’, en een sociale politiek koppelen aan de nodige hervormingen om van België een beter land te maken?

Het is een stille droom die één man alvast koestert: koning Filip.

Het is een geheim dat er al lang geen meer is onder de voorzitters en onderhandelaars in de Wetstraat: het Paleis heeft liefst een regering die in beide landsdelen op een meerderheid leunt, die stabiel is, de Belgische constructie kan rechthouden, en mogelijk zelfs stutten in de toekomst.

De koning mag daarbij het initiatief nu dan wel in handen hebben gelegd van twee informateurs, notoire nieuwkomers in het landschap, Joachim Coens (CD&V) en Georges-Louis Bouchez (MR), het zijn uiteindelijk toch twee andere tenoren en enkel zij, die dergelijk mystiek huwelijk kunnen sluiten: Bart De Wever (N-VA) en Paul Magnette (PS). Elke ‘centrumstrategie’, elke ‘centrale as’ of elk ‘middenweg-pact’ is gedoemd om eerst langs beiden te passeren.

Zowel Magnette als De Wever moeten desgevallend de wil tonen om mee te stappen in dergelijk scenario, al dan niet met een leidende rol voor hun beider voorzitters, liefst in de regering.”

Bart De Wever poserend voor een smartphonefotograaf op de nieuwjaarsreceptie van de stad Antwerpen, maar wat met België? (foto © AFF).

“Alles is ondergeschikt aan het bredere belang, maar tot welk nut? Maar voor we het hoogste ambt gaan uitdelen, toch eerst de vraag hoe het tot stand zou kunnen komen, dergelijk paars-geel scenario. Het is de moeite om daarbij een empathische oefening te doen, zowel voor PS als N-VA.

Federale machtsdeelname voor de N-VA, mét de PS, en met Vlaams Belang in de nek, wat levert dat op voor De Wever? Electoraal is het effect duidelijk: niemand twijfelt eraan dat de N-VA dan opnieuw een haircut pakt, een stevig aantal procenten trimt van z’n positie als marktleider aan Vlaamse kant, en in 2024 verzwakt uit het avontuur komt.

Maar N-VA blijft voor zichzelf graag geloven dat ze geen machtspartij als een ander is. Het credo is altijd geweest dat zowel partij als personen ondergeschikt zijn aan het bredere belang, the bigger picture. Alleen is de cruciale vraag: tot welk nut? Het koninkrijk langer op de been houden, is nu niet bepaald de core business van de N-VA, wel integendeel.

‘Moet De Wever dan nu plots ‘een Joris Van Severen’ gaan doen?’, zo klinkt de vraag binnen N-VA. De historische verwijzing naar de case van Joris Van Severen, de Vlaams-nationale leider van Verdinaso uit het interbellum, spreekt tot de verbeelding. (Toevoeging van Antifascista Siempre: Bart De Wever schreef overigens in zijn jonge jaren een lang en goed artikel over Joris Van Severen.) Zonder twijfel is Van Severen één van de meest boeiende, en uiteraard ook controversiële figuren uit de geschiedenis van het Vlaams nationalisme (…).”

Joris Van Severen (afbeelding @ RV).

“Van Severen was immers in de loop van z’n politieke carrière nogal ‘flexibel’ met hoe hij het ‘volk’ zag, wiens belangen hij vertegenwoordigde, waarvoor hij een ‘natie’ wilde bouwen (over ‘wat’ hij wilde bouwen, een fascistische ‘Nieuwe Orde’, gaan we hier niet verder in detail).

Begonnen als klassieke anti-Belgische Vlaams-nationalist, schoof Van Severen geleidelijk aan op naar een Dietse natie (Vlaanderen, Nederland en Frans-Vlaanderen) om te eindigen in een ‘Bourgondisch’ nationalisme, waarbij het belgicisme omarmd werd en Walen (net als Friezen en Luxemburgers) op basis van bloed en afstamming ook ‘Dietsers’ waren in de ogen van Van Severen, zij het ‘geromaniseerd’. Overigens lachte Van Severen binnenskamers zelf met hoe hij de oeverloze discussies rond de term ‘volk’ tussen z’n partijgenoten handig had opgelost.

De Wever mag dan zich zo’n twintig jaar geleden verdiept hebben in het politieke gemanoeuvreer van Van Severen, hij lijkt vandaag niet bepaald klaar om dergelijke ‘verbreding’ van het N-VA-nationalisme te gaan doorduwen, om er een ‘Belgische’ saus op te gieten”, vervolgt Wouter Verschelden. “Het feit alleen al dat binnen N-VA naar een figuur als Van Severen wordt verwezen, om een mogelijke federale bocht straks historisch te duiden, belooft niet veel goeds. Dat De Wever gesprekken met de PS omschrijft als ‘tegen de gordijnen praten’, mag evenmin geruststellen, al blijft een oefening voor de achterban altijd best met een korrel zout te nemen.”

Kortom, we weten nog niet waar het gaat eindigen met de federale regering. Wat staat er in het rapport dat de federale informateurs Georges-Louis Bouchez (MR) en Joachim Coens (CD&V) maandag zullen overhandigen aan koning Filip? Joris Van Severen werd in gevangenschap in Abbeville op 20 mei 1940 neergeschoten door Franse militairen. De meningen verschillen dan ook of Joris Van Severen Vlaanderen uiteindelijk onder nazistische knoet wilde leiden dan wel dat het realistisch zou zijn dat een Heel-Nederlandse of Belgische staat los kan bestaan van nazi-Duitsland. Wij geloven daar alvast niet in.

In elk geval: met de federale regeringsvorming en kronkelende gedachten van Bart De Wever is een Joris Van Severen-scenario niet uitgesloten.