Vorige week eindigde de televisiereeks ‘Kinderen van het verzet’ op Canvas (op VRT NU kan je de reeks evenwel nog altijd bekijken). De televisiereeks leverde alvast op dat de gemeenteraad in Kortrijk op 18 november 2019 besliste om niet langer een straat te vernoemen naar priester-dichter maar ook notoir collaborateur Cyriel Verschaeve. CD&V-fractieleidster Hannelore Vanhoenacker, die het voorstel lanceerde om de Cyriel Verschaevestraat als straatnaam te schrappen, vatte het in De Morgen samen als: “De Cyriel Verschaevestraat lag tussen straten die vernoemd zijn naar andere schrijvers. Maar bij Cyriel Verschaeve worden zijn literaire kwaliteiten overschaduwd door het collaboratieverhaal. Misschien keek men daar vroeger minder naar, maar nu zijn de tijden veranderd.” (verslag van de gemeenteraadszitting in Kortrijk over dit agendapunt vanaf 2u43’30” in dit beeldverslag). Dat het destijds een CVP-bestuur was dat een straat naar Cyriel Verschaeve vernoemde, pleit voor het voortschrijdend inzicht bij de CD&V in Kortrijk.

Hopelijk wordt nu de Cyriel Verschaevestraat in Kortrijk vernoemd naar een lokale verzetsman of -vrouw. Hannelore Vanhoenacker stelde alvast Evarist De Geyter voor die in de Eerste Wereldoorlog spioneerde voor het verzet. In Zwijndrecht, vlakbij Antwerpen, zijn reeds drie straten vernoemd naar drie van de vier plaatselijke verzetsmensen uit de Tweede Wereldoorlog. De vierde – de 93-jarige vader van huidig burgemeester André Van de Vyver – is nog in leven en dan is het niet gebruikelijk al een straat naar hem te vernoemen. In Gent is zopas het openbaar onderzoek beëindigd om tien van elf straten in de verkaveling Dreef – Veldekensstraat in de deelgemeente Oostakker te vernoemen naar tien vrouwen actief in het verzet in Gent.

Nog in Oostakker herinnert het ‘Executieoord Rieme-Oostakker’ aan 66 verzetsstrijders die tussen 8 februari 1943 en 24 augustus 1944 door de Duitse bezetter geëxecuteerd werden, en nog eens 20 verzetslieden die omkwamen op de executieplaats van Riemen (intussen verdwenen door de uitbreiding van de Gentse haven). Naast kruisjes die herinneren aan de overledenen staat er ook een treinwagon waarmee mensen naar concentratie- en vernietigingskampen in Duitsland en Polen werden gedeporteerd. In 2009 publiceerde Tim De Craene het boek Terechtgesteld over de executies die er plaatsvonden. Op de tweede zondag van de maand mei wordt er jaarlijks een herdenkingsplechtigheid ingericht.

Executieoord Rieme-Oostakker (foto © Wikipedia/Paul Hermans – CC BY-SA 3.0).

Buiten de namen van de geëxecuteerden vind je in Oostakker niet veel meer. Bijvoorbeeld geen woordje uitleg over voor welke verzetsdaden de mensen geëxecuteerd werden. De PVDA diende daarom op de gemeenteraadszitting in Gent op 18 november 2019, bij monde van gemeenteraadslid Sonja Welvaert, een motie in voor de opwaardering van het executieoord. Het hele debat dat daarop volgde kan je vanaf 41’ hier volgen.

N-VA-gemeenteraadslid Anneleen Van Bossuyt (voorheen ook Europarlementslid, nu ook federaal parlementslid) zegt in de gemeenteraadszitting de opwaardering van het executieoord te steunen maar zich te onthouden bij de stemming “omdat de motivering van het voorstel weinig verbindend is en heel erg polariseert – en daar kunnen wij niet mee akkoord gaan”.

Een N-VA-mandataris die klaagt dat een voorstel “te weinig verbindend is en heel erg polariseert”, dat is du jamais vu. De N-VA die zelf niet uitblinkt in verbindende taal en heel erg polariseert over de socialisten, de Walen en noem maar op (de lijst is te lang om hier helemaal op te sommen)… en nu een ander verwijt niet verbindend en polariserend te zijn ?!

Anneleen Van Bossuyt (N-VA) tijdens de gemeenteraadszitting van 18 november 2019 in Gent (foto © Stad Gent). Vlak achter de rechtstaande Anneleen Van Bossuyt: Karlijn Deene (eveneens N-VA) die aanwezig was op een van de laatste bijeenkomsten van de Vriendenkring Sneyssens, vereniging van Gentse Oostfronters.

Omdat wij natuurlijk de N-VA noch de PVDA zomaar geloven, hebben we de tekst van de motie opgevraagd. Oordeel zelf.

“In Oostakker is er een te vaak vergeten executieoord waar tijdens de Tweede Wereldoorlog naar schatting 86 moedige verzetslieden vermoord werden. 66 daarvan waren Gentenaars. Deze plaats is tot op vandaag een belangrijke plaats als herdenking van het verzet tegen het extreemrechtse naziregime en de bezetting van onze streek.

“De toenemende verrechtsing is vandaag merkbaar in Vlaanderen. Om maar de brandstichting in Bilzen niet te vernoemen. Dat merken we ook in onze stad waar het Michael Lustigmonument  door het toenemend antisemitisme voor de vijfde keer werd beschadigd. Vreemdelingenhaat wordt meer en meer normaal en dan krijg je Bilzen, dan krijg je ook in onze stad extreemrechts vandalisme en graffiti met swastika’s.

“En in zo’n tijden, waar extreemrechts geweld toeneemt, is het zeker nuttig om aan te tonen waar vreemdelingenhaat naartoe leidt, om dat verleden meer onder de aandacht te brengen. En het executieoord speelt daar volgens mij zeker een rol in. Het is vandaag te weinig bekend. Vandaar mijn tussenkomst en mijn vraag.

In Oostakker tentoongestelde treinwagon voor transport van mensen naar de concentratie- en vernietigingskampen in Duitsland en Polen (foto © Wikipedia/Paul Hermans – CC BY-SA 3.0).

“Aan het Executieoord is een kleine maar waardevolle vermelding te vinden aan de treinwagon die mensen van het verzet naar de vernietigingskampen deporteerde. Maar er is weinig uitleg te vinden over het verzet en de executie van die moedige Gentenaars die hun leven gegeven hebben voor onze vrijheid. Je ziet alleen de namen op de graven staan. Maar wat was de rol van die verzetslieden? Waarom werden ze geëxecuteerd? Hoe zijn ze opgepakt geraakt? Hoe werd het verzet in Gent georganiseerd? Wat was de rol van dat verzet? Ik denk dat dit gemakkelijk kan uitgewerkt worden via infoborden op deze site.

“In Breendonk zijn ze met historici zeer nauwkeurig op zoek gegaan naar de geschiedenis van de slachtoffers. Van de verzetslieden. Hun levensverhalen die gereconstrueerd werden, laten een pakkende indruk na. Ze tonen het belang aan van het verzet. De documentaire ‘Kinderen van het verzet’ toonde ook aan dat dit specifiek stuk geschiedenis te weinig onder de aandacht wordt gebracht.

“Het lijkt ons daarom opportuun om deze belangrijke plaats meer onder de aandacht te brengen en daarom wil ik vragen om educatieve uitleg te voorzien bij het executieoord en het monument. Wij denken bijvoorbeeld dat infoborden over het verzet in Gent zeer leerrijk kunnen zijn voor de bezoekers. Zo kan het ook dienen als een gemakkelijke maar zeer leerrijke klasuitstap voor Gentse scholen. Dit is een deel van onze stadsgeschiedenis dat niet vergeten mag worden.”

Sonja Welvaert (PVDA) tijdens de gemeenteraadszitting van 18 november 2019 in Gent (foto © Stad Gent).

Op vraag van de bestuursmeerderheid werd de PVDA-motie uiteindelijk niet ter stemming voorgelegd omdat het stadsbestuur aantoonde met meerdere initiatieven werk te maken van de herinneringseducatie. Op de vraag van Sonja Welvaert (PVDA) aan Anneleen Van Bossuyt (N-VA) wat er polariserend is aan de motie – “Is het Fort van Breendonk dan ook polariserend? Of de musea voor de Holocaust?” – kwam geen antwoord.

Wie in deze motie serieuze argumenten vindt om de tekst af te doen als “te weinig verbindend en te polariserend” wordt ongetwijfeld door Anneleen Van Bossuyt getrakteerd op een jaar lang Gentse cuberdons.